fríggjadagur 10. august 2012síða 19

19 Fríggjadagur 10. august 2012 · Nr. 92 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Jú, sanniliga økti fullveldis­samgongan um tilflytingina! Sámal Matras Kristiansen (SMK) vil í grein í Dimmu miku­kvøldið 8.august verða við, at fullveldissamgongan økti ikki um tilflytingina. Het­ta uppáhald sigur hann seg undirbyggja við einari talvu, sum vís­ir broyt­ing­ arn­ar í fólka­tali­num frá 1990 til 2010. Eg fari fyrst at takka hon­ um fyri talvuna, sum hann legg­ur við greinini. Talvan undir­byggir jú heilt greitt – og enntá við greiðum tølum, at ongantíð í Føroya søgu er til­flyt­ingin økt so nógv sum tíðar­skeiðið frá 1998 til 2003. Tøl og aftur tøl! Telja vit tølini saman sum SMK gevur okkum, síggja vit, at fólkatilflytingin vaks við heili 10.801 fólkum með­ an fullveldissamgongan sat. Með­an fólkafráflytingin er væl minni. Samanbera vit hetta seks ára tíðarskeið við tey seks árini frammanundan - frá 1992 til 1997 - síggja vit, at fólkatilflytingin – sambært somu talvu – vaks við 8.933 fólkum. Og tey seks árini aftaná full­veldis­sam­ gonguna vaks fólka­til­flyt­ ing­in til Føroyar við 8.558 fólk­um. Nettotilflyting Hetta eru stór tøl, serliga um vit bara hyggja at til­ flyt­ing­ini. Men tað er netto­ til­flyt­ingin, sum er áhuga­ verd. Men eisini her skarar tíðarskeiðið hjá full­veldis­ sam­gongu­ni fram­úr. Øll ár­ini meðan full­veldis­sam­gong­an sat, er fráflytingin væl lægri enn tilflytingin (sam­bært tølu­num, sum ligg­ja við grein­ini hjá SMK). Og tá ið til­flyt­ing­in er størri enn frá­ flyt­ing­in slepp­ur fólka­tal­ið at vaksa ár eftir ár eftir ár meðan full­veldis­sam­gong­ an situr. Og fólka­tal­ið økist við gott tvey tús-und fólkum hesi árini. Men tíverri, so skjótt sum fullveldis­samgongan fer frá, hev­ur fráflytingin verið størri enn tilflytingin. Tað er at harmast um sjálvsagt, tí hetta hevur gjørt, at fólka­ talið í Føroyum er minkað hvørt ár frá 2004. Fakta á borðið! Eg eri samd við SMK, at tað hevði verið gott við eini fakta­kekk­sending (sum hann kallar tað) í Kringvarp Før­oya. Men táið hon ikki er veruleiki, er hinvegin gott, at samfelagsfrøðingar og enntá teir, sum siga seg vera floksloysingar skriva og koma við nøkrum fakta á borð­ið. Serliga fegin eri eg um tølini, sum SMK legg­ ur við grein síni. Tey undi­r­ byggja jú heilt greitt orð­ini hjá Gunvør Balle, har hon skriv­ar: ”…Tá full­veldis­stríð­ið var fremsta politiska rað­fest­ ing frá 1998, fluttu fólk heim í hópatali, tí tey vildu vera við til at byggja land…” Annita á Fríðriksmørk Er tað nakað, sum er takk­ samt, so eru tað hagtøl. Hagtøl kanst tú fáa at síggja út akkurát sum tú vilt. Hetta lærdu vit í samfelagsfrøði í fólka­ skúla­num á Strondum. Men tá ið nú Sámal Matras, sam­felags­frøðingur við tveimum ymiskum grafisk­ um myndum roynir at fortelja okkum, at full­ veldis­sam­gongan økti ikki um tilflytingina, so fari eg at royna meg við tí triðju graf­isku myndini fyri at avmytifisea hansara uppá­ hald. So kann veljarin sjálv­ ur meta um, hvør hevur rætt. Fullveldissamgongan, sum SMK samanber við, sat í knapt seks ár. Um vit samanbera hesi seks árini, við tey seks ár­ini frammanundan og tey seks árini aftaná full­veldis­sam­ gongu­na, so sær myndin soleiðis út - grafiskt sæð: Tað, sum hinvegin eigur at takast við til eina mynd sum hesa, og eisini við til tær graf­isku myndir, sum SMK set­ur fram, er, hvør orsøkin er til gongdina. Grafisk mynd í sær sjálv­ um nýtist ikki at verða ósonn, men kann lættliga snara sannleikanum til at vísa tað, sum tú ynskir. Fyri tað fyrsta hevði fólkafráflytingin í fyrru helvt av ´90unum verið so ógvus­lig, at fólkatalið í 1995 var kunstiga lágt. Táið tað so byrjar at kvinka uppeftir aft­ur, er hetta fyrst og fremst fiski­vinnuni og harvið eisini búskapi­num fyri at takka. Táið nú bæði fiskivinnan og búskapurin ganga rætta veg­ in økist fólkatalið. Hesin fólkavøkstur, sum byrjar í 1996 er m.a. or­sakað av, at fólkatalið framman­ und­an hevur verið søguliga lágt. Saman við hesum og við øðrum politiskum av­ dúk­ing­um í ´90unum, og við einum kompotentum vilja­ sterk­ari samgongu (skal eg siga tað sjálv), so økist sjálv­ bjarg­nis­kenslan og viljin í fólki­num at klára seg. Hetta er so eisini ein av orsøkunum til, at fleiri fólk enn í nøkrum øðr­um 6-ára tíðarskeiði velja at flyta til Føroyar meðan full­veldis­samgongan sat. Annita á Fríðriksmørk Tá ið fólktilflytingin var í hæddini!