mánadagur 23. juli 2012síða 10

Mánadagur 23. juli 2012 · Nr. 84 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Loysn má fáast á ferðsluni í høvuðstaðnum ! Andrea Heindriksdóttir Ein heildarætlan fyri ferðsl­ una í Havnini er alneyðug. Bilferðslan er økt munandi seinastu árini, men ferðslan er ikki, í nóg stóran mun, skipað soleiðis, at økingin ikki er til bága fyri býin. Javnan hoyrist at par­ker­ ingspláss mangla, og nógv øki, sum eru uppløgd at brúka til at skapa lív í býnum, verða í dag brúkt til P - pláss, eitt nú Skálatrøð - hettar kann ikki vera meiningin. Tað má og skal finnast ein loysn á ferðsluni. Býurin og kommunan øll eigur at endurskoða hetta økið, og saman við fólki, sum hava nýhugsaðar ferðslu­ skipanir sum sítt starvsøkið, finna eina varandi loysn. Gongugøtan eigur, so vítt møguligt, at vera bilfrí. Við at gera gongugøtuna, sum navnið eisini sigur, til gøtu har fólk ganga og spáka og njóta hugnaliga umhvørvið, fer handilslívið eisini at menn­ast. Aðrir býir hava sporvognar og /ella undirgrundartok. Havnin er ikki stór, so tílík­ar loysnir verða helst ov kostn­ aðarmiklar, men kanska onk­ur, sum dagliga arbeiðir inn­an ferðsluøkið, situr inni við eini loysn, sum júst hóskar okkara høvuðstaði - ja kanska hevði verið gott við eini hug­skots­kapping innan ferðslu­økið ! Nú nýggj miðbýarætlan sum Hans Mortensen o.o. hava lagt lunnar undir, hev­ ur sæð dagsins ljós, hevði helst verið skilagott at tikið ferðslu­økið við í arbeiðið við heildar­ætlanini fyri Havnina, tí hesi øki eru so ella so part­ ur av somu søk. Umráðandi er at bygd­ ir­nar kring Havnina: Kolla­ fjørður, Kaldbak, Hvítanes, Velbastaður, Kirkjubøur, Norðra­dalur og Syðradalur eins og oyggjarnar Nólsoy, Hestur og Koltur, sum jú eisini eru partar av Tórshavnar Kommunu verða tiknar við, tá nýggj ferðsluskipan skal gerast. Tørvurin er ikki, tann sami har sum í miðbýnum, men harvið ikki minni um­ ráðandi. Tá tað kemur til Hoyvíkina og Argir, so verður í løtuni arbeitt við brúnni um Sandá og nýggjum ringvegi, og hetta má sjálvandi eisini takast við. Stórt tal av fólki býr í Hoyvík og á Argjum, og tí má tað eisini liggja frammalaga at menna hettar vegakervið. Í útjaðaranum, eins og mitt í Havnini, er alt avger­ andi, at atlit verða tikið at tryggari ferðslu, har børn eins og vaksin kunnu vera uttan at kenna órógv á sær. Tí má havast í huga at gera eina trygga og nútíðarhóskandi vegaføring – eisini tí at fleiri av vegunum liggja beint uppat íbúðarhúsum. Havnin tekur ímóti fólki hvønn einasta dag, sum koma til arbeiðis í kommununi, hesi koma ofta í bili, og tí má atlit eisini takast til hend­ an tørvin - her hevði verið upplagt at landið eisini spældi við ! Ferðsla er so nógv ymiskt, bilferðsla, tung ferðsla, súkkl­ur o.s.fr. Øll hesi eiga sítt pláss, men mugu hvør í sínum lagi samskipast á nøkt­andi hátt, so at tað eisini verður pláss fyri einum liv­ andi býi, har fólk búgva, ar­ beiða og eru í frítíðini – og har fólk trívast. Spell at bilferðslan og P-pláss í Havnini skulu av­ gera, hvussu býurin kann útbyggjast. Ein nógv meira spennandi bý fáa vit, um vit duga at finna eina loysn fyri ferðslu og parkering, - møguliga eina loysn sum liggur undir jørð - so býurin sjálvur kann hýsa livandi virk­semi og trivnaði. Ríkisfelags­skapurin stóran týdning fyri kredittvirðið Helgi Abrahamsen Løgtingsmaður Landsbanki Føroya boðaði fyrr í vikuni frá, at Føroyar varðveita ratingina frá Moody's. Føroyar liggja á fjór­ðbesta plássi av 21 møgu­ ligum. Hetta er at fegnast um, og hevur stóran týdning fyri rentuna, ið landskassin skal gjalda av sínum lánum. Ríkisfelagsskapurin togar okkum tvey stig uppeftir Fleiri orsøkir eru til, at Før­oyar fáa eina so góða rating. Sambært Moody's er ein orsøk, at landsstýrið hevur støðug viðurskifti við donsku stjórnina. Men eisini tað at landsstýrið hevur tað neyðuga valdið til at stýra búskapinum, at landsstýrið hevur sett sær fyri at hava gott gjaldføri og at breið politisk semja er um at fáa hallið hjá lands­kassanum burtur, hevur týdning. Ríkisfelagsskapurin einsamallur, togar okkum heili tvey stig upp eftir stig­ anum. Vandar Vandar eru sjálvsagt eisini fyri, at Føroyar í framtíðini kunnu detta niður eftir ratingstiganum. Ein vandi sum verður nevndur er, um viðurskiftini millum Føroyar og Danmark versna. Men eisini manglandi evni til at fáa almenna undir­skotið burtur, kunnu fáa negativar avleiðingar. Eiga at varðveita styrkina Umráðandi er, at vit gera alt ið gerast kann, fyri at halda fast í góðu ratingini. Vit mugu fylgja ætlanini um at vinna á almenna und­irskotinum innan ávíst áramál, og ikki minst hevur tað týdning, at vit varð­veita tann sterka ríkis­felagsskapin. Nú Fiskimálaráðið, eftir drúgva við­gerð, ikki vil loyva før­oyskum skipi at gera eina roynd eftir makreli í Irmi­ngar­hav­ inum, er grund­gevingin tann, at ein slík roynd vil skaða før­oysk áhugamál í makrel­fiski­skapinum í føroyskum sjógvi. Haldi ikki at hettar mál eigur at gerast ein floks­polit­isk kastibløka, og er mín hugsan um hetta mál, meira av fiski­ vinnuáhuga heldur enn politiskum áhuga, ella ein blanding av báðum. Sjálvandi hevur ong­ antíð verið meiningin, at allur makrel­flotin skuldi í Irm­ingar­havið, og tað kundi Fiski­málaráðið sjálvt sett treyt­ir um. Vil man ikki verða fyrst­ur í nýggj­um fiski­ skapi, so má tað tíða, at ein avskrivar sær rætt­ indi í altjóða sjógvi. Fyri fáum árum síð­ an komu dagliga tíð­ inda­skriv úr táverandi U­tt­an­ríkis­ráðnum um, at føroysk skip høvdu vunnu sær søgulig rætt­ indi í Stillahavinum, og var hettar rokna sum eitt stórt framstig. Ì Fiski­ málaráðnum er eftir øll­ um at døma tað øvugta gald­andi. Landstýrismaðurin sigur at Havstovan hev­ ur fríar hendur at gera tær royndir hon vil, og er tað heilt ok. Men fær Havs­tovan at vita úr Fiski­mála­ráðnum, at hon skaðar føroysk áhuga­mál, so fer hon sjálv­andi ikki at gera nakra roynd. Løgið um Havstovan ikki av sínum eintingum, vildi vita eitt sindur meir um makrel sum er so óvanliga langt vesturi. Norska Havforsk­ nings­insti­tuttet sigur á sínu heima­síðu, www. imr.no at "makrellen er en hurtig svøm­mende, pelagisk stimfisk som kan vandre over store om­ráder". Harumframt vísa teir á, at tað eisini er makrelur á eystursíðuni á USA, "men ingenting tyder på at det er for­ bindelse eller ut­veksl­ ing´på tværs av At­lanter­ havet". Hettar mátti verði upplagt hjá Hav­stovuni at verði fyrstur at kanna. Harumframt hevði ICES, við síni stovns­ meting av makrel­stovn­ in­um fingið nak­að at hugsa um. Tað skal vera løgið um Grø­n­lendingar ikki taka kjansin, og gera royndina fyri okkum. So kunnu vit pástanda, at vit vistu um hendan fisk, men vildu ikki fiska hann. At tað skal telja til okkara fyrimun, at grønlendingar finna makrel eystan fyri Grøn­land, har føroyingar kundu havt fiska í 14 dag­ ar, havi eg trup­ult við at skilja. Høvdu føroyingar boða frá nógv­um makreli eystan fyri Grøn­land, so hevði tað full­komi­ liga sligið bein­ini undan norska og írska pá­ standinum um, at allur makrel­ur hoyrir teimum til. Tá ið nú langt um longi, at eitt NEI er komið úr Fiskimálaráðnum, má sigast sum maðurin segði, at hettar var, "Et forgeves træk". Vón­andi verða tað ikki fleiri av hesum slagnum. Grøn­ lend­ingar heldur enn føroyingar Henrik Old løgtingsmaður