mánadagur 16. juli 2012síða 9

9 Mánadagur 16. juli 2012 · Nr. 81 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tað eru nógv flest fólk í aldrinum 20-24, sum flyta av landinum – og kvinnurnar eru fleiri í tali enn menninir í hesum aldri. Í fjør var nettoflytingin í hesum aldursbólki -207 fólk. Manglandi búskaparligur kapitalur er við til at gera, at børnini eru í vanda fyri at verða marginaliseraði, tá ráð eru verri til leikur og møguleika fyri luttøku í sosialum aktivitetum fráflytingini fráflytingini ste ðgi ð Gerið íløgur í útbúgving FRÁFLYTING Ein av heilt stóru avbjóðingunum í føroyskum búskapi er at skapa størri vøkstur, sum kann venda fólkafráflytingini. Hetta kann millum annað gerast við at gera íløgur í útbúgving, og samstundis linka krøvini til útlendingar, sum koma til Føroya, heldur Búskaparráðið Uni Holm Johannesen Fólkatalið í Føroyum er í løtuni minkandi, fremst av øllum orsakað av, at til­flyt­ ingin er minkað síðstu árini, meðan fráflytingin hevur verið meira støðug. Størstu orsøkirnar til, at fólk flyta millum lond eru betri arbeiðsmøguleikar og útbúgvingarmøguleikar aðra­staðni. Tí er greitt, at um fólkafráflytingin í aldurs­ bólkinum 20-35 ár skal vend­ ast, mugu fleiri íløgur verða gjørdar í útbúgvingarverkið yvirhøvur. Tað var greiða tilmælið hjá Búskaparráðnum í síni búskaparfráðgreiðing, sum kom í vár. Føroyska samfelagið stend­ ur fyri stórum avbjóðingum, ið knýta seg at tí at vera útjaðari í Evropa við eini landafrøði, ið er avbyrgd frá meginlandinum. Harafturat er samfelagið grannaland hjá samfeløgum, sum eru millum heimsins ríkastu og sum draga nógv fólk í øllum Útnorðuri til sín. Alt útnorðurøkið, Føroyar, Grønland, Ísland og Norður­ noreg, hevur líknandi av­ bjóðingar; fólkafráflyting í aldursbólkunum 20-35 ár. – Ein fyritreyt fyri, at nýggir arbeiðsmøguleikar og útflutningsvinnur kunnu menn­ast er, at føroyska vinnulívið hevur góða og støðuga atgongd til vælút­ búna arbeiðsmegi. Tað er neyðugt at gera fleiri íløgur í útbúgving og gransking fyri at skapa fyritreytir fyri hægri langtíðarvøkstri. Kann­ingar av búskapar­vøkstri vísa greitt, at eitt høgt útbúgv­ ingarstig er ein fyritreyt fyri langtíðarvøkstri í búskapi­ num, skrivar Búskaparráðið í fráðgreingini. Forðingarnar Ein afturvendandi loysn fyri samfelagið, sum stovnar, fyri­tøkur og serfrøðingar hava víst á, er, at fleiri út­ búgvingarmøguleikar skulu verða í Føroyum. Aldurs­ bólkarnir 20-35 ár kundu tá tikið alla útbúgvingina ella partar av henni í Føroyum og partar av útbúgvingini aðra­ staðni. Búskaparráðið tekur und­ ir við hesum. – Tað er óheppið, at ein so stórur partur av aldurs­ bólkinum 20-35 ár má leita sær aðrastaðni at útbúgva seg. Smærri og landafrøðiliga avbyrgd samfeløg tørva so nógva tilflyting og arbeiðs­ megi, sum til ber at fáa hendur á. Tá ein so stórur partur av aldursbólkinum 20-35 ár leitar sær aðrastaðni at útbúgva seg, er vandi fyri at tey ikki koma heimaftur og vera partur av arbeiðs­ megini, vísir Búskaparráðið á. Hetta krevur íløgur í útbúgvingarverkið. – Ein fyritreyt fyri at nýggir arbeiðsmøguleikar og útflutningsvinnur kunnu stinga seg upp í Føroyum er, at føroyskt vinnulív støðugt hevur góða atgongd til væl­ útbúna arbeiðsmegi, verð­ur víst á í frágreiðingini. Linka krøvini Ein av høvuðstrupul­leik­un­ um í skeivu gongdini í fólka­ talinum er, at ov fáir til­ flytarar eru – føroyingar sum útlendingar. Í løtuni eru ólaga­ligar ásetingar til til­ flytarar, sum koma til Før­ oyar at arbeiða, sæð burtur frá øðrum norðurlendingum, sum hava frítt at fara. Fólkatalið stendur í løtuni at kalla í stað, og nettofráflyting er av landinum. Tørvurin á arbeiðsmegi fer eisini at vaksa í framtíðini av demo­ grafiskum broytingum. Tí er tað ikki í tráð við tørvin á arbeiðsmegi, at ólagaligar ásetingar eru til útlendingar, sum koma her at arbeiða, heldur Búskaparráðið. – Smá og landafrøðiliga avbyrgd samfeløg tørva so nógva tilflyting, sum til ber at fáa hendur á. Tørvurin á arbeiðsmegi fer at vaksa í framtíðini, og tað er sostatt í andsøgn við tørvin á arbeiðs­ megi nú og í framtíðini, at ólagaligar ásetingar eru til tilflytarar, sum koma til Føroya at arbeiða, er skrivað í frágreiðingini. Búskaparráðið hevur Svø­ ríki sum fyrimynd. Skipanin fyri tilflytarar, sum koma til Svøríki at arbeiða, varð broytt og gjørd smidligari í 2008. Tvey høvuðskrøv eru til fyri­ tøkur, sum seta út­lend­ingar í starv eftir nýggju skipanini har. Fyritøkur skulu lýsa størv leys í miðlum í minsta lagi tíggu dagar, áðrenn ein útlendingur verður settur. Harafturat skulu vanligir sáttmálar og reglur á arbeiðs­ marknaðinum verða fylgd. Eftir nýggju skipanini í Svøríki er tað vorðið munandi lagaligari hjá fyritøkum at fáa hendur á faklærdari arbeiðsmegi, og hildið verður ikki, at arbeiðsloysið er hækk­ að nevnivert av skipanini. uni@sosialurin.fo Vánalig lívskor Møguleikin at útbúgva seg sum stakur uppihaldari er eina og aleina har orsaka av hjálpini frá familjuni. Hetta kann føra við sær, at fleiri stakir uppihaldarar frávelja útbúgving ella flyta til Danmarkar at lesa