mikudagur 11. juli 2012síða 13

13 Mikudagur 11. juli 2012 · Nr. 79 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Føroyar missa umleið 150 fólk av hvørjum árgangi til útlandið. Hvør mistur árgangur kundi økt føroysku bruttotjóðarúrtøku við 450 til 900 milliónum, um tey komu heimaftur við síni útbúgving. Ein stórur meiriluti – 86 prosent – av føroyingum í Danmark siga seg hava eitt sterkt ella sera sterkt tilknýti til Føroya. fráflytingini fráflytingini ste ðgi ð Góð 60 prosent av teimum, sum flyta til Dan­ mark, fara í lestrarørindum. 15 prosent flyta við makanum, og beint omanfyri 10 prosent, tí tey vildu okkurt skuldi henda. Hetta vísur kanning hjá Norðuratlantsbólkinum á Fólkatingi. Eyðun Klakstein Tølini fyri, hvat føroyska sam­felagið missur av frá­ flyt­ingini av ungfólki, eru skak­andi. Ein meting vísur, at hvør árgangur av lesandi før­oy­ingum, sum flyta av land­inum, men ikki koma heimaftur, hava kostað al­ mennu Føroyum 80 milliónir krónur í íløgum, sum sam­ felagið ikki fær aftur. Samanborið við líknandi útrokningar í øðrum lond­ um, missa Føroyar brutto­ tjóðar­úrtøku (BTÚ) fyri mill­um 450 og 900 milliónir krón­ur av teimum fólkunum í hvørj­um árgangi, sum ikki kom heimaftur við síni út­ búgving. Tað vísur samfelags­ gransk­arin Gestur Hovgaard á. Hann hevur mett um, hvør búskaparligi missurin er hjá samfelagnum, nú Før­ oyar missa umleið 150 fólk í hvørjum árgangi til út­ landið. Vælferðarfellan Dagsins ungdómur gongur vanliga 12-13 ár í skúla og fer síðan antin í læru ella undir víðari lestur. Alt hetta er goldið av tí almenna, tí mett verður, at tað er ein íløgu, sum loysir seg fyri sam­ felagið. Eitt nú hevur danska vís­mannaráðið roknað seg fram til, at hvør persónur við hægri útbúgving økir um brutto­tjóðarúrtøkuna við millum 3-6 milliónum í sínum produktiva virkna lívi, væl at merkja eftir skatt og eftir at út­búgvingin er afturgoldin. – Skal alment goldna íløgan loysa seg, so má tó ein heilt innlýsandi fyritreyt vera lokin. Hon er, at tann, sum fær hesa útbúgving goldna av samfelagnum, eisini livir sítt produktiva lív í sama landi, sum rindar fyri hana, tí annars fær samfelagið sjálv­ andi ikki pengarnar aftur. Og nú eru vit inni á kjarn­anum í trupulleikanum, sigur Gestur Hovgaard, sum er lektari í samfelagsvísindi á Fróð­ skapar­setrinum. Dýrur missur – Eftir tí, vit vita, flyta ein­ir 300 ungdómar við mið­náms­ skúlaprógvi av landinum árliga við tí ætlan at taka onkra hægri útbúgving aðra­ staðni. Mett verður, at gott helvtin av hesum fólkum ikki venda aftur til Føroya eftir loknan lestur. Í hesum tøl­um liggja vit lutfalsliga langt oman fyri okkara granna­lond, og talið tykist enntá at vaksa. Leystliga roknað kostar raksturin fyri ein fólka­ skúla­næming í 2011-krónum uml. 40.000 um árið. Hetta verða um leið 400.000 í 10 ár. Ein studentakúlanæmingur kostar um leið 150.000 krónur í 3 ár. – Teir um leið 150 frá­flyt­ ararnir árliga, sum ikki koma aftur eftir loknan hægri lestur uttanlands, hava til samans kostað skúla­verk­ inum einar 80 milliónir krónur. Hetta eru sostatt pengar, sum samfelagið ár­ liga ger íløgu í, men sum tað ikki fær aftur, sigur Gestur Hovgaard. Hann vísur eisini á, at sam­felagið missur ovur­ honds­stórar inntøkur av teim­um mistu fólkunum. – Skulu vit leggja nevndu útrokningar hjá danska vís­ mannaráðnum til grund, so kundi hvør mist­ur árgangur upp á 150 føroyingar, um­ framt at goldið sína út­búgv­ ing aftur og rindað skatt, eisini økt okkara brutto­ tjóðar­úrtøku við 450 til 900 milliónum. – Roknistykkið omanfyri er einfalt, men tað setur per­spektiv uppá, at lata vit standa til, er tað við áhald­ andi stórum tapi av bæði væl­ferð og kapp­ingar­føri sum avleiðing, sigur Gestur Hovgaard. eydun@sosialurin.fo Fráflytingin kostar dýrt Avleiðingar Samfelagið ger stórar íløgur í útbúgving av ungfólki, sum eftir miðnámsskúla flyta av landinum og ikki koma heimaftur. Ein meting vísur, at hvør mistur árgangur hevur kostað samfelagnum 80 milliónir krónur í íløgum, og at samfelagið missur millum 450 og 900 milliónir krónur í BTÚ av hvørjum árgangi Kostar avleiðing – Lata vit standa til, er tað við áhaldandi stórum tapi av bæði væl­ferð og kappingarføri sum avleiðing, sigur Gestur Hovgaard Gestur Hovgaard