fríggjadagur 6. juli 2012síða 11

11 Fríggjadagur 6. juli 2012 · Nr. 77 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 At gera rúsevni lóglig í Føroyum er óveruligt Áki Bertholdsen – Eg dugi ikki at síggja, at tað ber til at gera rúsevni lóglig. Men eg skilji avgjørt væl tankan aftanfyri hetta sjónarmiði. Tað heldur Pál Weihe. Pál Weihe er formaður í Fólkaheilsuráðnum, men hann leggur dent á, at ráð­ið hevur ikki viðgjørt spurn­ ingurin og tískil standa hans­ ara sjónarmið fyri hansara egnu rokning. Hann heldur, at skal tal­a­n yvirhøvur vera um at gera rúsevni lóglig, er tað ómeta­ liga langur vegur enn, áðrenn tað yvirhøvur kann lata seg gera. – Men tankan aftanfyri hesa áskoðan skilji eg sera væl, tí alt lógloysi og allir sorgarleikirnir, ið fylgja í kjalarvørrinum á rúsevnum er rættiliga óunniligur. Fyri tað fyrsta eru rúsevni serstakliga heilsuskaðilig. Men harafturat verða fólk, sum eru bundin at rús­evn­ um, mangan tvinnað upp í lógloysi av øllum handa slagi. Og tað er bara steinur oman á byrðu, tí tey verða sosialt niðurbrotin og enda sum fíggjarligir trælir hjá seljarunum. – Hetta er kanska ikki støð­ an her hjá okkum, men hetta er sanniliga gerandikostur í øðrum londum, heldur Pál Weihe. – Tað er bara at hugsa um ymisk lond í Suðuramerika, har er at kalla beinleiðis kríggj um rúsevni, har túsundtals fólk liggur eftir á, tí hand­ilsligu áhugamálini eru so ómetaliga stór, at onki verð­ur spart. Hann sigur, at saman- beringar kunnu gerast við tíðina í USA, har rúsdrekka varð bannað. – Tað elvdi eisini til øgiligt lógloysi við ómetaliga stórum peningaligum áhugamálum. Óveruligur tanki Men kortini heldur Pál Weihe, at tað eru nógv viðurskifti, sum skulu fáast í rættlag, áðrenn tað talan kann vera um at gera rúsevni lógligt. Eitt, hann hugsar um, er, at skulu rúsevni verða lóglig, má talan vera um ein samskipað tiltak í fleiri londum, kanska í øllum Evropa, ella í øllum heiminum – Tá verður tað beinan­vegin ein heilt óveruligur tanki. – Tað hjálpir ikki, at Før­ oyar einsamallar gera rús­ evni lóglig, tí so verða vit yvir­floymd av narkotika- ferða­fólki og tað kunnu vit valla hava áhuga í. – Tá verður aftur tal­an um okkurt slag av rúsevna­ handli. Hann vísir eisini til Kafé lívið í Niðurlondum, har tað er loyvt at keypa hassj. – Hetta hevur ført til so óhepnar avleiðingar í sam­ bandi við eina bein­leiðis hassj-ferðavinnu, at myndug­ leikarnir í Niðurlondum eru farnir at herða reglarnar aftur fyri at koma hesum slagi av ferðavinnu til lívs. Pál Weihe sigur, at hann dugur altso ikki at ímynda sær, at tað skuldi hent, at vit komu hartil, at rúsevni verða lóglig og evnini rein, og at heilsuvandin er tað einasta, fólk skulu hugsa um. – Men rúsevni verða ikki minni skaðilig fyri tað um tey verða lóglig og tí má undir ongum umstøðum slakast í ávaringunum ímóti teimum. Økir neyvan um nýtsluna Hinvegin er Pál Weihe ikki sannførdur um, at verða rús­ evni lóglig, fer tað at føra til at nýtslan økist. – Sum støðan er nú, har rúsevni eru ólóglig, hevur tað ført til eitt ómetaliga stórt peningaligt trýst á allar partar. – Tað er væl trúligt, at nettupp tað kann elva til eina størri nýtslu, tí rús­evna­ seljarar standa á hvørjum gøtuhorni og uttanfyri skúla­garð­ar og í dansi­hølum og royna at selja rús­evni til ein­hvønn, ið kemur fram­við, eis­ini børn og ung. – Verða handilsligu áhuga­ málini tikin burtur úr rús­ evnunum, kann eg væl hugsa mær, at tað í øllum førum ikki hevði økt um nýtsluna. – Verður narkotika lógligt og selt undir skipaðum við­ ur­skiftum, kann tað taka handilsligu áhugamálini burtur, tí í sær sjálvum eru rúsevni ikki serliga dýr evni, skulu vit bara hugsa um framleiðslukostnaðin. Pál Weihe sigur, at í Keyp­ mannahavn hava tey ser­ligar viðgerðarstovur, har narko­ manar kunnu fáa síni evni og fáa trygd fyri, at talan er um rein evni og reinar sproytur. Tað er fyri at teir skulu sleppa undan at brúka skitn­ ar sproytur, við vanda fyri at verða smittaðir við alskyns sjúkum. Tað er eisini fyri, at mis­ nýtararnir skulu sleppa und­ an at keypa rúsevni uttan at teir í veruleikanum ikki hava minstu hóming av, hvat er í teimum. – Men eg haldi ikki, at vit hava teir stóru trupul­ leikarnar av sproytu­narko­ manum í Føroyum, leggur hann afturat. LÓGLIG RÚSEVNI Eg skilji væl tankan um at gera rúsevni lóglig, men eg haldi ikki, at tað ber til, sigur Pál Weihe, formaður í Fólkaheilsuráðnum Ein fløktur spurningur – Hetta er ein øgiliga fløkt­ur og samansettur spurningur. Tað ásannar Karin Kjølbro, leiðari á Krimi­ nal­forsorgini, tá ið hon verður spurd um, vit skulu gera rúsevni lóglig. – Eg haldi ikki at tað er nakað eintýðugt svar. Tað var Carl August Arge, rúsevnaráðgevari, sum reisti spurningin al­ ment á Rás2 í síðstu viku og hann helt, at rúsevni eiga at vera lóglig. – Hetta er ein rættiliga víðgongd støða, sigur Karin Kjølbro, sum tó ger vart við, at hon hev­ ur stóra virðing fyri Carl August Arge sum hon kallar ein ógvuliga dugna­ ligan ráðgevara við drúgv­ um royndum á økinum – Tað skerst ikki burtur, at tað rúsevni elva til ovu­ rstóran kriminalitet. Og tað er ikki ókent, at tað er nettupp í fongslum, at fólk verða bundin av rúsevnum. – Men tað er altso ikki uttan grund, at tað er rús­ evni eru bannað. Annars vísir hon, at rúsevni eru ikki heilt bann­að, tí tað er lógligt at viðgera misnýtarar við t.d. Meta­don og tað var ikki loyvt fyrr. Nú er eisini viðgerð í flest øllum donskum fongsl­um og fyribils tykist tað at bera góða frukt. Men rúsevni eru sera vanda­mikil og at mis­nýt­ arar seta seg sjálvan í so stóran heilsuvanda, vísir, hvussu stór trongdin og tað er ein veruleiki, at tey, sum eru bundin av teim­ um, gera næstan, hvat tað skal vera, fyri at fáa aftur á tí. Tað er ringt at sigs, hvussu umfstandi trupul­ leikin er í Føroyum. – Men eg má viðganga, at vit verða mangan illa við, tá misnýtarar fortelja, hvussu lætt tað er at fáa fatur á rúsevnum. – Men tað kortini eitt, misnýtarar aldrin fortelja og tað er, hvaðani tey fáa evnini, sigur Karin Kjølbro.