mikudagur 15. august 2012síða 8

Mikudagur 15. august 2012 · Nr. 94 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Lagt til rættis: Árni Joensen, arni@sosialurin.fo Neyðugt við betri tilbúgving í Grønlandi Tann veksandi skipa­ ferðslan í havøkinum kring Grønland hevur fing­ið politikararnar í Keyp­mannahavn at skilja, at tað er neyðugt bøta um tilbúgvingina í Grøn­landi. Tí hendir eitt ella annað óhapp við ein­um ferðamannaskipi, hava danir ábyrgdina av tilbúgvingini. Nú skal okkurt gerast við hetta, sigur Nick Hækkerup, verju­málaráðharri. Hann sigur við danska kringvarpið, at til­búgvingin í Grønlandi er ein ovurstór avbjóðing, sum ikki kann loysast við teirri orku, sum nú er. Tí fer hann at tosa við hinar flokkarnar í Fólka­ ting­inum um at finna pen­ing til at menna tilbúgvingina. Nick Hækkerup hvur júst verið í Grønlandi, og um fjúrtan dagar fer verjunevndin hjá Fólka­ tinginum til Grønlands at gera sær eina mynd av tilbúgvingini. Eiga at hava Ísland sum fyrimynd Búskapar­fram­burðurin í Íslandi kann vera ein fyri­mynd hjá øðr­um lond­um og vísa teim­ um, hvussu tey kunnu sleppa burtur úr krepp­ uni. Tað heldur Daria V. Zakharova, sum er um­boð hjá Altjóða Gjaldoyra­grunn­inum í Ís­landi. Hon sigur við ameri­ konsku tíðinda­tæn­ ast­una Bloomberg, tað rætta er at lata krav­ ánar­ar­nar taka avleið­ ing­ar­nar av einum banka­skrædli heldur enn skatta­borgar­arnar. Sam­stundis vísir hon á, at íslendingar gjørdu av at varðveita væl­ferðar­ skipanirnar, og tað hev­ ur gjørt, at landið er komið skjótari aftur á føtur. Dania V. Zakharova sigur við Bloomberg, at nú ræður um hjá teim­ um íslendsku politikar­ unum at halda fast um avmarkingarnar í gjald­ oyrapolitikkinum, og at tað er umráðandi hjá Seðlabankanum at skipa so fyri, at peningur ikki streymar av landinum, tá avmarkingarnar verða link­aðar aftur. Mentanararvur í vanda Veðurlagsbroytingar kunnu hótta ein part av mentanararvinum í Grøn­landi, tí tá jørðin gerst heitari, hvørva summi av teimum lív­ runnu evnunum, sum kunnu siga granskarum eitt sindur um søguna hjá teimum, sum hava búð og virk­að í Grønlandi upp ígjøgnum tíðina. Nú skulu fólk hjá danska tjóðarsavninum til Grønlands at kanna viður­skiftini á fimm útvaldum búplássum nær­hendis Nuuk. Nakrir gransk­arar hava longu verið í Diskovíkini og kannað viðurskiftini í bú­pláss­inum Qajaa, sum er eitt av teimum kendu í Grønlandi. Tað vísti seg, at støðan er ikki so hættislig har, tí Qajaa er so langt norðuri. Jørgen Hollesen, sum er ein av gransk­ar­unum hjá danska tjóðar­savn­ inum, sigur við grøn­ lendska kringvarpið, at allar mentanir – eisini tann grønlendska – eiga at vísa áhuga fyri at varð­veita kunnleikan um sítt land og sín upp­ runa. 22. juli-frágreiðingin kann kosta ráðharrum sessin Norska stjórnin fer at nærlesa frágreiðingina frá 22. juli-nevndini, og á tíðindafundi í gjár duldi Jens Stoltenberg, forsætisráðharri, ikki fyri, at frágreiðingin kann kosta ráðharrum sessin – Vit hava fingið tað, sum vit hava biðið um, hóast vit mugu sanna, at partar av frágreiðingini eru óhugaligur lesnaður. Frágreiðingin hjá nevndini avdúkar umfatandi trupulleikar í løgregluni. Tað er álvarssamt. Stjórnin fer tí at skipa fyri einari um­fatandi gjøgnumgongd av løg­regluni, segði Jens Stoltenberg og legði afturat, at hann hevði longu biðið løg­mála­ráð­harran taka sær av málinum. Á tíðindafundinum varð forsætisráðharrin fleiri ferð­ir spurdur, um hann ella onkur av hansara ráðharrum fer frá sum avleiðing av atfinn­ing­ unum frá 22. juli-nevndini. – Eg taki ábyrgdina av tí, sum virkaði, og tí, sum ikki virkaði tann 22. juli í fjør. Nú er tað mín uppgáva at taka ábyrgdina av, at nakað verður gjørt, segði Stoltenberg. Hann vildi hinvegin ikki útiloka, at onkur ella onkrir ráðharrar noyð­ast frá orsakað av at­ finn­ingunum, men legði afturat, at tað er ov tíðliga at siga nakað um tað enn. Ikki nóg eyðmjúkur Blaðið Verdens Gang skrivaði í oddagrein í gjár, at eftir tss tykki eigur forsætisráðharrin at taka avleiðingarnar av frágreiðingini og at leggja frá sær. Stoltenberg hevur sagt, at hann átekur sær ábyrgd­ ina av avleiðingunum av 22. juli, men at hann hevur ongan­tíð hugsað um at fara frá orsakað av hesum. Formaðurin í eftirlits- og stýrisskipanarnevndini hjá Stórtinginum, Anders Amundsen úr Framburðs­ flokk­inum, heldur, at for­ sætis­ráðharrin var ikki nóg eyð­mjúkur, tá hann helt tíðinda­fund um frá­greið­ing­ ina. Tað er ikki nóg mikið, at hann átekur sær ábyrgdina, segði Amundsen við NRK í gjár. Men forsærtisráðharra­ sess­urin hjá Jens Stoltenberg er ikki í vanda, tí hann hevur meirilutan í Stórtinginum aftan fyri seg, skrivaði NRK. 22. juli-kanningarnevndin legði dent á seks høvuðsevni í frágreiðingini um tað, sum hendi tann 22. juli í fjør, og niðurstøðan viðvíkjandi teimum flestu evnunum var ein røð av lemjandi at­ finn­ingum: • Álopið á stjórnarbygningarnar í Oslo tann 22. juli í 2011 kundi verið fyribyrgt, um trygdartiltøk, sum vóru samtykt, høvdu verið sett í verk. • Evnini hjhá myndugleikunum at verja fólkið á Utøya sviku. Løgrteglan kundi havt borið skjótari at. Gerningsmaðurin kundi verið steðgaður fyrr tann 22. juli. • Fleiri trygdar- og tilbúgvingar­ tiltøk, sum skuldu avmarka møguleikarnar fyri nýggjum álopum og avmarka skaðan, áttu at verið sett í verk tann 22. juli. • Heilsu- og bjargingarstarvsfólk komu væl frá uppgávuni at hjálpa teimum særdu og at taka sær av teimum avvarandi. • Kunningin frá stjórnini til almenningin var góð, og ráðharrarnir megnaðu at røkja teirra arbeiðið hóast skaðarnar. • Við einum øðrum arbeiðslagi og størri víðskygni kundi fregnartænastan hjá løg­regluni, PST, havt avdúkað gernings­ mannin innan tann 22. juli. Kortini heldur nevndin seg ikki hava grundarlag fyri at siga, at PST kundi og skuldi havt forða fyri atsóknunum. Lemjandi niðurstøða Jens Stoltenberg, forsætisráðharri, og Grete Faremo, løgmálaráðharri, svara spurningum á tíðindafundi fyrradagin Mynd: Polfoto Frágreiðingin avdúkar, at fleiri ungfólk á Utøya, teirra millum tann 16 ára gamla Karin Elena Holst, kundu verið sloppin við lívinum, um løgreglan hevði borið seg rætt at Mynd: NRK