fríggjadagur 22. juni 2012síða 54

nr. 71 · 22. juni 2012 14 VIKUSKIFTI tí keypa vit Janus á Ryggi post@sosialurin.fo Nevromarknaðarføring hevur onkur rópt tað. Við mátingartólum og elek­ trodum á høvdinum ber til at síggja á einum skermi, hvussu heilavirksemi hjá luttakarum ber seg at tá teir síggja og hoyra úrvaldar lýsingar og boðskapir. Endamálið er at siga hvørji økir í heil­ anum verða drigin at einari vøru og hvørji ikki ikki vera. Úrslitið er ein heldur mystisk samgonga millum heila­granskarar og lýsingarídnaðin. Sam­stundis sum heilagranskarar hava áhuga í at skilja menniskjanligan atburð í samband við lýsingar, vørur og keyp hevur lýsingar­vinnan áhuga í at skilja hvat hendir millum oyrini á sínum kundum fyri at selja meiri. Meiri lýs­ingarídnaðurin veit um hugsunar­háttin hjá móttakaranum, størri sann­líkindi er fyri at raka rætt við sínum marknaðarátøkum. Fleiri fyritøkur bjóða seg nú fram at gera heila­skanningar við marknaðarføring í huga, og heimsumfatandi fyritøkur sum t.d. Google, Microsoft og Walt Disney hava tikið av møguleikanum. Tey flestu ørminnast helst søgur um loyndar boðskapir í kykmyndahøpi, ið bert vardu eitt lítið brot av einum sekundi meðan hyggjarin ikki varnaðist boð­skapin. Loyndu boðskapirnir skuldu fáa hyggjaran at keypa sær t.d. eina kola ella meiri poppkorn í filmsstøðginum. Mikil ruðul stóðst av hesum og nógv kjak um etisku avleiðingarnar av at lýsa við einari vøru, ímeðan brúkarin ikki var tilvitaður um átakið. Kjakið er komi langt áleiðis síðani hetta, og í dag verður nógv kjakast um »fair play«. Um lýsingarídnaðurin kennir okk­ara innastu loynidómar og veit júst hvørjar knøttar í heilanum hann skal trýsta á, fyri at fáa okkum at keypa, hvat er so vorðið av persónsfrælsinum og frælsa viljanum? »Mindcontrol« rennir til hugs. Gamalt var, at okkara tankar vóru okkara egnu. Í einum heimi við vakmyndatólum í hvørjum króki, er privat hugsan seinasti skansin ið ikki er undir 24/7 eftirlitið. Men vitan um hvussu okkara egni heili virkar, kann bæði vera til okkara fyrimuns, men sam­stundis geva teimum, ið vilja ávirka okkum, eitt valdsmikið amboð. Skulu forelska okkum Tað er als ikki av tilvild, at pringles kips dósirnar geva eitt ávíst ljóð tá vit opna tær, at Bang & Olufsen vørur viga nógv hóast hetta ikki hevur nakað beinleiðis tøknligt endamál ella at Coca Cola er so væl við jólamannin í sínum lýsingum, vísir marknaðarfrøðingurin Martin Lindstrøm í bók sínari »buyologi« á. Tey vørumerki ið hava fingið vind í seglini hava øll rakt seymin á høvdið. Við at siga frá einari ávísari søgu um sína vøru, tryggja tey sær at vit minnast vørumerki og skapa eitt persónligt tilknýti til tað. Bang & Olufsen fortelir við síni fysisku tyngd eina søgu um styrki, status og úthaldni, ímeðan ljóðið av pringlesdósum sigur nakað um frískleika. Minnisgransking hevur staðfest, at vit minnast best tað ið er partur av einum ávísum høpi, helst av kensluligum slag, heldur enn ein­ stakar lutir ella hendingar. Einamest kenda vørumerkið í heiminum, Coca Cola, setir við sínum lýsingum um jóla­ mannin, vørumerkið hjá sær í samband við góð og hugvekjandi minnir frá barn­dóminum. Vónin er at vit, hvørja ferð jólini nærkast, skulu fáa hug at gera Coca Cola til part av hugnanum. Sýnið av einum jólamanni skal helst vera nokk at vit keypa Coca Cola, uttan at tað er neyðugt við nakrari bein­leiðis lýsing fyri vøruna. Kend vøru­merkir hava til endamáls at skapa eitt kenslu­ ligt tilknýti, júst við at vera nakað fólk kenna aftur. Við hesum spæla tey uppá tørvin á tí kenda og trygga í einum støð­ugt umbroytiligum heimi. Coca Cola og Mac Donalds eru tey somu hvar tú so ert í heiminum. Kundin veit hvør upp­living bíðar honum, velir hann at taka av. Martin Lindstrøm vísir á, at tað ikki bert eru søgur ella ímyndir sum eru av­gerandi, men eisini luktir, litir og ljóð spæla ein stóran leiklut. Hann vísir á, at bilframleiðarar spreiða ein ávísan kendan lukt inn í bilin, fyri at fáa hann at »lukta nýggjan«, ein lukt sum keyparin kennir aftur. Samstundis sum hønir ofta fáa litevnir fyri at fáa Okkara ella Føroya Bjór? Apple ella Samsung? Toyota ella BMW? Heilagranskarar royna at avdúkað, hví vit vera drigin at ávísum vørumerkjum. Og lýsingarídnaðurin fíggjar stóran part av granskingini, við vón um at skilja okkara keypsatferð Okkara heilar til sølu