mikudagur 18. juli 2012síða 18

Mikudagur 18. juli 2012 · Nr. 82 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Janus á Ryggi Í samgonguni vóru fólk mis­jøvn á máli um vánaliga úr­skurð­in av seinastu veljara­kann­ing, sum varð kunn­gjørd í Sosialinum. Men í seinasta enda var tað bert Miðflokkurin, ið reageraði og kallaði sín egna sam­gongu­politikk hjarta­ leys­an. Sambært kann­ing­ini hevði samgongan mist sløk 10 % av sínum veljar­um um val var í dag og fingið fýra tingfólk færri. Fólka­flokk­ urin, ið hevur verið ideolog­ iski arkitekturin hand­an stóran ein part av sam­gongu­ politikkinum, hevði ikki mist færri enn 3 tingfólk. Veljara­ kanningin vísti greitt, at veljarin ynskti ein øðrvísi politikk. Men líka síðani sam­gong­ an tók við valdinum, hava ser­frøðingar, fakfeløg og smá­bólkar í hópatali ávara ímóti førda politikkinum. Veljara­kanningin staðfestir bert ónøgdsemi, ið hevur brotið ímóti samgonguni síða­ni hon kom til valdið. Aftur­at hesum hava vit sæð eina røð av serfrøðingum í seinast­uni ávara ímóti førda bú­skap­ar­poli­tikki­num, ið ikki møtir okkara nógv størs­ tu avbjóðing: fólka­frá­flyt­ ing­ini. Men mótmælini tykj­ ast ikki rína við. Tað gerst tí áhugavert at spyrja: hvus­su ber hetta til? Samgongan er sannførd Gaman í, eitt lítið sindur av sjálvrannsakan hevur verið at sæð frá sam­gongu­um­ boð­um, men í seinasta enda venda samgonguleiðarar aftur til hetta: Vit trúgva uppá ABDH projektið. Og sam­gongan hevur roynt at sann­ført okkum um, at rætt verð­ur trúð. Fyrst við fyrru bú­skap­ar­frágreiðingini ”Á rættari kós” og síðani við peikifingrinum ímóti fram­ tíð­ini. Afturvendandi boð­ skap­urin er ”fólk hava ikki sæð úrslitið av broyt­in­g­un­ um enn”. Jú, kanska vit skulu ásanna, at samgongan ikki stendur fyri nakrari lættari upp­gávu: At venda fólka­ fráflyt­ingini - fyri at taka eitt dømi. Men ikki slepst undan, at talan er um eina serliga sann­ førda samgongu, ið veru­ liga skoðar inneftir, held­ ur enn úteftir. Í politisk­ari sálarfrøði verður hetta ofta nevnt ”group think”. Hug­ takið sipar til, at ein bólk­ ur innanhýsis kann gerast ógvuliga sannførdur um eitt­ hvørt, hóast heimurin uttan- um bólkin sigur okkurt ann­að. Einstøku limirnir í bólkinum stuðla hvør øðr­ um í, at halda fast um eina felags sannføring, fyri ein­ hvønn prís. Rákið í einum og hvørjum bólki gongur tí ímóti semju, eisini hóast ósemju­r eru millum limir í bólki­num. Alternativar tulk­ ing­ar av veruleikanum verða automatiskt skúgvaðar til viks. Bush stjórnin varð t.d. ofta ”løgd undir” group think. Ikki sørt, at ABDH er eyð­kend av ”group think”. Líka frá byrjan frættist, at allir møguligir serfrøðingar úr fyrisitingini, ið høvdu øðr­vísi sannføring, høvdu fing­ið bæði munnkurv og tænastu­boð frá samgonguni. Og lítil dialogur var við almenn­ingin, áðrenn stórar sam­felags­broytingar vóru settar í verk. Mótmælini frá almenninginum vórðu sam- svarandi, uttan úrslit. Politisk trúgv Sannlíkt er, at nógvu mótmælini ímóti høgra­ sneið­ing­ini í føroyskum politikki tvørturímóti hava verið við til, at styrkt trúnna hjá samgonguleiðsluni. Helst við øvugtari effekt, enn mótmælisfólkini hava æt­lað. Í samrøðu við Sosial­ in herfyri segði løgmað­ ur millum annað, at hann fram­vegis trúði fult og fast uppá at borgarliga leiðin var neyðug. Um­framt at norður­ lendska væl­ferðar­sam­felag­ ið, í sín­um núverandi líki, ongan møgu­leika hev­ur. Og hann sipaði til sam­gongu­ leist­in, sum ein part av síni egnu persónligu lívsfilosofi. Politiska kósin tykist stinga sálar­frøðiliga djúpt. Átøkini hjá samgonguni eru tí væl meiri ideologiskt treyt­að, enn tað vit hava sæð í føroyskum politikki sein­nu árini. Í hvussu er sjónligari ideologisk. Ideo­ logi sum hugtak sipar til grundleggjandi mennisk­ ja-, heims- og sam­felags­ fatan. Á ein hátt átøkt religións­hug­takinum. Og ikki slepst undan, at kjak­ ast um ideologi, tí allur prakt­isk­ur politikkur í sín­ um grundvølli, byggir á djúpri fortreytir um hvat vit halda vera moralskt rætt ella skeivt. Og í hvussu er, er neyðugt hjá politikarum at grund­geva fyri einum poli­ tikki moralskt, eitt nú við at siga, at ein politisk avgerð er ”betri fyri heildina”. Við øðrum orðum sleppur politikk­ur ikki at standa óheft­ur av ideologiskum grund­gev­ing­um. Og tá serfrøðingar har­ næst hava mótstríðandi hugsan­ir, er lættari at venda aftur til nakrar kjarnu trúar­ setn­ingar, at tulka heimin við. Tá tað regnar á prest Idéologiska trúgvin hjá sam­gonguni er ein útgáva av tí, sum í amerikonskum politikki ofta verður rópt ”trickle-down-economics”. Við at geva skattalættar til tey vælbjargaðu, ella tey, fyri at brúka orðini hjá sam­ gongu­ni ”sum arbeiða hart”, kemur hetta eisini øllum øðr­ um til ágóða. Størri forbrúk gagnar smærru aktørunum í búskapinum. Tá tað regnar á prest, so dryppar á dekn. Henda fatan kom eisini til sjóndar í samrøðuni við løgmann í Sosialinum her­ fyri, tá okkara størstu av­ bjóð­ing umræður. Hann var sann­førdur um, at nýggja skatta­skipanin var eitt tað størsta átakið fyri at steðga frá­flytingini. Kritiskar røddir hava sjálv­andi leingi spurt, um rokni­stykki er so einfalt. Spyrj­ast kann t.d. um vit kunnu kenna okkum trygg við, at ”seinast vunni pen­ing­ urin” aftaná skatta-lættan, auto­matiskt fer at elva til fleiri størv til fólk við høgum út­búgv­ingum, ið jú eru tey, ið skulu lokkast aftur til Føroya - sum samgongan eisini ásannar. Ella um skatta­lættin fyrst og fremst fer at gagna teimum, ið longu Heimurin sambært ABDH GREINING Sitandi samgonga er ein løtt málskiva, men illa slepst undan, at hon er eitt áhugavert fyribrigdi, fyri einhvønn við áhuga fyri politiskari sálarfrøði. Tí harðari aldan brýtur í borð, størri gerst vissan um, at leiðin er røtt Sannlíkt er, at nógvu mótmælini ímóti høgrasneiðingini í føroyskum politikki hava verið við til, at styrkt trúnna hjá samgonguleiðsluni. Helst við øvugtari effekt, enn mótmælisfólkini hava ætlað.