mikudagur 1. august 2012síða 11

11 Mikudagur 1. august 2012 · Nr. 88 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Lagt til rættis: Árni Joensen Ísbjørnin nógv eldri enn hildið Skipasmiðjurnar nógvar bíleggingar Heimahjálp í summarhúsið Kanningar hjá ameri­ konsk­um vísindafólkum vísa, at ísbjørnin er eitt nógv eldri djór, enn vís­ ind­in hevur hildið higar­ til. Í kanningunum hava am­erikanararnir saman­ bori­ð DNA-royndir av ís­bjarn­um við DNA- roynd­ir av svørtum og brúnum bjarnum, um­ framt at teir hava kann­ að DNA-royndir av ein­ ari 120.000 ára gaml­ari ísbjarnatonn. Niðurstøðan hjá granskar­unum er, at ís­ bjørn­in hevur livað á jørð­ini í millum fýra og fimm milliónir ár. Hon er sostatt nógv eldri, enn vís­indin hevur hildið, tí fyrr varð mett, at tær fyrs­tu ís­bjarn­ir­ nar komu fyri umleið 500.000 ár­um síða­ni. Sambært blaðnum Canad­ian Press var tað mill­um ann­að evnini hjá ís­bjørn­ini at gera eitt feitt­lag inn­an fyri skinn­ið, sum leid­du gransk­ara­r­n­ar fram­á, hvus­su gomul ís­bjørn­in veru­liga er. Teir sjey mánaðirnar, sum eru farnir av ári­ num, hava tær norsku skipa­smiðj­urnar fingið bí­legg­ing­ar fyri næstan 19 milliardir krónur, og so nógvar bíleggingar hava skipasmiðjurnar ikki fingið, síðani altjóða bú­skap­ar­kreppan tók seg upp í 2008. Felagið hjá skipa­ smiðju­num sigur, at tað eru serliga oljufeløgini, sum ganga undan við íløg­um í hesum tíðum, og tí eru tað yvirhøvur skip til frálandavinnuna, sum tær norsku skipa­ smið­jur­nar skulu bygg­ ja. Eitt nú er talan um so­kall­að ROV-skip, sum ar­beiða við fjarstýrdum tól­um á stórum dýpi. Hetta eru dýr skip, og í með­al kostar eitt tílíkt skip umleið eina milliard krón­ur at byggja. Til tann 25. juli høvdu tær norsku skipa­smið­ jur­nar fing­ið 45 bí­legg­ ing­a­r um nýggj skip fyri til­sam­ans 18,6 milliardir krónur. Í skipa­smiðju­ felag­num vænta tey, at bílegg­ing­ar­nar fara at koma upp á 25 milliardir krón­ur, áðrenn árið endar. Støðugt fleiri danskir pensjonistar brúka tann møguleikan at fáa eina heimahjálp á vitjan, tá tey fara í summarhús. Í Vesturjyllandi eru nógv summarhús, og í kommununi Ring­køb­ ing-Skjern hava tey lagt merki til, at fleiri pen­ sjon­istar, sum steðga eina ella tvær vikur, vilja hava heimahjálp hesa tíðina. Í felagnum Ældre Sagen eru tey fegin um skipanina, og tey vóna, at uppaftur fleiri pen­ sjon­ist­ar fara at brúka hana. Tað er heima­kom­ mun­an hjá pen­sjon­ is­ti­num, sum rindar, men kommunan, har sum­mar­hús­ið er, ger av, hvussu nógva hjálp við­ kom­andi skal fáa. Tað gongur sera væl í svens­ka búskapinum. Í øðr­um ársfjórðingi var búskaparvøksturin 2,3 pro­ sent, og tað kom púra óvart á greinararnar í fíggjar­ heimi­num, sum høvdu mett, at vøksturin var 0,6 prosent. Har­afturat er tað merkisvert, at Svøríki hevur so stóran bú­skap­ar­vøkstur, meðan megin­parturin av Evropa stríð­ast við negativan vøkst­ ur. Samstundis er virðið á teirri svensku krónuni hækk­ að munandi. Ein svensk króna nærkast nú 90 donsk­ um oyrum, og so nógv hevur hon ikki verið verd síðani í 2000. Tølini vísa, at tann svenski bú­skap­urin hevur megi til at standa ímóti krepputíð, og hagtølini vísa, at tað er ser­liga útflutningurin, sum bjarg­ar svium. Í øðrum ársfjórðingi vaks út­flutn­ingurin 1,7 pro­ sent, og tað hendi, sam­ stundis sum inn­flutn­ingurin minkaði 0,2 prosent. Svensk­ ir búskaparfrøðingar siga, at gongdin kann hava við sær, at tjóðbankin fer at endur­ skoða støðuna og at lækka rentuna eina ferð í heyst. Kemur dønum væl við Búskaparvøksturin í Svøríki og tað hækkaða krónuvirðið gera, at sviar keypa fleiri vør­ ur uttanlands. Tað kemur mill­um annað dønum væl við, tí gongdin merkir eisini, at danskar vørur gerast bílig­ ari eystan fyri Oyrasund. Svøríki er tann næststørsti út­flutn­ings­mark­nað­ur­in hjá døn­um. Í fjør keyptu svi­ar vørur og tænastur úr Dan­ mark fyri 110 milliardir krón­ ur. Tann sterka svenska krón­an sæst eisini aftur í býar­mynd­ini í Helsingør, tí væl fleiri sviar fara yvir um sund­ið at keypa, nú teir fáa meiri fyri pengarnar. Tað gongur strúkandi í Svøríki Meðan at kalla alt Evropa og ein stórur partur av heiminum kærir seg um afturgongd og skerjingar, er full ferð á tí svenska búskapinum Kreppan gagnað heilsuni hjá íslendingum Íslendingar kunnu enn eina ferð sanna orðafellið um, at einki er so ringt, at tað ikki er gott fyri okkurt Í hvussu er vísir ein nýggj kanning, at bú­skap­ar­skræd­ lið í landinum hevur fingið ís­lendingar at liva sunnari. Teir roykja minni, drekka minni og eta minni góðgæti. Og so sova teir eisini meiri nú enn undan kreppuni. Hetta er niðurstøðan í einari kanning, sum lærdi há­skúlin í Reykjavík hevur gjørt saman við trimum hægri lærustovnum í USA. Úrslitið vísir eitt nú, at í 2007 festu 19 prosent av ís­ lend­ingum sær í hvønn dag, men at tann parturin var kom­in niður á 14,2 prosent í 2010. Tinna Laufrey Ásgeirs­ dóttir, hagfrøðingur við lærda háskúlan í Reykjavík, hev­ur verið við til at gera kann­ing­ina, og hon er ikki í iva um, at kreppuárini hava havt jaliga ávirkan á livi­hátt­ in hjá íslendingum. -Fólk brúka minni av tí, sum er óheppið fyri heilsuna og leggja størri dent á tað, sum gagnar heilsuni, sigur hon.