mikudagur 18. juli 2012síða 5

5 Mikudagur 18. juli 2012 · Nr. 82 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen - Tá ið Mjólkarvirkið Búnað­ ar­manna varð stovnað, var endamálið at vit skulu vera sjálv­bjargin við mjólk og mjólk­ar­úr­dráttum. Tað staðfestir Poul Kle­ men­t­sen, nevnda­r­for­mað­ur í Meginfelag Búnað­ar­manna. - Verður alt knúsað niður aft­ur eftir góð 30 ár, haldi eg, at tað hevði verið spell, legg­ ur hann afturat. Hann sipar til hina grein­ ina, har hann heldur, at út­ lit­ini fyri føroyskari mjólk í fram­tíðini eru døpur. Men er nakað í vegin fyri, at innflyta mjólk til Føroya úr Danmark ella Íslandi, har hon er væl bíligari. - Sum so er onki í vegin fyri tí og tann mjólkin hevði neyv­an verið dýrari at keypt í Føroyum, hóast tú leggur flutn­ings­kostnaðin afturat, sig­ur Poul Klementsen - Hinvegin hevði hon neyv­an heldur verið stórt bílig­ari, leggur hann afturat. Men hann reisir kortini tveir avgerðandi spurningar í hes­um sambandi. Eitt er leveringstrygdin. - Hvat gera vit, tá ið farma­ skipið er seinkað av óveðri, tekniskum trupul­leik­um, verkfalli, ella hvørjum, tað skal vera, spyr Poul Klem­ ent­sen? - Skal tað so ikki bera til at fáa ein mjólkardropa í landinum í dagavís, spyr hann aftur. Stórt spell Men tað veldst eisini um, hvat myndugleikarnir vilja. - Tá ið Mjólkarvirkið Búnað­ar­manna varð stovn­ að, var tí, at tað var eitt po­ lit­iskt mál, at vit skuldu vera sjálv­bjargin við mjólk og tað eru vit nú blivin. - Verður alt knúsað niður aft­ur eftir góð 30 ár, haldi eg, at tað hevði verið spell. Annars kann ongin nokta nøkr­um at innflyta mjólk og tað koma smærri nøgdir av út­lend­s­kari mjólk til landið hvørja viku. - Støðan í okkara granna- lond­um er eisini tann, at tað er við at verða trot á land­ búna­ð­arvørum og eg vænti ikki, at okkara granna­lond fara at útflyta land­búnað­ ar­vør­urin, fyrrenn tørvurin hjá heimamarknaðinum er nøkt­að­ur. - Tí er heldur ikki væntandi, at land­búnað­ar­ vørur verða verandi so bílig­ ar, sum tær eru nú, serliga ikki hjá londum, sum ikki hava sín egna landbúnað. - Har er Grønlands eitt gott dømi. Vanlig drekki­ mjólk er næstan ikki til at fáa fat­ur á, og tá ið hon onkuntíð er at fáa, kostar hon einar 20 krón­ur liturin. Annars er næst­an bara ”long Life” mjólk at fáa. Stuðul til fólkið Men føroyska mjólkin er dýr og fær nógvan studning. Hví halda lív í eini vinnu, sum ikki klárar seg uttan at fáa studn­ing? Og hví halda lív í eini føroyskari vøru, sum er tvær ferðir so dýr, sum tann danska ella íslendska? - Studningurin er ein studn­ingurin til forbrúkaran burt­ur av so at fólkið kann fáa mjólkina bíligari enn hon annars hevði verið. - Einasta orsøk til, at mjólk­in í okkara granna­lond­ um er so nógv bíligari er tí at studn­ingurin er nógv hægri. - Tað er onki land í heiminum, sum ikki veitir land­búnað­inum nógvan studn­ing, so støðan í Før­oy­ um er als ikki ein­dømi. Tvørt­ ur ímóti er stud­n­ing­urin til føroyska land­búnað­in nógv lægri enn studningurin er til landbúnaðin í okkara granna­lond­um. Poul Klementsen stað­ fest­ir kortini, at við tú veður­ lagi, vit hava, er tað eisini nógv bíligari at hava neyt og at útvega fóður í okkara granna­londum. Poul Klementsen sigur, at fyri størsta partin er prís­ ur­in av mjólk bundin at viðurskiftum, tey í Mjólka­ virki búnaðarmanna, bønd­ ur­nir vit føroyingar, sum heilt, einki fáa gjørt við. Hann hugsar um prísin á olju og kraftfóðuri. Í løtuni er stóri spurn­ing­ urin, hvønn veg prísurin fer. Verður oljan bíligari, ávirkar tað beinanvegin prísin á kraft­fóðuri og tað kann eisini ávirka prísin á streymi og so verður mjólkin bíligari at framleiða. - Men vit eru eisini í teirri støðu, at stórir kornbóndur úti í heimi hava varnast, at teir fáa meiri burtur úr at velta korn til brennievni enn til mjøl og kraftfóður. - Sostatt minkar fram­ leiðsl­an av mjøli og kraft­ fóð­uri og tað ávirk­ar prísin, sigur Poul Kle­ment­sen. Færri garðar og meiri mjólk Hendan talvan vísir gongdina hjá Mjólkarvirkinum síðani 1989. Tað sæst, at í 1989 vóru heilir 98 garðar, sum tilsamans lótu 5.450.988 litrar av mjólk, men í fjør eru garðarnir bara 28 í tali, men teir lata nógv meiri mjólk, tilsamans 7.393.296 litrar. Sostatt er gongdin tann, at garðarnir verða nógv færri og størri, men hvør kúgvin mjólkar eisini munandi meir. Í dag eru eini 950 mjólkneyt í landinum. Garðar: Nøgd av mjólk 1989 95 5.450.988 1992 89 6.699.373 1996 81 6.112.969 2001 69 7.032.763 2007 40 7.272.291 2011 28 7.393.296 Tað hevði verið spell FØROYSK MJÓLK Fyri so vítt er onki í vegin fyri at drepa øll mjólkneyt í Føroyum og innflyta mjólkina. Men tað hevði verið spell, heldur Poul Klementsen, nevndarformaður í MBM