fríggjadagur 22. juni 2012síða 21

21 Fríggjadagur 22. juni 2012 · Nr. 71 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Bjarni Djurholm hevur rætt: Etikkurin hjá Kringvarpinum valdast … T ann 30. mai var ein áhuga­verd frásøgn í blaðnum Trú­boðin frá pall­borðs­fundi, sum Kristi­ ligt Lurt­ara og Hyggj­ara­felag skip­aði fyri Kristi Himm­ al­ferðardag um fjøl­miðla­ etikkin í Kring­varpinum. Á hesum fundinum segði formaðurin Uni Næs seg sakna ein dialog um virðis­ grund­arlagið hjá Kring­ varpinum og hjá journalist­ un­um. Hetta sjónarmið varð meira útgreinað av Bjarna Djur­holm, tá hann millum annað segði: “Veruleikin verður stýrd­ ur av nøkrum fáum jour­nal­ ist­um, og alt skal gjøg­num sáldið hjá hesum tíð­inda­fólk­ um. Etikkurin og og moral­ urin hjá hesum journalistum kann ávirka soleiðis, at eitt mál verður flutt ein ávísan veg. Tað kann kennast á tíðindafólki, hvørji lívsvirði tey hava, og at tað ávirkar hvussu eitt mál verður lýst.” Tíðindaleiðarin í Kring­ varp­inum var skjótur at vísa hesum aftur: “Journalistar eru professionellir. Teirra egnu virði og meiningar leggja teir eftir, tá ið teir fara til arbeiðis, og so arbeiða teir professionelt. Tað er eis­ini neyðugt, at tað er eitt pro­fessio­nelt filtur á, hvat Kringvarpið ber víðari.” Tíverri endaði hesin av­ger­ andi partur av orðaskiftinum við hesum. Hetta er nú ein sera stórur og avgerandi spurningur fyri fjølmiðlar yvir­høvur, sum er sera rele­ vantur at taka upp. Tað er nevniliga eingin ivi um, at Bjarni Djurholm, og harvið eisini Uni Næs, hava í sera stóran mun fullkomiliga rætt í teirra sjónarmiði. Tað vita øll, sum fylgja tað allar minsta við í tíðindunum. Eitt dømi um almennan einvísan tíðindapolitikk Her skal verða sagt frá einum máli, sum lýsir til fulnar etikkin hjá Kringvarpinum. Tá ið slíkt kann henda er avgjørt einki (lág)mark fyri tí tíðindaflutningi, sum Kringvarpið kann standa fyri, enntá tá ið talan er um eina mannalagnu. Dømið snýr seg um eitt mál millum tveir partar. Í fyrsta umfari varð málið lýst “eftir bókini” av DV. Her fekk DV púra rætt staðfest, at talan var um lógarbrot móti tí órættaða partinum í málinum. DV gjørdist partur í málinum Hetta førdi til ein óhoyrdan ágang móti órættaða mann­ inum. Ein partur av hesum var, at eftir at málið kundi verið endað, kemur DV sum ketta úr høvdatroð við upp­ lestur av einum manifesti frá lógbrótaran í málinum. Hetta verður av DV end­ ur­givið púra ókritiskt, uttan at tað hevur nakran áhuga at kanna sannleikavirðið í hesi fráboðan. Heldur ikki fekk hin parturin í málinum møguleika at svara fyri seg. Hetta gjørdist tískil seinasta orðið í hesum máli frá DV. Hetta var púra greitt brot á tær mest grundleggjandi fjøl­miðlareglurnar. Tey, ið kendu hetta mál, undraðu seg yvir ta heilt uppløgdu slagsíðu í hes­um einvísa og fyri við­kom­andi æru­meiðandi tíðinda­flutn­ ingi. Kringvarpsetikkur: Fullan rætt at svara sum “honum lystir” Boðað varð Kringvarpinum frá hesi undran. Tað kom skjótt svar aftur, og niður- støð­an hjá Kringvarp­in­um var, at lógbrótarin í mál­in­um “hevur fullan rætt til at svara á tann hátt honum lystir og ongin av útsagnum hansara í brotinum er av slíkum slag, at vit kunnu prógva tær skeiv­ar.” Greiðari kundi Kring­varp­ ið ikki lýsa seg sjálvt og sín etikk. Men grundleggjandi má tað undra, at eini eftir egnum tykki professionellari tíðindatænastu kundi koma til hugs, at nakar skal yvir­ høvur kunn úttala seg í einum fjølmiðli, sum “honum lystir”. Enntá tá talan er um eitt persónsmál, sum snýr seg um æru og lívsvirði hjá parti í málinum. Tað eru so sanniliga ikki øll sum sleppa at verða end­ urgivin, sum teimum “lyst­ ir”. Bert eitt dømi er Tórs­ havnar býráð. Har vóru slík­ar treytir settar fyri teirra luttøku í sendingina um “deyðsfelluna”, at býráðið ikki vildi luttaka. DV hevur síðani í ótaldum sendingum roynt at geva býráðnum ábyrgdina fyri syrgiliga endan í málinum. Tað er í hvussu er ein stórur munur á hesum báð­ um málum. Hvat ið enn kann sigast um leiklutin hjá býráðnum og Heðin Morten­ sen í tí málinum, so hava teir í hvussu er ikki havt sum endamál at skaða nakran. Kringvarpið blá­ stemplar lógarbrot, ágang og ósannindi Í seinnapartinum av endur­ givna svarinum kundi kring­ varpið ikki finnað nakað skeivt í umrøddu fráboðan. Tí kundi DV blástemplað hesi “tíðindi” sum sannleika, og harvið eisini legitimera tað, sum seinni hendi í hesum ódámliga máli. Tað var longu tá alment kent, at málið sum heild og harvið hesi tíðindi vóru bygd á falsan og ósannindi. Hes­ um dugdi kringvarpið ikki at síggja nakað skeivt í! Einki svar er eisini eitt svar Kringvarpinum varð síðani við dokumentatión greitt frá málinum út í æsir. Umframt tað, at málið sum slíkt bygdi á heilaspuna, kundi vísast á setning fyri setning í um­ røddu “tíðindum”, at talan var um ósannindi og mani­ pulatiónir frá enda í ann­an við tí einasta enda­máli hjá lóg­brótaranum at rætt­vís­ gera seg sjálvan og at geva órættaða partin í mál­inum ábyrgdina fyri ta við­ferð, hann fekk. Hansara “brots­ verk” var, at hann hevði kravt og fingið sín rætt. Hetta visti DV alt um. Samstundis vórðu settir fram Kringvarpinum nakrir ítøkiligir spurningar, um hvussu hesi tíðindini kundu sam­s­vara við leiðreglurnar fyri góðan fjølmiðlasið. Henda frágreiðing varð eis­ ini sent stýrinum fyri Kring­ varpið. Men nú hoyrdist ikki eitt kis frá Kringvarpinum. Formaðurin fyri stýrið var kortini so frægur at senda eina váttan um, at brævið var móttikið. Tað kann tískil staðfestast, at kringvarpið ikki kundi svara hesum ítøkiligu spurn­ ing­um, tí talan var um greið brot á hesar leiðreglur. Umbering valdast eisini hvør tað er Í hesum málinum var tak­ tikk­urin týðiligur. Málið skuldi tigast í hel. Hetta er ikki ókent í Føroyum og plag­ ar eisini at eydnast. Tá Kringvarpið ikki kundi ávísa samsvar millum hesi tíðindini og sínar egnu leið­ reglur, kundu teir tikið hetta mál upp og fingið rættað tann upplagda skeivleikan og órættin í hesum tíðindum. Men soleiðis spælir kla­ ver­ið ikki, tá ið talan er um journalistar í Føroyum. Tað kemur stórt sæð ikki fyri, at teir ásanna mistøk. Tí undraði tað, tá ið Kring­ varpið nakað herfyri bað um umbering fyri at hava lagt tvey fóltbóltslið undir at hava avtalað úrslitið av einum dysti. Men henda um­bering var eftir øllum at døma givin av ringum huga. Sambært Sosialinum kom hon nærum tveir mánaðir aftaná hesi tíðindi, og lá hon bert eina løtu á heimasíðuni hjá Kringvarpinum. Men her var jú talan um maktfull ítróttarfeløg, sum kundu seta í verk tiltøk móti kringvarpinum við teimum trupulleikum, hetta kundi geva fyri teirra ítrótta­tíð­ indi. Í hesum málinum taldi tað meira fyri Kringvarpið at tekkjast tí partinum sum var upprunin til hetta mál, enn at tryggja rættvísa viðferð – og eftirmæli - hjá manni, sum ikki kundi, ikki slapp og nú ikki kann verja seg. Umbering valdast nevni­ liga eisini hvør tað er! Teir ósvaraðu spurningarnir Einki svar er eisini eitt svar. Ósvaraðu spurningarnir til kringvarpið snúðu seg fyrst og fremst um, hvussu um­ røddu tíðindini sam­svaraðu við fylgjandi leiðreglur fyri góðan fjølmiðlasið: 1.2    …. Fjølmiðlar hava .. ser­ staka ábyrgd av, at øll við­ kom­andi sjónarmið verða lýst. 1.4 Fjølmiðlar eiga at verja einstaklingar og bólkar fyri órætti frá almennum myndugleikum og stovnum, fyritøkum ella øðrum felags­ skapum. 1.5 Fjølmiðlar hava rætt og skyldu at kunna um tað, ið hendir í samfelagnum og at avdúka ivasom viðurskifti. 3.2    Tað er góður fjølmiðla­ sið­ur at vera vandin í valin­ um av heimildum, og at eftir­ kanna, at upplýsingar frá heimildum eru rættar. Ber til at stýra tíðindunum? Hesar reglur skuldu annars verið ein sjálvfylgja og kunnu eisini sigast at vera ein partur av sjálvsøgdum manna­rættindum, sum eru grovt brotin í hesum máli. Men at hesar reglur eft­ir øllum at døma verða brot­ nar enntá fyri at skaða ein privatpersón tykist ikki at nerva nakran, sum hevur ábyrgd av Kringvarpinum. Tað er eisini ein spurn­ ingur, um Kringvarpið við um­røddu brotum í leiðregl­ ur­nar ikki eisini hevur framt brot á hesa reglu: 2.1    Tað áliggur øllum fjøl­ miðl­um og tí einstaka fjøl­ miðlafólkinum at verja inte­gritetin og trúvirðið, so ar­beiðast kann uttan trýst frá einstaklingum ella bólk­ um, sum av politiskum, fíggj­ ar­ligum ella øðrum or­søk­um kunnu hugsast at vilja ávirka innihaldið. Tað kann í hvussu er prógv­ ast, at ágangandi partur í hesum máli hevur fingið málið lýst júst, sum hann vildi hava tað. Bæði við tí sum er sagt, og tí sum tagt er um! Tað skal tilskilast, at hetta dømið stavar frá tíðini undan núverandi tíðindaleiðara í Kringvarpinum. Hetta mál er so van­ æru­ligt, at tað skuldi ong­ an týdning havt, at fjøl­ miðlanevndin eftir øllum at døma er óvirkin. Eingin “professionell” trygd Á umrødda pallborðsfundi helt tíðindaleiðarin í Kring­ varp­inum, at øll tíðindi fingu eina “professionella” við­gerð, og hetta skuldi vera trygdin fyri trúvirðinum í tíð­indaflutninginum. Til hetta er fyrst at siga, at tað er so púra einki grund­ arlag fyri hesum páhaldið. Tað er avgjørt einki sum bendir á, at journalistar skulu hava betri skil á, hvat er rætt ella skeivt enn onnur. Tað er til dømis hetta mál eitt gott prógv um. At billa fólki slíkt inn er eisini vandafult. Hetta ger, at vanlig fólk ikki tora at vísa sína “býttheit” við at finnast at “professionella” tíð­indaflutninginum. Á um­ rødda pallborðsfundinum vóru bert tvey, sum tóku orðið eftir at hava fingið at óli jacobsen Sambært kringvarpinum sjálvum ber til at koma til orðanna í tíðindunum “á tann hátt, einum lystir”. Men tað valdast hvør tað er! Framhald á síðu 24