mánadagur 18. juni 2012síða 6

Mánadagur 18. juni 2012 · Nr. 69 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov Seinastu árini hevur verið arbeitt við at endurbyggja gamla býlingin »heima í Húsi« úti í Koltri. Tað er P/F H. V. Lützen, entrepenørur, sum hevur staðið arbeiðinum fyri Koltursgrunnin. Øll fíggingin – fimm milliónir krónur – er fingin til vega gjøgnum A. P. Møllergrunnin. Fríggjadagin koma so um­ boð fyri A. P. Møller til Føroya í sambandi við hátíðarhaldið fyri innbodnum, sum verður fríggjadagin. Verkætlanin byrjaði í 2009 og verður liðug 21. juni eftir avtalu við arbeiðstakaran H. V. Lützen P/F entreprenør, sum vann kappingina um verkætlanina og hevur stað­ ið fyri endurbyggingini. Tað er Koltursgrunnurin, sum hevur til endamál at end­ur­ byggja fornminnini í Koltri, sum lat verkætlanina gera og søkti fígging úr ymiskum grunnum. Eftir at umboð fyri A. P. Møller høvdu verið í Koltri og vitjað, játtaði grunnurin 100% fígging til verkætlanina, sum nú stendur liðug um fáar dagar. Elsta búsetingin í Koltri er Heimi í Húsi, og A. P. Møllerverkætlanin fevnur um fimm bygningar, sum ávika­vist eru innrættaðir og endur­reistir. Tað eru serliga fornu bóndahúsini Niðri í Húsi og Uppi í Búð, sum hava verið stóru avbjóðingarnar í hesi verkætlanini. Men eftir at hoyggjhúsið, Kolluneystið og Staphúsið eisini eru endur­ reist, fær býlingurin aftur sítt einastandandi heildarskap. Eftir sjógøtuni fram við Lónni og Svartaneysti verð­ur tann vitjandi so við og við drigin aftur í forna bóndasamfelagið við øll­um tí, sum hartil hoyrur. Einki er eftirgjørt, alt er upp­runa­ ligt. Her kann tann vitjandi uppliva forna bónda­sam­fe­ lag­ið frá fjøru til fjals. Eitt úti­savn sum ikki eigur sín líka. Í samband við endur- bygg­ingarnar hevur Føroya Forn­minnissavn gjørt forn­ frøði­ligar kanningar og út­ grevstur. Sum skilst varð okk­urt áhugavert fund gjørt, men einki ítøkiligt úr­slit fyri­ liggur enn av kann­ing­un­um. Hósdagin komandi 21. juni verður formella handanin av verkætlanini. Fríggjadagin 22. juni verður hátíðarhald fyri innbodnum, og leygardagin fær almenningurin høvi at vitja í Koltri. Nærri upp­lýs­ ingar um skrá og flutn­ings­ møgulleikar kunnu síggjast í skránni eitt nú á heimasíðuni www.koltur.com Skráin leygardagin byrj­ar í Kirkjubø, har frígg­ingar­bát­ urin hjá Niclas í Koltri, sum hann smíðaði í Koltri í 1927, verður flotaður og rógv­in út í Koltur. Klokkan 13 verður báturin rógvin inn á Lónna ella Sandin, har Jógvan Arge, formaður í mentunarnevnd Tórshavnar Kommunu held­ ur røðu. Síð­ani verður báturin drigin nið­an í Svartaneyst, har hann skal verða sum ein liður í savn­inum í Koltri. Í Koltri hevur av fyrstantíð bert verið tann eini garð­ urin, Heimi í Húsi, við 16 mørkum í jørð. Hesin garður var tíðliga í tíðini býttur í tveir áttamarkagarðar, og annar bóndin setti tá búgv Norðuri í Gerði. Hetta var støðan í 1584, sum vit síggja í elstu varð­ veittu jarðbókini. Báðir garð­arnir vóru tá kongs. Helst er øll jørðin vorðin kirkju­ogn tíðliga í miðøld og er eftir siðaskiftið kom­ in undir kong.
Í 17. øld vóru garðarnir festir fleiri monnum, og grundarlagið undir teimum 4 húsunum, sum fram til okkara tíð hava verið í Koltri, var tá lagt. Hesa seinastu øldina hevur verið samanlagt, fyrst til tvey og seinni árini aftur til eitt festi.
 Bøurin er inngirdur við hagagarði, geilagarði og fjørugarði. Stórur partur av bønum liggur enn í teiga­ lendi. Hetta er helst størsta teigalndi, sum varðveitt er í Føroyum - ein sjálsom og vøkur sjón, sum uttan orð lýsir tað ófatiliga arbeiði, sum í forðum er lagt í føroyskt jarðarbrúk.
 Geilin liggur gjøgnum bøin úr heimrust og út í hagan og er enn púra skillig at síggja. Har sæst eis­ini okkurt gásarhús og bark­hella.
Á heimrustum hava húsini altíð staði. Har setti fyrsti bóndin í Koltri búgv Heimi í Húsi, og har hava bøndurnir búð maður eftir mann til okkara tíð. Nú er Koltur fest einum bónda, sum hevur sett búgv Norðuri í Gerði.
Flestøll hús og fornminnir eru frið­að sambært lóg, og um­ráðandi er at varðveita hetta óspilta stað sum minni um farna tíð. Avrátt er millum bóndan og forn­ minna­myndug­leikarnar at varðveita stóran part av teigalendinum, og um­ vælingar og endur­bygg­ ingar eru í gerð. Serliga er tað býlingurin Heimi í Húsi sum hevur størsta áhugan. Hava endurreist býlingin »Heimi í Húsi« í Koltri FORNMINNI Verkætlanin at endurbyggja býlingini »heimi í Húsi« í Koltri, er nú um at verða liðug – og um vikuskiftið verður hátíðarhald í oynni, fríggjadagin fyri innbodnum og leygardagin fyri almenninginum Hægsta fjall: Uppi á Oyggj 477 m, Úti á Fjalli 101 m. Markatalsbygd: Nr. 34, 17 merkur í jørð. Koltur fekk altjóða vistfrøðiliga váttan 2004 Innangarðs: Ca. 12 ha dyrka jørð. Elveiting: 220/380 V. egið dieselverk 25 kVA. www. sev.fo Fakta Søga: Bert ein garður var í Koltri Bjørn Patursson í býlinginum Heima í Húsi í Koltri. Teir leggja síðstu hond á arbeiðið, sum skal vera liðugt hósdagin Mynd: Eirikur Lindenskov