týsdagur 16. mars 2004síða 3

4 Nr. 52 - 16. mars 2004 Nr. 52 - 16. mars 2004 5 UTTAN ÚR HEIMI Tríggir av teimum fimm bretunum, sum eru slopnir leysir úr ameri- konsku fangaleguni í Guantanamo Bay í Kuba, siga, at teir vórðu illa viðfarnir, bæði sálarliga og likamliga FANGAR Árni Joensen: fartekst@mail.dk Ruthal Ahmed, Asif Iqbal og Shafiq Rasul siga við bretska blaðið The Ob- server, at teir vórðu av- hoydir meiri enn 200 ferðir ta tíðina, teir vóru fangar í Guantamamo- leguni. Avhoyrararnir komu frá amerikonsku fregnartænastuni CIA, samveldisløgregluni FBI, fregnartænastuni hjá amerikanska herinum og teimum báðum bretsku fregnartænast- unum MI5 og MI6. Teir tríggir menninir greiða frá, at vápnaðir hermenn tveittu teir á gólvið í avhoyringarhøl- inum, og at teir javnan høvdu skotvápn ímóti høvdinum, meðan teir vórðu avhoyrdir. Ofta vórðu teir avhoyrdir í fleiri tímar hvørja ferð, og ferð eftir ferð royndu avhoyrararnir at noyða teir at játta, at teir høvdu samband við onkran yvirgangsfelagsskap. Teir tríggir menninir siga, at teir vóru í Paki- stan, tá USA leyp á Af- ghanistan, og at teir fóru um markið at arbeiða sum neyðhjálparmenn. Men har endaðu teir sum fangar hjá Norðursam- gonguni, sum lat ameri- kanararnar fáa teir. Bretska stjórnin hevur fleiri ferðir sagt seg ivast í viðurskiftunum hjá fangunum í Guantana- mo-leguni, og stjórnin hevur eisini sagt, at hon hevur gjørt alt fyri at fáa teir bretsku ríkisborg- ararnar haðani. Men í samrøðuni við The Ob- server siga teir tríggir menninir, at tær báðar bretsku fregnartænast- urnar avhoyrdu teir fleiri ferðir, og at umboð fyri bretsku sendistovuna í Washington eisini vóru í fangaleguni. - Eg spurtdi teir, um teir kundu siga mær, hvar eg var, men tað vildu teir ikki. Tá eg spurdi, hvussu leingi eg skuldi sita fangi, svaraðu teir, at eg slapp ongantíð burtur haðani, sigur Rasul við The Observer. Bretska uttanríkisráðið váttaði fyri BBC sunnu- kvøldið, at tað er farið at kanna tað, sum menninir siga. VAL Í RUSSLANDI Árni Joensen fartekst@mail.dk Vladimir Putin vann sum væntað russiska forsetaval- ið, men USA fýlist á val- stríðið. Russiski forsetin eitur framvegis Vladimir Putin. Á valinum sunnudagin fekk hann 69 prosent av atkvøð- unum, og tað var á leið tað, sum veljarakanningarnar søgdu undan valinum. Tá úrslitið var greitt, segði Putin, at hann fer at virtka fyri framhaldandi búskaparframgongd í Russ- landi, og eygleiðarar í Moskva er á einum máli um, at tað var júst tann búskaparligi framburðurin, sum fekk russar at velja Putin til forseta eitt val- skeið afturat. Amerikanska stjórnin er ikki serliga hugtikin av russiska forsetavalinum. Colin Powell, uttanríkisráð- harri, segði sunnukvøldið við sjónvarpið Fox News, at russiska demokratiið kann ikki fáa altjóða viður- kenning, fyrr enn øll val- evni hava somu atgongd til fjølmiðlarnar. Tað sama segði trygdarpolitiski ráð- gevin, Condollezza Rice, við CNN. Men kanska er ein broyting á veg í Russlandi í so máta. Sunnukvøldið segði Putin á einum tíð- indafundi, at hann fer at virka fyri, at Russland fær fjølmiðlafrælsi. Sponsku sosialistarn- ir, sum vunnu valið sunnudagin, fara at leggja Spania á eina aðra uttanríkis- politiska kós VAL Í SPANIA Árni Joensen: fartekst@mail.dk Valsigurin hjá sosialistiska flokkinum PSOE var uttan iva eitt óbeinleiðis úrslit av teirri blóðugu bumbuat- sóknini at Madrid í síðstu viku. Nógvir spanskir veljarar vóru sera misnøgdir við, hvussu stjórnin hjá Jose Maria Aznar, forsætisráð- harra, hevði handfarið kanningararbeiðið aftan á atsóknina. Longu beint eftir brestirnar helt stjórnin uppá, at tað var baskiski yvirgangsfelagsskapurin ETA, sum hevði lagt bumb- urnar, men aftan á fráboð- anina frá al-Qaeda noyddist stjórnin at viðganga, at hon hevði mistikið seg. Tað revsaðu veljararnir hana fyri. Stjórnarflokkur- in, sum sambært øllum veljarakanningum stóð til at vinna valið, fekk 37,6 prosent av atkvøðunum, meðan tann sosialistiski andstøðuflokkurin PSOE fekk 42,6 prosent. Sosialistiski floksfor- maðurin, tann 43 ára gamli José Luís Rodroguez Zapatero, segði aftan á valsigurin, at flokkurin fer at leggja spanskan politikk á eina aðra kós. Hann lovaði, at landið fer at halda fram við bardaganum ímóti yvirgangi, men eygleiðarar í Madrid siga, at spanski uttanríkispolitikkurin verð- ur ein annar nú. Undir val- stríðnum lovaðu sosialist- arnir, at teir fara at taka teir sponsku hermenninar úr Irak, og eygleiðararnir siga, at sosialistarnir fara at knýta Spania tættari ES, meðan sambandið við USA verður veikari í framtíðini. Vórðu illaviðfarnir í Guantanamo-leguni Sambært bretunum, sum eru slopnir úr fangaleguni í Guantanamo, verða fangarnir har illa viðfarnir. Bretska uttanríkisráðið kannar nú viðurskiftini Mynd: Reuters Spania broytir kós Formaðurin hjá sponsku sosialistunum, José Luís Rodriguez Zapatero, fegnast um valsigurin sunnukvøldið Mynd: Reuters Putin fekk 69 prosent Tá Føroya Tele strikaði mánaðar- gjaldið á uppringdum internetsambandi var mista inntøkan tikin av øðrum rakstrar- postum í fyritøkuni, og tí breyt fyritøkan konsessiónina, stað- festir Kærunevndin hjá Fjarskiftiseftir- litinum. Kortini sleppur Føroya Tele undan áralangum dagbøtum SAMSKIFTI Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Tað var ikki í lagi, at Før- oya Tele strikaði mánaðar- gjaldið á uppringdum inter- netgjaldi upp á 70 krónur. Mista inntøkan av gjaldin- um, ið var tilsamans fimm milliónir krónur, varð fíggj- að av øðrum inntøkupost- um í fyritøkuni, og sostætt var talan um sonevndan krossstuðul. Og hetta er brot á konsessiónina hjá Føroya Tele, staðfestir Kærunevndin hjá Fjar- skiftiseftirlitinum. Ongar dagbøtur Í september 2002 boðaði Fjarskiftiseftirlitið Føroya Tele frá, at eftirlitið ikki kundi góðtaka strikaða mánaðargjaldið. Tí hetta fór at geva fimm milliónur krónur í halli, ið skuldi fíggjast við øðrum inntøk- um. Ístaðin álegði Fjar- skiftiseftirlitið Føroya Tele at krevja mánaðargjald. Føroya Tele hevði um hetta mundið 85 prosent av marknaðinum fyri uppringt internetsamband, og tí var neyvan sannlíkt, at fyri- tøkan fór at vinna sær størri marknaðarpart og harvið kompenserandi inntøkur við átakinum, metti Fjar- skiftiseftirlitið. Men Føroya Tele vildi ikki fylgja avgerðini hjá Fjarskiftiseftirlitinum og kærdi málið til Kærunevnd- ina hjá Fjarskiftiseftirlitin- um. Andras Róin, stjóri á Føroya Tele, vísir á, at fyri- tøkan lá í harðari kapping við Kall, ið longu bjóðaði ókeypis, uppringt internet- samband. So fyri at varð- veita viðskiftafólkini var neyðugt hjá Føroya Tele at strika mánaðargjaldið. Fjarskiftiseftirlitið hótti Føroya Tele við dagbøtum, til viðurskiftini vóru fingin í rættlag. Men nú Kæru- nevndin hevur staðfest avgerðina hjá Fjarskiftis- eftirlitinum, skal Føroya Tele kortini ikki gjalda dag- bøtur fyri tíðarskeiðið frá september 2002 til dags dato. Niðurstøðan hjá Kæru- nevndini er, at Fjarskiftis- eftirlitið ikki nóg greitt álegði Føroya Tele dagbøt- urnar. Tí væl hótti Fjarskift- iseftirlitið í síni avgerð Føroya Tele við dagbøtum, men tá telefyritøkan valdi ikki at fylgja avgerðini, fylgdi eftirlitið ikki málin- um upp við at áleggja Før- oya Tele dagbøturnar. Hesin feilur hjá Fjarskift- iseftirlitinum hevur sostætt spart Føroya Tele fleiri milliónir krónur, tí dagbøt- urnar vera vanliga givnar við støði í einstaka málin- um. Góðtekur ikki avgerðina Enn er ikki greitt, hvør av- leiðingin av avgerðini hjá Kærunevndini verður. Jógvan Thomsen, stjóri á Fjarskiftiseftirlitinum, sig- ur at málið fyrst skal við- gerast í Fjarskiftiseftirlitin- um. Hann dugir tí enn ikki at siga, um Føroya Tele til dømis verður álagt aftur at krevja mánaðargjald fyri uppringda internetsam- bandið. Eisini kann hugsast, at Fjarskiftiseftirlitið fer at krevja Føroya Tele eftir dagbøtum, til viðurskiftini eru fingin í rættlag, og málið kann í síðsta enda meldast til fútan, sigur Jógvan Thomsen. At tí at talan er um brot á konsessiónina kann somu- leiðis koma upp á tal, at Fjarskiftiseftirlitið sendir eina fráboðan til landsstýr- ismannin í samskiftismál- um. Andras Róin, stjóri á Før- oya Tele, er ikki nøgdur við avgerðina hjá Fjarskiftis- eftirlitinum. Hann vísir á, at Føroya Tele avgjørt metir seg hava rætt til at selja ein vøru við undirskoti eina tíð fyri at fáa viðskiftafólk. Hann vísir á, at undirskotið hevði verið størri, um mán- aðargjaldið ikki var strikað, tí tá hevði Føroya Tele mist øll viðskiftafólkini til kapp- ingarneytarnar. - Vit mugu geva skap- anarverkinum størri ans, heldur Finnbogi Joensen, formaður í nýstovnaða Lokal Agenda 21 felagnum í Vestmanna UMHVØRVI Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Fyrsta Lokal Agenda 21 felagið í Føroyum varð stovnað í Vestmanna sunnudagin. Felagið hevur til endamáls at kunna bygd- arfólkið um ymiskt, sum hevur við umhvørvið at gera, til dømis at ráðgeva um urtagarðsrøkt, at geva bygdarfólkinum tilboð um bíligar plantur og runnar, at skipa fyri hugnaløtum við sangi og upplestri, har kjak verður um at fríðka bygd- ina, umframt at stuðla grønari orku við gransking á økinum. Finnbogi Joensen, ið var ein av stiðtakarunum til Lokal Agenda 21 í Vest- manna, og sum nú er for- maður, sigur at felagið hev- ur fleiri mál á skránni. Hann nevnir sum dømi, at felagið í næstum fer at skipa fyri tiltaki, har fólk kunnu keypa plantur, og samtíðis fáa urtagarðsráð- geving. Eisini fer felagið at skipa fyri gongutúrum saman við Kunningarstov- uni. – Tað snýr seg at fáa fólkið nærri náttúruni, sigur Finn- bogi Joensen. Burturkast frá skipum Ein av uppgávunum hjá fel- agnum verður at skipa so fyri, at minni verður tveitt í havið frá føroysku skipun- um. Ítøkiliga ætlar felagið at arbeiða fyri, at skip í Vest- manna sleppa av við gaml- an trolreiðskap, og ætlanin er at gagnnýta gomlu trol- ini. Í næstum fer Lokal Agenda 21 í Vestmanna at prenta faldarar við upplýs- ingum til skipini um vand- an við at brúka havið sum ruskpláss. Faldararnir verða ikki bert latnir skip- unum í Vestmanna, men úr øllum landinum. Globalt og lokalt Slagorðið, at hugsa globalt og handla lokalt, er reyði tráðurin í arbeiðnum hjá nýggja Lokal Agenda 21 felagnum í Vestmanna. – Vit mugu duga betur at umsita skapanarverkið, so okkara eftirkomarum verð- ur lív lagað, leggur Finn- bogi Joensen dent á. Hann vísir á Rio-sáttmál- an frá 1992, tá heimsins tjóðir undirskrivaðu ein greiðan málsetning um at ansa betur eftir náttúruni. Samstarv Lokal Agenda 21 felagið í Vestmanna ætlar sær at samarbeiða við kommun- una um størri verkætlanir, umhvørvinum í bygdini til frama. Kreftirnar hava higartil verið lagdar í at fáa savnað fólk til sjálvbodna nevndar- arbeiðið í felagnum, og tí- skil hava umboð fyri felag- ið enn ikki tosað við Vest- manna Kommunu. – Í samband við størri verkætlanir er tað sjálvandi ein spurningur um pengar, men felagið vil so koma við uppskotum og veita ráðgev- ing, sigur Finnbogi Joensen og vísir á, at kommunan sjálvsagt ikki er bundin at nøkrum. Grøna bygdin Í fleiri ár hevur Vestmanna verið undangongubygd á umhvørvisøkinum. Eitt dømi er viðarlundin í bygd- ini, har hvørt barn eigur sítt træ. Skúlin og barnagarður- in eru sonevndir »grønir« stovnar, og í hesum døgum verða serligar sólcellur lagdar á takið á ítróttarhøll- ini, ið skulu geva tveir trið- ingar av streymorkuni til skúlan. – Hetta er í síðsta enda ein spurningur um hugburð, og um at gera nakað fyri trivn- aðin í bygdini, sigur Finn- bogi Joensen, og vísir á, at Føroyar eru eftirbátur á umhvørvisøkinum. Felagið í gongd Umleið 40 fólk vóru á stovnandi aðalfundi hjá Lokal Agenda 21 felagnum í Vestmanna sunnudagin. Í nevndina vóru vald Finnbogi Joensen, formað- ur, ið arbeiðir sum umsjón- armaður í Vestmanna skúla. Hini í nevndini eru Petur Andreasen, arkitektur og byggifrøðingur, Gurið Undir Kletti, bachelor í ráðlegging og náttúru, Sóley Poulsen, banka- kvinna og Jógvan í Dávids- stovu, skipari, sum eisini hevur tilknýti til ferðavinn- una. Tiltakslimir eru John Zachariassen, Marner Joen- sen og Kirsten Jensen. Finnbogi Joensen sigur, at málið er at fáa alt bygd- arfólkið í Vestmanna við í felagið. Men hann leggur samtíðis dent á, at fólk aðrastaðni frá, umframt stovnar og fyritøkur, eru vælkomin at vera við í fel- agnum. Limagjaldið er 100 krón- ur fyri einstaklingar, 150 krónur fyri húski og 500 krónur fyri feløg. Fólkið nærri náttúruni Landsstýrismaðurin í almannamálum, Hans Pauli Strøm, nýtti høvið at heilsa uppá formannin í Lokal Agenda 21 felagnum í Vestmanna, Finnboga Joensen. Eisini tinglimir úr bygdini vóru á stovnandi aðalfundinum Føroya Tele breyt konsessiónina Tapið av strikaða mánaðargjaldinum á uppringda internet- sambandinum frá Føroya Tele varð fíggjað av øðrum inntøku- økjum, og tað er ikki loyvt, staðfestir Kærunevndin hjá Fjarskiftiseftirlitinum. C M Y K 5 4