leygardagur 13. mars 2004síða 3

4 Nr. 51 - 13. mars 2004 Nr. 51 - 13. mars 2004 5 Høgni Hoydal vil hava ríkisumboðs- konuna at siga okk- um, um danskar ráð- stovur rokna Føroyar sum eitt amt, eftir at ein danskur ráðharri, hevur nýtt orðið »bopælsamt« í sam- bandi við føroyingar FYRISPURNINGUR Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo – Hví verða Føroyar í svari frá danska innanríkis- og heilsumálaráðharranum til ein fólkatingslim lýstar sum eitt »bopælsamt«? Hetta vil Høgni Hoydal, løgtingsmaður, hava at vita. Tí hevur hann sett Birgit Kleis, ríkisumboðskonu, ein fyrispurning, sum hon skal svara í løgtinginum. Høgni Hoydal spyr eisini, um Føroyar á donskum ráð- harrastovum verða lýstar og viðgjørdar sum eitt amt í Danmark – eitt nú tá hagtøl og skrásetingar verða gjørdar. Orsøkin til fyrispurning- in er at finna í einum fyri- spurningi hjá Naser Khad- er, fólkatingsmanni hjá Ra- dikala Vinstraflokkinum, sum rættuliga hevur lagt seg út í føroyska kjakið – og ikki minst við fólka- tingsumboðið hjá Tjóð- veldisflokkinum, sum til í gjár var Tórbjørn Jacobsen. Høgni Hoydal vísir á, at Naser Khader herfyri setti fram fyrispurning til danska innanríkis- og heils- umálaráðharranum, Lars Løkke Rasmussen, um hag- tøl fyri føroyskar kvinnur, ið fremja fosturtøku í Dan- mark. Tingmaðurin vísir á, at Lars Løkke Rasmussen í svarinum m. a. sigur, at »En trækning fra Landspat- ientregistret viser således, at der i den fire-årige peri- ode 1999-2002 kun var én kvinde med bopælsamt på Færøerne, som fik fore- taget abort i Danmark.« Hesi orð eru fallin Høgna Hoydal fyri bróstið. – Danski ráðharrin lýsir sostatt Føroyar sum eitt »bopælsamt« og vísir til Landspatientregisteret. Hetta tykist margháttligt, tí hóast ósemjur um ríkisrætt- arligu støðu Føroya, so hava føroyingar flestir helst havt ta fatan, at danskir myndugleikar ikki longur lýsa Føroyar sum eitt amt millum hini í Danmark. Neyvan hevur nakar heldur roknað við, at Føroyar í donskum hagtølum og skrásetingum verða við- gjørdar sum eitt amt, sigur Høgni Hoydal. Tí spyr hann í fyrsta lagi, hví Føroyar í svarinum frá Lars Løkke Rasmussen verða lýstar sum eitt amt. Og í øðrum lagi spyr hann, um hetta bert er eitt einstakt dømi, ella um tað er vanligt, at Føroyar verða viðgjørdar sum eitt av donsku amtunum hjá donskum ráðharrastovum og myndugleikum. – Eg vil t. d. hava at vita, um Føroyar í donskum skrásetingum og hagtølum verða viðgjørdar sum eitt amt og samanbornar við donsku amtini á hesum grundarlagi, sigur Høgni Hoydal. Høgni vil hava at vita um Føroyar eru eitt amt Sqviiz frá Føroya Bjór Nýggir proppar og nýtt sukurfrítt soda- vatn frá Føroya Bjór SODAVATN Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Føroya Bjór hevur sent eitt nýtt slag av sodavatni á marknaðin. Tey nevna sodavatnið »Sqviiz«. Sambært Einar Waag, stjóra á Føroya Bjór, kemur hetta orðið partvís av enska »squeeze«, ið merkir at pressa: »Squeeze a lemon«. – Hetta hevur tó einki við landsins búskaparstøðu at gera. Hetta er ein appel- sinvatn uttan sukur við avbera góðum smakki, sigur hann. »Sqviiz« fæst í 0,25 litur fløsku við tí nýggja Ring Crown proppinum. Tað er tann proppurin, ið summi kenna frá Tuborg »plokk«, ið er til at toga av – uttan propptrekkjara. »Sqviiz« fæst eisini í 0.5 liturs plast- ikfløskum. Á Føroya Bjór vóna tey, at sodavatnið sleppur und- an sukuravgjaldinum, sum hevur verið upp á tal. Sodavatn í glasfløskum er næstan vorðið sum lundi á jólanátt, tí tey allar flestu munnu í dag drekka soda- vant av plastikkfløsku. Á Føroya Bjór leggja tey kanska eitt sindur av nost- algi í tað – aftur at fáa fólk at drekka úr glasfløskum. Bryggjaríið hevur gjørt íløgu upp á sjey milliónir krónur í nýggja tappimask- inu, sum m. a. eisini hevur møguleika at at gera »Ring Crown« proppar, sum teir kallast. Proppurin á glasfløskuni er helst tað merkt sermerkta við nýggja sukurfría sodavatninum frá Føroya Bjór Birgit Kleis, ríkisumboðs- kvinna skal svara Høgna FarIce opnar dyrnar fyri breiðbandi Við nýggja samskift- iskaðalinum er fløskuhálsurin niður á evropeiska megin- landið burtur, og tí satsar Føroya Tele upp á skjótt og fast internetsamband til føroyingar SAMSKIFTI Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Nú FarIce samskiftiskaðal- in úr Íslandi yvir Føroyar og niður til Bretland er veruleiki, er Føroya Tele til reiðar at bjóða føroyingum internet breiðband. Nýggja tilboðið er eitt fast samband til internetið, eitt sonevnt ADSL-samband, ið er munandi skjótari enn uppringda sambandið. Richard Mortensen, marknaðarstjóri á Føroya Tele, samanber broytingina við ein knorslutan síðuveg, ið verður skiftur út við ein motorveg. Meðan knorsluti síðuveg- urin, gamli Cantat-3 kaðal- in, noyddi Føroya Tele at gevast við at selja ADSL- samband til privatkundar, tá teir gjørdust 300 í tali, opnar nýggi FarIce kaðalin dyrnar fyri skjótum inter- netsambandi til so at siga allar føroyingar. Níggju av tíggju Nú lýsingarherferðin hjá Føroya Tele fer av bakka- stokki, hava góð 80 prosent av øllum føroyingum møguleika at taka av til- boðnum. Í ár verða seks bygdir aft- urat knýttar í samskiftis- motorvegin. Og tá útgerð verður sett upp í tveimum bygdum afturat næsta ár, fara umleið 90 prosent av føroya fólki at hava møgu- leika fyri skjótum og føst- um internetsambandi. Tað er ein stór íløga fyri Føroya Tele at knýta fleiri bygdir upp í ADSL- sambandið. – Men hesar útbyggingar verða gjørdar saman við øðrum útbyggingum hjá Føroya Tele, og tí ber illa til at siga, júst hvussu nógv hesin partur fer at kosta, sigur Páll Vesturbúð, tekn- iskur stjóri hjá Føroya Tele. Verður gongdin tann sama sum í Danmark, har 12 prosent av fólkinum nú hevur ADSL-samband, so fara umleið 6000 føroying- ar at fáa sær breiðband næstu 3-4 árini. – Heimurin gerst minni og minni, og fólk rokna við at fáa somu tilboð í Føroyum, sum tey fáa aðrastaðni, sigur Richard Mortensen. Føroya Tele hevur, um- framt at kaga eftir granna- londum okkara, gjørt egnar kanningar av tørvinum á skjótari og betri internet- sambandi, og tær stuðla undir nevndu tøl. Minstakrav Føroya Tele hevur sett 20 milliónir krónur í felagið, sum eigur FarIce kaðalin, umframt at Føroya Tele veðheldur fyri 60 millión- um í sama felag. Og tað verður internetnýtslan hjá føroyingum, sum skal for- renta íløguna. Men Richard Mortensen vil ikki siga, hvussu nógv ADSL-hald skulu um sølu- diskarnar hjá Føroya Tele, fyri at íløgan ber seg. Spurdur, hvørt Føroya Tele roknar við kapping frá øðrum veitarum, og hvussu stóran marknaðarpart al- menna partafelagið væntar sær at fáa, sigur Richard Mortensen, at miðað verður ímóti at fáa millum helm- ingin og 80 prosent av við- skiftafólkunum. Nógvir fyrimunir Samanborið við vanliga, uppringda internetsamband- ið hevur breiðbandið fleiri fyrimunir. Tað gongur væl skjótari - heilt upp til 20 ferðir skjótari. Brúkarin er altíð á netinum, og skal tí ikki ringja upp hvørja ferð. Íbindingin fer ikki um telefonlinjuna, ið tískil ikki verður blokerað, og harum- framt verður ikki goldið eft- ir tíðini á netinum, men eftir nýtsluni av megabytum. Pakkaloysnir Um fólk ynskja breiðband, so hevur Føroya Tele trý ymisk tilboð. Bíligasta loysnin kostar 280 krónur um mánaðin í haldaragjaldi, og fyri pengarnar fær tú internetsamband við 256 kilobyte ferð. Næsta loysnin kostar 595 krónur um mán- aðin í haldaragjaldi, her er ferðin skrúvað upp á 512 kilobyte og harumframt fær tú tvey tey fyrstu gigabytini á internetinum við í prísin- um. Triðja loysnin kostar 895 krónur í mánaðargjaldi, ferðin er 1024 kilobyte, og fyrstu trý gigabytini eru við í prísinum. Fyri allar pakkaloysnir er annars galdandi, at hvørt megabyti, tú togar niður á telduna, kostar 50 oyru. Umframt nevndu prísir fer tað at kosta 750 krónur í stovningargjaldi at fáa sær breiðband frá Føroya Tele. Eisini skal tú keypa eitt mótald (modem), ið kostar millum 1200 og 1400 krón- ur, og dugur tú ikki sjálv/- ur at seta leidningin til teld- una og fáa sambandið upp at koyra, skal harumframt rindast eitt montørgjald til teknikaran frá Føroya Tele. Richard Mortensen ásannar, at prísirnir ikki eru á sama lága støði sum eitt nú í Danmark. Men markn- aðarstjórin vísir á, at Før- oya Tele kann ikki gera tað bíligari í dag. – Vit meta okkum hava ásett ein prís, ið vit meta fara at halda marknaðar-liga, sigur Richard Mortensen. Í hesum plássum ber í dag til at fáa sær breiðband: Tórshavn, Argir, Hoyvík, Hvítanes, Kaldbak, Kolla- fjørður, Vestmanna, Hvalvík, Streymnes, Nesvík, Langasandur, Oyrabakki, Norðskála, Svínáir, Eiði, Skála, Strendur, Rituvík, Toftir, Runavík, Glyvrar, Saltangará, Søldarfjørður, Gøta, Kambsdalur, Fuglafjørður, Klaksvík, Sandavágur, Miðvágur, Trongisvágur, Tvøroyri, Froðba og Vágur Seinni í ár fáa hesi pláss møguleikan: Hvalba, Skopun, Sandur, Leirvík, Hósvík og Sør- vágur. Í 2005 fáa hesi pláss møguleikan: Norðdepil og Hvannasund Fakta Hóast Føroya Tele hevur sett 20 milliónir krónur í FarIce verk- ætlanina og veðheldur fyri 60 milliónum aft- urat, so fáa kapping- arneytarnir somu for- treytir. Tí FarIce er ein heilsøla, har øll mugu keypa fyri sama prís SAMSKIFTI Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Umfatandi marknaðarfør- ingin hjá Føroya Tele av nýggjum tilboðum í kjala- vørrinum av at FarIce-kað- alin er tikin í nýtslu kann kanska geva eina mynd av, at fyritøkan situr tungt á nýggja samskiftismotor- vegnum. Og myndin gerst kanska sterkari av, at Føroya Tele hevur sett 20 milliónir í partapeningi í felagið, sum eigur og rekur kaðalin, um- framt at fyritøkan heftir fyri yvir 60 milliónum krónum av láninum hjá FarIce felagnum. Men soleiðis er ikki. Grundtankin við FarIce felagnum er, at tað skal virka og arbeiða sum ein heilsøla. Og tá Føroya Tele skal nýta samskiftismotor- vegin, skal fyritøkan keypa tænastuna frá FarIce fyri ein fastan kostnað, ið er tann sami, sum aðrir inter- netveitarar skulu gjalda. Størsti kappingarneytin hjá Føroya Tele á internet- økinum, Kall, bjóðar ikki enn ADSL-tænastur, men við Útvarpið hóskvøldið segði Bjarni A. Bjarnason, stjóri, at fyritøkan væntandi fer at bjóða hesar tænastur um eina tíð. Øll umsiting og søla hjá FarIce felagnum fer fram í Íslandi, men tó skal Føroya Tele røkja umsita samskifti við føroyskar myndugleikar. FarIce er ein heilsøla FarIce kaðalin, ið gongur av Seyðisfirði umvegis Føroyar og niður til Skotland, vil nøkta tørvin á inter- netsambandi í nógv ár frameftir. Størsta løtan var, tá sáttmálin var undirskrivaður 26. november 2002, sigur Suni Joensen, ið seinastu trý árini hev- ur havt ábyrgdina av føroyska partinum av FarIce SAMSKIFTI Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Tá FarIce kaðalin var enda- liga tikin í nýtslu var tað samtíðis endin á drúgvum og rúgvusmiklum arbeiði fyri yvir 400 milliónir krónur. Fyrireikingararbeiðið byrjaði longu í 1999, og síðan var farið undir so- nevndar "desktop studies." Tað er at kanna, hvar ein kaðal verður lagdur trygg- ast og lættast. Hetta er rættuliga umfatandi ar- beiði, tí kort av havbotnin- um skulu kannast. Eisini skuldi kannast, hvussu fiskaríið var í økinum, har kaðalin skuldi leggjast. Hugt varð eftir møguligum lendingarstøðu, og harum- framt skuldi kannast, hvussu skjóta internetsam- bandið kom víðari úr Skot- landi niður á evropeiska meginlandið og út í stóra heim. Áðrenn kaðalin varð lagdur vóru umfatandi botnkanningar gjørdar, millum annað fyri at vita, hvat slag av botni hann kom at liggja í, og um forð- ingar vóru á vegnum. Spennandi Ábyrgdin fyri arbeiðinum hevur ligið hjá Suna Joen- sen, ið seinastu trý árini at kalla burturav hevur arbeitt við FarIce verkætlanini. Sum partur av einum trímannabólki, umboðandi føroysku og íslendsku eig- ararnar, umframt ein ráð- geva frá donsku telefyritøk- uni TDC, hevur Suni Joen- sen samskipað nógva og umfatandi arbeiðið. – Hetta hevur verið sera spennandi, og ein stór av- bjóðing. Talan er um eitt nýtt øki við nýggjum tekn- ikki, og eisini er fyrstu ferð, at vit hava nýtt eitt kaðal- skip, sigur Suni Joensen. Hann letur væl at sam- arbeiðinum við italska Pirelli, sum fekk ábyrgdina av at leggja sjálvan kaðalin. Føroya Tele hevur haft eygleiðarar til undir øllum arbeiðinum, millum annað umborð á kaðalskipinum, og tað hevur betrað sam- starvið enn meira. Eftir at italska kaðalskip- ið Pertinacia varð liðugt við at pløða kaðalin niður í havbotnin, varð skip sent út til at eftirkanna, at kaðalin ikki stakk burturúr nakra- staðnil. Hetta arbeið var liðugt í heyst, og 29. november yv- irtók FarIce felagið form- liga kaðalin. Síðan hava royndarkoyringar verið gjørdar, áðrenn hann hós- dagin varð tikin í nýtslu. Suni Joensen fegnast um, at drúgva arbeiðið nú loksins er liðugt. – Men størsta løtan var kortini, tá sáttmálin um at fara í gongd var undirskriv- aður 26. november 2002, leggur hann afturat. FarIce verkætlanin: Samskiftismotorvegurin tikin í nýtslu Richard Mortensen, markn- aðarstjóri á Føroya Tele, bjóðar føroyingum ADSL- samband, nú FarIce kaðalin er tikin í nýtslu Mynd: Jón Brian Hvidtfeldt C M Y K 5 4 1 vi ka í Da nl an d- íb ú ð 1 vi ka á S ka ll er u p K li t 1 v ik a í D an Ce nt er s u m m a r h ú s i 2 vaksin og 2 børn við bili 2 vaksin og 2 børn við bili 2 vaksin og 2 børn við bili Danland Íroknað er: Ferðin fram og aftur í 4-koyggjukamari, innan, við wc/bað. Uppihald í Dan land-íbúð í 1 viku fyri 2 vaksin og 2 børn við bili. úr 7.950 1,- Skallerup Klit Íroknað er: Sigling Tórshavn-Hanstholm og aftur í 4-koyggjukamari, innan, við wc/ bað. Uppihald í 1 viku á Skallerup Klit Feriecenter fyri 2 vaksin og 2 børn við bili. úr 9.400 1,- DANLAND er vorðið eitt hitt best um tókta ferða málið hjá føroyingum. Dan land frí tíð- ardeplarnir hava væl innrætt aðar íbúð ir við køki og nógv frí tíð artilboð eru fyri bæði vaksin og børn. SKALLERUP KLIT FERIECENTER er stór ur nútímans frítíðardepil av høgari góðsku, ið er við strond ina millum Blokhus og Hirtshals. Har er subtropiskt baði land, bónda garður, ítrivshallir og alskyns uttandura hent leikar. Summarhús Íroknað er: Sigling Tórshavn-Hanstholm og aftur í 4-koyggjukamari, innan, við wc/bað. Uppi hald í 1 viku í summarhúsi fyri 2 vaksin og 2 børn við bili. úr 7.780 1,- 1 vi k a á Pe rs H ot el 1 v i k a í Di sn ey la nd i í P ar ís Pers Hotel Íroknað kostnaðin: Sigling Tórshavn-Bergen og aftur í 4-koyggjukamari, innan, við wc/bað. Hartil 7 gistingar í smáttu, uttan kost, fyri 2 vaksin og 2 børn. úr 6.890 2,- Disneyland Íroknað er: Ferð fram og aftur í 4-koyggju- kamari, inn an, við wc/bað. Hartil uppihald 5 nætur á Hotel Santa Fe í Disneylandi á dupultkamari við 2 upp reiðingum og uppi- hald 1 nátt á hotelli á út- og heim ferðini. úr 18.500 3,- 2 vaksin og 2 børn við bili Ferðin yvir øllum ferðum Ferðin yvir øllum ferðum 1 v i k a á H o t el li í Ís la nd i Ísland Íroknað er: Ferðin fram og aftur í 4-koyggju- kamari, innan, við wc/bað. Uppihald í dup ult- kamari við wc/bað á Foss-hotelli í 7 nætur. úrúr 4.108 4.108 3,-,- Fyri hvønn ferðandi S u m m a r h ú s í H e t l a n d i Hetland Íroknað er: Ferðin fram og aftur í 4-koyggju- kamari, innan, við wc/bað. Uppi hald í 1 viku í summarhúsi fyri 2 vaksin og 2 børn við bili. úrúr 6.980 6.980 22,-,- Í risa stuttleikaparkini 40 km úr París møtir tú kendu tekni søgu fi gurunum »live«. 2 vaksin og 2 børn við bili J. Broncks gøta 37 · Postsboks 370 · FO-110 Tórshavn Tlf: 34 59 00 · Fax: 34 59 50 · booking@smyril-line.fo 1) Fráferð: 7/5, 14/5, 21/5, 28/5, 4/6, 11/6, 13/8, 20/8, 27/8 og 3/9. Aðrir prísir eru galdandi um fráferðin ikki er ein av nevndu døgum. 2) Fráferð: 3/5, 10/5, 17/5, 24/5, 31/5, 7/6, 9/8, 16/8, 23/8 og 30/8. Aðrir prísir eru galdandi um fráferðin ikki er ein av nevndu døgum. 3) Nevnda prísdømi er galdandi fyri lágárstíð. Aðrir prísir eru galdandi um ferðast verður uttanfyri lágárstíð.