mánadagur 2. juli 2012síða 24

Mánadagur 2. juli 2012 · Nr. 75 24 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Undir Borgarhálsi á Velbastað Marin Katrina Frýdal Tjóðveldi, býráðslimur í Tórshavnar býráði forkvinna í teknisku nevnd Undir Borgarhálsi, eitur vega­teinurin á Velbastað, sum er omanfyri gomlu bø­ garðarnar og norðanfyri ta gomlu bygdina. Norðast á hesum vegi eru m.a. gamli barnagarðurin og núverandi frískúli (Frískúlin í Havn). Tey fyrstu, sum búsettu seg undir Borgarhálsi, vóru hjúnini Birte og Carl Johan Bech og var hetta í 1968. Carl Johan Bech, sum var farin frá sum landsdjóralækni, hevði saman við Birte gjørt av at flyta úr Havnini til eitt meira friðarligt umhvørvi at njóta ellisárini. Soleiðis vóru tey samstundis tey fyrstu, sum búsettu seg omanfyri bøgarðarnar á Velbastað. Gløgt er gestsins eyga verður tikið til; Carl Johan tók frá fyrsta degi staðarnavnið Borg­ar­hálsur, og undir Borg­ ar­hálsi, til sín; ja hann laðaði sær eisini úthús við flagtekju og grúgvu, ið hann kallaði Borgarstova - og soleiðis kom so gøtunavnið “undir Borg­ar­ hálsi”. Undir Borgarhálsi er fyrsta skipaða útstykkingin á Velbastað, ið táverandi Kirkju­bøar sóknar kommuna fór undir fyrst í 1980-unum, og útstykkjað varð í fleiri stigum. Áðrenn tað gjørdist vanligt við skipaðum út­ stykk­ingum, bygdu fólk nær­ um har, tey høvdu hug, ella har møguleiki var at keypa sær lendi til eitt grundstykki, og slíkt sum ljós, streym, kloakk, vatn v.m. varð tikið í aðru syftu. Undir Borgarhálsi vórðu fyrstu grundstykkini seld fyri 40 túsund kr., seinni fór prísurin uppá 80 túsund kr. og síðani er hann hækkaður so líðandi. Vegurin undir Borgarhálsi hevur leingi ligið í hálvum gekki, og í fjørð pjøssaði komm­unan nakað uppá hann. Skjótt varð tá greitt, at her skuldi eitt meira um­fatandi arbeiði gerast, og harvið meiri peningur, soleiðis at vegurin lýkur øll nútíðar krøv bæði hvat við­víkur ferðslutrygd, yvir­ flatuvatni, gongubreyt v.m. Tá, ið so fíggjarætlanin varð løgd í fjør, eydnaðist at fáa hesa íløgu við á íløguætlanina í 2012, soleiðis at vegurin nú kann gerast liðugur í ár. Gerðisbreyt er annar nýggjur vegur á Velbastað, ið kommunan eisini hevur nýtt stórar íløgur uppá at dagføra. Og annar vegur, sum somuleiðis stendur fyri tørni, er tann elsti vegurin á Velbastað, nevniliga vegurin í gjøgnum bygdina. Hesin treingir harðliga til dagføring, tí vegurin er í sínari tíð ikki gjørdu til annað enn fólk og rossavognar. At fara und­ir henda vegin verður ein stór avbjóðing, bæði við atliti til at varðveita gamla vega­ skapið og dámin, og harvið gomlu bygdina við hennara sereyðkennum, samstundis sum vegurin framyvir skal lúka krøvini, sum ferðsla og trygd seta nú á døgum. Men nú verður so veg­urin undir Borgarhálsi gjørd­ur; tekniska nevnd sam­tykti at bjóða arbeiðið út, og lisita­tión hevur verið, har 7 arbeiðs­ takarar lótu boð inn. Tekn­ iska nevnd tók av lægsta boði, ið var frá Sp/f Maskin­ koyring, og hesum hava síðani bæði fíggjarnevnd og býráð eisini tikið undir við. So nú kunnu velbastaðfólk, Bussleiðin við sjaførum, fólk sum hava børn í Frískúlanum o.o. líta fram til ein betri og tryggari veg. Hví hjálpir oss nú eingin Nólsoyarpáll ... Sjúrður Skaale Lógin, sum skal geva ES heim­ild til at boykotta m.a. Føroyar, verður helst sett í gildi longu í september. Tað er fyrr enn væntað. Orsøkin er, at fleiri stór lond hava strongt á. Tað hevur - einaferð enn – fingið fólk at spyrja, um Javnaðarflokkurin hevur hildið tey lyfti, vit góvu undan fólkatingsvalinum: Nevniliga at vit ikki fóru at stuðla eini danskari stjórn, sum treytaleyst fylgdi kósini hjá ES í hesum máli. Tað skal ikki dyljast, at tað onkuntíð hevur verið eitt sindur av gnaddi millum okkum og stjórnina um hetta. Tá støðan ikki hevur verið nøktandi, hevur málið eisini verið viðgjørt í leiðslu Javnaðarfloksins. Men støðan hevur verið púra greið: Vit hava greitt stjórnini frá hvat vit hava lovað føroysku veljarunum, og at okkara stuðul er púra treytaður av, at hetta verður hildið. Og orsøkin til, at vit fram­ vegis kunnu stuðla stjórnini er júst, at okkara lyfti verða hildin: – Danska stjórnin atkvøður í ES-ráðharraráðnum IKKI fyri at seta heim­ildar­ lógina í verk. – Danmark krevur, at alt, sum fer fram, er í samsvari við altjóða lóg. – Danmark krevur, at samsvar er millum ta revs­ing, ES setur í verk, og tað "brotsverk" ES heldur vera framt. – Danmark er til reiðar, vegna Føroyar, at leggja hetta fyri viðkomandi al­ tjóða stovnar, har Før­oy­ ar ikki hava egnan lima­ skap. Hetta er ikki meira, enn vit eiga at kunnu krevja. Men vit kunnu heldur ikki vera ónøgd við hetta. Tí tað er ikki so nógv annað, Danmark kann gera. Eitt lítið land Tað verður spurt, hví Dan­ mark, sum ES-formansland, ikki steðgar allari ætlanini. Spurningurin byggir á eina misskiljing. At Danmark hevur formansskapin merkir ikki, at Danmark ræður í ES. Sum formansland má Dan­ mark umboða meirilutan - hóast landið ikki er partur av hesum meiriluta. Og Danmark er altso bara eitt av 27 ES-londum. Øll hini 26 (ið hvussu er næstan øll) vilja hava hetta sett í verk. Summi tykjast eisini halda, at Dan­mark er eitt stórt og mátt­mik­ið land, sum má kunna fáa ES at broyta kós. Henda hugmynd av Dan­ mark kemst kanska av, at landið fyllir so nógv í huga­ heimi føroyinga. Men hon er púra skeiv. Danmark er eitt elalítið land. Har búgva góðar fimm milliónir fólk - mót­vegis teimum 500 milli­ ónunum, sum búgva í øllum ES. Tað er 1 %. Kunoyingar kunnu ikki ráða í Føroyum - Danmark kann ikki ráða í ES. Verja ikki Danmark Tað er eisini sagt, at eg "verji Danmark og virki sum longdi armurin hjá donsku stjórnini í Føroyum". Tað er ikki rætt. Stjórnin hevur, sum sagt, fingið greið boð um, hvat vit kunnu liva við. Tað hevur gjørt mun. Og tað eydnaðist - takkað fleiri hóvligum kreftum - at forða fyri, at heimildarlógin gevur ES rætt at boykotta allan føroyskan útfutning. Men tá fólk halda, at lítla Danmark einsamalt kann fáa ES at broyta kós - so má mann siga sum er: Tað ber snøgt ikki til. Og tá fólk halda Danmark hava skyldina av hesum, so má eg eisini siga, at tað ikki er rætt. Danmark hevur ikki tikið stig til hetta, tekur ikki undir við tí, og roynir at avmarka møgulig tiltøk. Bólturin er hjá okkum Føroyingar hava valt eina aðra kós enn Danmark. Vit hava valt at standa uttanfyri ES. Vit hava valt at føra okkara egnu samráðingar um fiskirættindi. Og tað er ikki Danmark, vit samráðast við um makrelin – tað er ES. Heldur enn enn vænta, at onkur annar kann hjálpa okkum, eiga vit nú (kanska saman við Íslandi) at styrkja okkara próvførslu í hesum máli - bæði tá tað snýr seg um tey biologisku og tey juridisku argumentini. Tí ger ES av at seta tiltøk í verk, fáa vit høvi at leggja fram okkara sjónarmið. Og tá ræður um at verða væl fyrireikaður. Sama ger seg galdandi, um vit biðja donsku stjórnina um at leggja hetta fyri ein altjóða stovn at taka støðu til. Bólturin er hjá okkum. Vegateinurin undir Borgarhálsi verður nú gjørdur, soleiðis at hann lýkur nútíðar krøv. Danmark er eitt av 27 ES-londum. Í Danmark býr 1 % av fólkinum í ES. Tí kann Danmark ikki einsamalt forða ES at seta tiltøk í verk móti Føroyum