mánadagur 2. juli 2012síða 23

Mánadagur 2. juli 2012 · Nr. 75 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 23 Samgongan blástemplar brot á stýrisskipanina Høgni Hoydal Síggi, at løgmaður á and­ lits­bókini (facebook) sigur seg vera “fríkendan” fyri brot á stýrisskipanina. Hetta í málinum, har hann og Jørgen Niclasen fóru til sam­ráðingar við donsku stjórn­ina at biða um 150-200 mió. kr. afturat um árið úr Dan­mark + at upphæddin skal hækka hvørt ár. Utt­an at ráðføra seg við Uttan­ landsnevndina hjá Løg­ tinginum. Á Vágaportalinum og i Kringvarpinum verða somu søgur bornar ókritiskt fram um, at løgmaður og fíggjar­ mála­ráðharrin skulu vera “fríkendir” av lands­stýris­ málanevndini. Nú veit eg ikki, um tíðindafólkini og løg­maður hava lisið frá­ greið­ingina hjá lands­stýris­ málanevndini. Í øllum før­um bera tey ikki allan sann­leikan fram Veruleikin er, at for­ kvinn­an í landsstýris­mála­ nevnd­ini, greitt stað­festir, at løgmaður og fíggjar­ mála­ráð­harrin hava brotið stýris­skipanar­lóg­ina. Meðan umboðið hjá Sam­bands­ flokkinum, Eivind Jacob­sen. Og umboðið hjá Fólka­flokk­ inum. Jóan Magnus Ras­ mussen, siga, at teirra egnu floks­formenn hava ikki brot­ið stýrisskipanina. Samgongan verjir sínar egnu Hetta kemur helst ikki óvart á nakran. Tá samgongan hevur meirilutan í lands­ stýrismálanevndini, so ber jú altíð til at verja síni egnu partafólk. Men hetta er eitt álvarsmál, hóast nógv hava lyndi til bara at sláa tað upp í glens og kalla tað grenj. Ella at leypa á kæraran, sum er undirritaði. Tí tá Stýrisskipanarlógin verður brotin, hevur tað djúp­tøknar avleiðingar fyri alt fólkaræðið og samfelagið. Og fyri valdsbýtið millum Landsstýrið og Løgtingið í øllum málum. Ikki bara hesum. Um tey, sum sita á ovastu álitissessum, ikki halda stýrisskipanina, so rak­ar tað okkum øll. Uttan mun til hvør situr við vald­ ið. Tí hvat snýr málið seg um? Og er tað yvirhøvur serliga innviklað? Eitt sera einfalt mál at taka støðu til Nei, málið er so sára einfalt! Í stýrisskipanarlógini §54 stend­ur soleiðis: §54. “Løgtingið velur mill­um løgtingsmenn eina Uttan­landsnevnd við sjey limum, sum landsstýrið ráð­ førir seg við, áðrenn avgerðir verða tiknar, ið hava stóran uttan­landspolitskan týdn­ ing. Stk.2. Somuleiðis skal landsstýrið ráðføra seg við hesa nevnd í sambandi við samráðingar við ríkis­ myndugleikarnar av stórum týdningi fyri viðurskiftini Føroya og Danmarkar mill­ um.” Hví er ásett í lógini, at lands­ stýrið SKAL – ikki kann – ráðføra seg við Uttan­ landsnevndina í málum av stórum týdningi mótvegis øðr­um londum? Jú, tað er tí, at ein løg­ maður og eitt landsstýri ikki bara kann seta umdømið, rættindini og framtíðina hjá føroyska fólkinum í váða mótvegis øðrum londum, uttan at tað fólkavalda Løgtingið hevur høvi at siga sína hugsan og viðgera málið. Annars ber jú til hjá einum landsstýri at samráðast um at taka av fiskimarkið, at geva ognarrættin til und­ irgrundina frá okkum – ja, at fara í kríggj, uttan at Løgtingið umboðandi fólkið hevur havt høvi at viðgera tað. Hevur málið týdning ella ikki? Tað valdar ongin ivi um, at løgmaður og fíggjar­ málaráðharrin ráðførdu seg ikki við Uttanlandsnevndina, tá teir fóru til Danmarkar at samráðast um at hækka blokkstuðulin. Einasti spurningur í hes­u­m máli er altso: Hev­ ur tað stóran týdning fyri viðurskiftini millum Før­ oyar og Danmark, at fara til samráðingar at biða um 150-200 mió.krónur um árið + at hendan upphædd skal hækka á hvørjum ári? Um málið hevur stóran týdning, so hevur landsstýrið brotið stýrisskipanarlógina. Hevur málið ikki týdning, so er stýrisskipanarlógin ikki brotin. So einfalt er málið. Forkvinnan í landsstýris­ málanevndini sigur, at sjálv­sagt hevur tað stóran týdning. Hetta málið ávirk­ ar allan føroyskan poli­tikk, framtíð, sjálvstøðu, stolt­ leika, umdømi, rættindi og legg­ur meira vald til Dan­markar. Tí er ongin ivi um, at løgmaður og fíggjar­ málaráðharrin hava brotið §54 í Stýris­skipanar­lógini við ikki at ráðføra seg við Uttanlandsnevndina, áðr­ enn teir fóru til Danmarkar at biða um pengar. Ongan týdning at bidda pengar? Fólkafloksumboðið í lands­ stýrismálanevndini sigur, at málið hevur ikki stóran týdning, og tí kann ikki staðfestast brot á Stýris­ skipanarlógina. So vita vit tað. Fólkaflokkurin heldur tað altso ikki hava týdning at fara til Danmarkar at biða um pengar. Vit kunnu bara hugsa okkum, hvat til dømis stovnarin av Fólka­ flokkinum, Jóannes Paturs­ son, hevði sagt um slíka niðurstøðu frá fólka­floks­ umboði. Og sambandsumboðið sigur, at tað hevur heldur ikki stóran týdning at biða um 200 mió. kr. afturat um árið úr Danmark + meira pengar hvørt ár. Og tí hevur landsstýrið ikki brotið stýrisskipanarlógina, sigur Sambandsflokkurin. Tað er sanniliga áhugavert. Harvið sigur sambandsumboðið, at tað einasta vallyftið, sum Sambandsflokkurin fór til val uppá. Og at tað málið, sum tey hava brúkt helst meira enn tríggjar fjórðingar av allari síni politisku orku uppá síðani 1998, hevur ong­ an týdning. Politiskt kann eg tí sum formaður í Tjóðveldi bæði harmast og fegnast. Harmast um, at Fólkaflokkurin er vorðin ein av okkara fremstu sambandsflokkum. Og fegn­ast um, at Sambands­ flokk­urin nú loksins hevur viðgingið, at teirra egnu vallyfti og alt tað, sum tey hava bygt sín politikk á, hevur als ongan týdning. Fólkaræðið verður undirgrivið Men fyri fólkaræðið – sum er tað, ið hetta málið snýr seg um – eiga vit øll at harmast. Tí við niðurstøðunum hjá samgonguumboðunum í landsstýrismálanevndini, so hevur Løgtingið og fólk­ið mist vald og ávirk­ an. Frameftir kann ein løg­maður ella ein lands­ stýrismaður fara til Dan­ markar ella til eitt annað land at avreiða rættindi, vald og sjálvsvirðing hjá før­oyska fólkinum, uttan at fólka­valda Løgtingið verður eftirspurt. Loyvi mær at ivast stór­ liga í, um samgongan hevur hugsað um avleiðingarnar av sínum frá hondini í munnin – politikki. Og loyvi mær at ivast í, um nakað mál er heilagt hjá hesi samgongu. Og eg undrist á, hvar løg­ frøðingarnir í hesum landi eru. Torir ongin veruliga at siga sína hugsan mótvegis sitandi valdinum? Nakrir fjølmiðlar hava borið fólkinum tey “tíðindi”, at løgmaður og landsstýrismaðurin í fíggjarmálum eru “fríkendir” fyri brot á stýrisskipanarlógina. Veruleikin er, at forkvinnan í landsstýrismálanevndini staðfestir, at teir greitt hava brotið stýrisskipanarlógina. Meðan samgongulimirnir í landsstýrismálanevndini blástempla framferðina. Men hevur samgongan hugsað um avleiðingarnar? Eina roynd verd hjá lands­ stýrismanninum at hugsa um. Hesar seinastu dag­arnir í góðveðrinum, hava tveir av føroysku trol­arunum, sum royna eftir kongafiski í Irmingarhavinum, sæð nokk so fitt av makreli, tí er spurningurin, um ikki okkurt av føroysku makrelskipunum skuldi gjørt ein royndartúr eft­ir makreli í Irm­ing­ar­havið. Um so er, at lønandi fiskiskapur eftir makreli ber til, so langt vesturi sum í Irmingarhavinum, so hevði hettar verði ein kollvelting fyri hesa vinnu sum heild. Nú nøkur túsund tons av føroysku makrel­kvot­ uni eru sett av til roynd­ arveiðu, so kundi tann sum gjørdi royndina, fingið makrel í føroyskum sjógvi, fyri at gjørt eitt rend í Irmingarhavið. Kann lønandi vinna vera í altjóða sjógvi vesturi á 25*-30* W, so verður trupult hjá norð­monnum at halda fast um, at tað eisini er norskur makrelur. Eitt sum talar fyri, at tað kanska er nakað til av makreli har á leið, eru myndirnar sum sendar eru Vágaportalinum úr Irm­ingarhavinum av bóg­ hvítuhvalum, sum helst liggja og metta seg av makreli. Eitt er vist, tað er ongin sum er dugnaligari til at finna makrel enn bóg­ hvítu­hvalurin. Tað hevði verið eina roynd vert, at lands­stýr­ ismaðurin tók eitt prát við Havstovuna, so ein avtala fekst við eitt ella tvey av makrel­skipunum, við tí røttu útgerðini, um at gera eina roynd í Irmingarhavið eftir makreli. Áheitan á Jacob Vester­ gaard lands­ stýris­ mann Henrik Old