fríggjadagur 15. juni 2012síða 14

Fríggjadagur 15. juni 2012 · Nr. 68 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Drápið á Olof Palme er eitt av teimum mest umrøddu drápu­num í Norðurlondum síð­ani seinna heimsbardaga, og líka síðani hevur drápið riðið svensku løgregluni sum ein sonn marra. Eitt er, at tað eydnaðist einum dráps­manni at beina fyri tí týdn­ing­ar­mesta persóninum í Svøríki, og so er tað næstan líka ringt, at hóast kanningar í meiri enn 25 ár hevur løg­ regl­an ongantíð megnað at loysa gátuna um tann ókenda drápsmannin. Tíggju ár aftan á drápið bleiv rúsevnamisnýtarin Christer Pettersson dømdur lív­langa fongsulsrevsing fyri at hava skotið Olof Palme, men hann varð seinni frí­ kend­u­r, tí prógvini vóru ikki nóg góð, og harafturat hevði løgreglan gjørt mistøk í sam­ bandi við kanningarnar. Nú vil rithøvundurin og søgu­maðurin Paul Smith vera við, at tað var ein so­ kall­aður "dupultgangari" hjá Christer Pettersson, sum var tann veruligi dráps­mað­ur­in. Fleiri ábendingar Svenska løgreglan hevði eitt skifti illgruna um, at dupult­ gangarin kanska var dráps­ maðu­rin. Hann búði nær­ hend­is Sveavägen, átti eina skamm­byrsu av sama slagi sum drápsvápnið, og so hevði hann ongantíð dult fyri, at hann var harðliga ímóti politikki­num hjá Palme. -Eg havi havt høvið til at hyggja í tey loyniligu skjøl­ini hjá løgregluni um møgu­lig­ar drápsmenn, og tað er alt, sum bendir á, at tað var dupult­ gangarin, sigur Paul Smith við Ekstrablaðið. Sambært svenska blaðnum Expressen var dupultgangarin 34 ára gamal, tá Palme bleiv myrd­ ur. Paul Smith hevur leitað í skjølum, sum higartil hava ver­ið loynilig, og tey stuðla upp undir ástøði hansara um dupultgangaran sum dráps­ mannin. Hann hevur eisini fing­ið loyniligar upp­lýs­ing­ar frá einari keldu í teirri ser­ligu løgregludeildini, sum kann­ aði Palme-morðið. Í bókini «Palmes morder?» stend­ur, at løgreglan fekk eina ábending um dupult­ gang­ar­an longu tíðliga í kanningararbeiðinum. Hann var ein av teimum 600 Stock­holm-búgvunum, sum um tað mundið áttu eina skamm­byrsu av slagnum Smith & Wesson-357, og sum var tað slagið, sum Palme bleiv skotin við. Kanningarleiðarin hjá løgregluni gjørdi av at kanna allar tær 600 skamm­byrs­ur­ nar fyri at samanbera lóður­ ið við kúlurnar, sum beindu fyri Palme. Men hó­ast tvær áheitanir frætti løg­reglan ongantíð frá dupult­gang­ara­ num. Fekk hvassar ábreiðslur Tá løgreglan loksins fekk sam­band við dupult­gang­ aran í telefonini ein dag í 1994, greiddi hann frá, at hann hevði selt skamm­ byrsu­na, tí hann hevði havt brúk fyri peng­unum. Byrsan er ongantíð funn­ in, og tá ein nevnd fleiri ár seinni bleiv sett at end­ur­ skoða kann­ing­ar­ar­bei­ð­ið hjá løg­reglu­ni, fýltist nevndin á, at løgreglan ikki hevði gjørt meiri fyri at finna skamm­ byrsu­na. -Hví bleiv dupultgangarin ikki tikin? Tí løgreglan hevði ikki ta rúkandi skamm­ byrsu­na. Hann var seks ferð­ ir til avhoyringar, men bleiv ongan­tíð tikin, tí løg­reglan hevði ikki tey neyðugu prógvini. Aftan á brølaran við tí fríkenda Christ­er Pettersson drálaði løg­regl­an, og hon fekk eisini hvass­ar ábreiðslur fyri at hava havt ov fá prógv ímóti hon­um, sigur Paul Smith við Ekstra­ blaðið. Men løgreglan fekk ein møgu­leika afturat. Í 2008 ringdi beiggi dupultgangaran til løgregluna, tí hann var vorð­in bangin um hann. Í bókini lýsir Paul Smith, hvussu løgreglan ringdi til íbúð­ina hjá manninum í Stock­holm, men tá telefonin ikki svaraði, bankaði løg­regl­ an á dyrnar hjá manninum og rópti: -Lat upp! Tað er løgreglan! Júst tá tók tann 56 ára gamli maðurin lívið av sær, og sum frá leið, fingu Palme-kann­ ing­ar­m­enninir hjá løgregluni at vita, at tann 56 ára gamli var dupultgangarin, sum teir eina ferð høvdu havt illgruna til. Sambært svenska Afton­ bladet leið maðurin av tung­ lyndi. Hann skal hava fyri­ reik­að sjálvmorðið í longri tíð, og hann skal eisini hava skriv­að brøv við boðum um, hvat skuldi gerast, tá hann var deyður. Men í brævinum var eing­in ábending um, at hann hevði beint fyri Palme, og tá løg­reglan rannsakaði íbúð hans­ara, fann hon heldur einki tekin um tað. "Eg drap ikki Palme" Níggju ár frammanundan, í 1999, bleiv dupultgangarin um­røddur í svensku fjøl­ miðlu­num. Fyrst avdúkaði Svenska Dagbladet nakrar av teimum smálutunum, sum Paul Smith hevur í síni nýgg­ ju bók. Stutt eftir tosaði Ex­ press­en við dupult­gang­ar­an, og tá segði hann, at tað var ikki hann, sum myrdi Palme. Árini síðani eru fleiri bøkur og eitt ótal av blað­ greinum skrivaðar um, hvør kann metast at vera tann mest sannlíki drápsmaðurin. Christer Pettersson játtaði seg sekan, beint áðrenn hann doyði í 2004, men tað hevði hann gjørt fyrr fyri pengar. Tá Christer Pettersson doyði, varð Mårten Palme, son­ur Olof Palme, spurdur, um hann helt, at tað var Petter­son, sum myrdi pápa hans­ara. Avdúkar drápsmannin hjá Olof Palme Tann 28. februar í 1986 varð svenski forsætisráðharrin, Olof Pamle, skotin á Sveavägen í miðbýnum í Stockholm. Nú sigur danski rithøvundurin og søgumaðurin Paul Smith seg hava funnið prógv fyri, hvør drápsmaðurin var Olof Palme varð skotin í miðbýnum í Stockholm, har hann og konan, Lisbeth, høvdu verið í biograf Mynd: Polfoto Christer Pettersson varð dømdur fyri drápið, men seinni fríkendur Mynd: Polfoto Rithøvundurin og søgumaðurin Paul Smith Mynd: Ekstrablaðið