mánadagur 13. august 2012síða 24

Mánadagur 13. august 2012 · Nr. 93 24 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eg bjóði meg fram á Tjóð­veldis-listanum til bý­ráðs­valið, so eg kann gera mítt til at fólk verða hoyrd. Fyri meg er bý­ráðs­ valið politiskt í tann mun, at eg vísi mína polit­isku støðu. Tað er týdn­ing­ar­mikið, at tjóð­ veldis­sjón­ar­mið, so sum, at vit klára okkum sjálv og byggja á og menna før­oyska mentan, eru fram­ma­laga í kom­mu­ nal­poli­t­ikki eins væl og landspolitikki. Samstundis er bý­ráð­ ið fyri mær ikki politiskt merkt meira enn so, at borgarin eigur at verða hoyrdur óansæð polit­iskan lit - og allir politikk­arar eiga at kunna finna felags stev, borgar­unum at frama. Ymisk­leikin kann, við opi­n­leika, verða styrki, held­ur enn veikleiki. Verður úrslitið, at eg eri millum bý­ráðs­lim­ ir­nar, so skal veljarin vita frammanundan, at eg havi sett mær nøk­ur mál, ið tó kunnu verða rað­fest við atlitið at við­ merk­ingum og áheit­a­ num, ið borgarin setir fram. Alt verður ikki framt eftir einum degi, ella við einum penna­ stroki, men við dirvi, ár­ ræði og samstarvi, koma vit langt. Fyri mær er týd­n­ ing­ar­mikið, at smærru øk­ini í kommununi eru umboðað. Stóru tungu "postarnir" eru í miðjuni, men økini utta­ num eru neyðug fyri at hava allar litirnar í palettini. Soleiðis, at Tórs­havnar kommuna verð­ur sterka og opna kommun­an, har allir borg­ar­ar t­rívast, eisini teir, ið ynskja at njóta og nýta Havnina, men búð­leik­ast í bygdunum. Við einum spennandi og opnum høvuðsstaði kunnu vit gera okkara til, at fólk støðast og nýggj seta búgv í býnum og úti í økjunum. Tórshavn er býur, men ber meira enn "býar-heitið". At verða høvuðsstaður set­ir krøv og gevur nógv­ar av­bjóð­ ingar. Høvuðs­stað­urin er savnandi fyri allar føroyingar og skal tí fevna og taka móti øll­ um, alt árið. Ólavsøkan er í stóran mun savnandi, men alt árið eiga føroyingar at ken­na seg væl í høvuðs­ stað­num. At tiltøk verða fyri­skipað er ein partur, men gerandisdagurin eig­ur eisini at bjóða før­ oy­ing­um og gest­um væl­ kom­num í høvuðs­stað­in við fram­sýn­ing­um, ma­t­ stovum, handlum og hugna, utt­an at hetta verð­ur sett upp í stevnu­ skrá. Høvuðsstaðurin eig­ ur harafturat at verða slóð­brótandi og at verða positiv fyrimynd fyri før­oysku bygdirnar og býirnar. Bygdir og bý­ir hava møguleika at skapa síni serøki, men tað er lættari at koma í gongd, tá ið tú hevur onkran at spyrja. Er bý­ráð­ið í høvuðsstaðum um­ boðað av politikkarum við visiónum, so er huga­ lig­ari hjá starvs­fólkum at leggja fram síni hug­ skot um mennandi og spennandi tiltøk. Lat okkum tí fara á val og velja umboð fyri Tjóðveldi at stan­da fyri føroyska høvuðs­stað­ num. Hvat myndar Tórshavn, og hvør myndar høvuðsstaðin? Filmsvinnan, Tórshavn og okkara kreativi ungdómur Clint Eastwood, Russel Crowe, Tom Cruise, James Bond og onnur við teimum hava innspælt partar av filmum í Íslandi seinastu árini. Hetta hevur havt sera stóra ávirkan á íslendsku filmsvinnuna har í dag umleið 300 fólk starvast! Ikki er neyðugt at nevna hvussu stóran týdning hetta hevur fyri ma., islendsku ferðamannavinnuna. Og so kann ein spyrja hvussu tað ber til at filmsvinnan er voksin so munandi í Ís­ landi ? jú, Ísland letur ein studn­ing uppá 10 % av film­ skostnaðinum til av­vara­ndi producentar. Hetta verður alt meira van­ligt í Skandi­ navia at komm­unur lata studn­ing fyri at tilrekkja film­pro­du­cent­ar vegna tess at spin-off effektin er so stór av filmsídnaðinum, ma., varð stórur partur av Oscar vinnaranum Hævn­ en hjá Susanne Bier inn­ spæld­ur á Suðurfjónu har kommunarnar árliga lata umleið 10 Mio Kr úr films­ grunni og er Keyp­manna­ havn eisini við at stovnseta ein stóran líknandi grunn. Í Havn hava vit – enn - ein sera litlan filmsídnð. Klipp­ fisk og nógv films­áhugaði ungfólk gera eitt gott arbeiði og tað skulu tey hava stórt rós fyri. Eisini hava vit fleiri talentir sum vit fara at siggja meira til í komandi tíðum bæði sum leikar­ar, producentar og á upp­tøku­ økinum. Tiðanverri er tann stud­ nin­g­urin sum verður veittur til hesar kveikjarar ikki meira enn peanuts at rokna og ikki til at liva ella doyggja av. Filmsvinnan verður als ikki tikin í tí álvara sum skal til. Tað skulu aðrar upp­ hæddir til og munandi betur umstøður fyri at vit ver­uliga kunnu fara undir at fyrireika eina føroyska filmsvinnu. Tó havi eg ongan iva um at tað ber at byggja upp ein filmsidnað her í Havn sum bæði kann skapa inntøkur og gera sitt til at okkara kreativi ung­domur støðast í Havnini. Við einari føroyskari films­ vinnu fara føroyingar eisini at gera seg nógv meira gald­ andi uttanlanda, hyggið bara at okkara Olafi og Anniku Johannesen sum øll Havna­ folk eiga at vera errin av. Eisini vil ein filmsvinna egg­ja okkara skrivandi fólki í størri mun at skriva films­ hand­rit. Vit í Tjóðveldisflokkinum vilja menna hesa vinnu í nýgg­ja Býráðnum og voni eg at øll filmsáhugaði Havnar­fólk fara at stuðla okk­um. At áhugin í Havn er til staðar sóðu vit tá Norð­ ur­landahúsið, Birgir Kruse og undirritaðu skip­aðu fyri syningum av norður­ lendskum filmum í Havnar Bio seinasta vetur, tað var nær­um fullsett til hvørja sýn­ing. Eg skal nevna at eg hava tikið stig til at fáa kenda films­mannin Peter Ålbæk, stjóra í Zentropa at koma henda­vegin í heyst at hava eina workshop. Tiltakið verð­ ur lýst í Oktober men kun­nu áhugaði longu sen-da mær ein teldupost á johan_m@ olivant.fo Filmsvinnan er ein av heimsins stóru globalu vinn­ um har tað eisni er rúm fyri Havnini. kjak Um fáar dagar møtast kyndlarnir aftur við eldstaðin. Ikki tí eldurin varð sløktur, men tí kyndlarnir hava lýst aðrastaðni eina tíð. Møguleikin at kynda stórt bál, sum framhaldandi skal vísa komandi ættarliðum gøtuna, er vísur. Men hvussu leggja vit vísiliga afturat, so eldurin heldur á at lýsa. Læra alt lívið Um vit flyta myndina av eldstaðnum yvir á fólka­ skúlan, so er spurn­ing­urin aftur í ár, hvussu vit menna hesa skipan, sum hevur so stóran týdning fyri okkum øll – ella hevur hon tað? Tí ein skipan, í sjálvum sær, er deyð. Tað eru sjálvsagt tey, sum eru partur av skipanini, sum skulu halda eldinum brennandi. Tí ikki bara innan skipanina er møguleiki fyri læru. Í skúlanum er læran definerað, men lívið vísir okkum, at menniskju læra alla tíðina. Rithøvundurin og professarin Knud Illeris sigur nakað soleiðis: “Menniskjað er dømt til læru. Vit hava so nógvar møguleikar at læra, at vit sjálvandi ikki kunnu læra alt, men skulu tí læra mekanismuna at skipa læru. Hetta er førleiki at duga at brúka læruna í ókendum støðum. Er okkurt nýtt ella øðrvísi, so hava vit møguleika at læra tað.” Spurningurin er tá, hvussu vit ogna okkum tað nýggja.” Og síðani skulu vit læra at knýta tað vit læra, saman við tí, vit longu hava lært. Lívið við eldstaðin Møguliga hevur eingin dugað eins og Astrid Lindgren at fanga áhugan og hugflogið hjá børnum. Handan leikandi søgurnar er eisini lívsvísdómur, sum sigur okkum, hvat og hvussu tað er at vera menniskja. Sum um Astrid sjálv hevði gjørt neyvar kanningarnar, so vísa søgurnar nevniliga, at børn læra lættast, um tað ikki er Aftur í eldin Jákup av Skarði Tóra við Keldu Johan Mortensen Á Tjóðveldis­ listanum til Býráðsvalið