mánadagur 20. august 2012síða 24

Mánadagur 20. august 2012 · Nr. 96 24 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Tað liggur á ljóði, at teir, ið hava neytahald, eru noydd­ir at halda uppat, tí tað lønar seg ikki sum er. Inntøkurnar strekkja ikki til tær útreiðslur, ið eru, og sostatt einki til sjálv­an bóndan. Sum skilst hevur hetta verið lagið í long­ri tíð. Tá so er, er ikki nak­að at siga til, at hesir menn missa mótið. Lít­ið er, sum er, eftir úti á bygdu­ num, skulu nú bønd­urn­ir hvørva eisini, so hoyrir tað heila uppat. Landsins myndug­leikar hava eitt at gera, tað er at lata mjólk­ a­fram­leiðar­ar­nar fáa ein styrk upp á tvær krón­ur fyri liturin frá byrjanini av hesum ári. Gerast hesi fólk arbeiðs­leys, er tá nakar mun­ur á tí, tey eiga í arbeiðs­loys­is­stuðuli og tað mjólka­studn­ing­urin verð­ur at kosta landi­ num? Smá­bygd­ir­nar hvør­va so líðandi. Vit eru brátt einans gomul fólk eftir, ið her balast. Ein uggi er, at bønd­ur­nir hava nógv neyt, so teir sláa ein part av tí grasi, ið annars hevði staðið ósligið. Verða neytini avtkin, so doyr ein partur av tí lívi, sum annars er eftir, og tá er lítið vunnið. Tá lønir kunnu koma upp á millum 50.000 og 60.000 pr mánað, og fólk kun­nu ferðast lond og ríki runt um ein part av knøtti­ num, skuldi man trú, at nak­að var til tey, ið ikki fáa endarnar at røkka saman. Tað er ikki nakað lætt ar­beiði at vera bóndi. Tað er einans hugurin, ið drívur verkið, So høg­ar mánaðarlønir við teimum tilleggum, ið hartil hoyra, er næstan tað sama sum ein einsamallur pen­sion­ ist­ur fær fyri eitt heilt ár. So sigast má, at manna­ mun­ur­in er lítið broytt­ur, hóast sam­felag­ið er nógv broytt. Verða neytini avlívað, er tað stór skomm. Tá kunnu teir ráðandi siga við salmistinum: Herre jeg har handlet ilde. Drepa neytini Palli Dalsgaard Neyðugt við skapandi vinnulívi Jógvan Arge Býráðslimur í Havn fyri Tjóðveldi Íverksetanarráðstevnan Ne­bula í Havn leygardagin var áhuga­verd og nógv fólk møtti upp. Jógv­an Arge, for­ maður í menta­mála­nevnd­ini í Havn, setti ráð­stevnu­na við hesi heilsan: “Eg eri fegin um sum umboð fyri Tórs­havn­ar kommunu at vera biðin at seta Íverk­setan­ar­ráð­stevnu­ na Nebula. Tað er ikki hissini heiti ráðstevnan hevur fing­ ið, og eg hugsi, at her kann ikki annað, enn gott spyrjast burt­u­r­úr. Heitið Nebula hevur kosmisk­an íblástur. Úr hesi frum­tokuni varð okkara sólar­skipan til, og hjá tí ný­ byrj­aða íverksetaranum man veg­ur­in frá hugskoti til spíra til vinnu og avkast ikki so sjáld­an kunna samanberast við eina skapandi ferð, har tú ikki altíð veitst, hvar tú end­ar. Í vinnuætlanum og út­ búgv­ing­arætlanum hjá landi og kommunum er hesi seinastu árini ser­lig­ ur dentur lagdur á gransk­ ing og nýskapan, og eisini íverksetan. Skal vinnu­lív okkara fjøltáttast, og skal samfelagið hava bú­skap­ar­ vøkstur, sum er for­treyt fyri vælferð og fólka­vøkstri, er íverk­setan ein týdn­ing­ar- mik­il táttur. Kemur ikki av sær sjálv- um Ikki tí, íverksetarar hava altíð verið. Vit kunnu nevna uppí rúgvur av dugnaligum før­oysk­um íverksetarum bara síðstu fimmti árini inn­ an nógvar vinnugreinar. Men avgerandi er, at hvørt ættar­ lið hevur hesa skapandi ella íverk­setandi drívmegi í sær. Tað gamla orðatakið um, at neyð lærir nakna kvinnu at spinna, sigur nakað um hesa drívmegi, men sigur sam­stundis eisini nakað um, at henda drívmegin kann vik­na – at vit kunnu gerast dølsk. Og tað má ikki henda. Tí er tað gott, at so stórur dent­ur verður lagdur á íverk­ setan serliga millum tey ungu og í skúlunum. Eg ivist ikki í, at hetta elvir til áræði hjá teimum av okkara ungu, sum vilja dyrka síni kreativu evni, sum hava hugskot og sígg­ja nýggjar møguleikar - eisini í tí, sum er kent framman­undan. Men tað kemur ikki av sær sjálvum. Einki lið í tilgongdini frá hugskoti til veruleika er lætt. Tað er nógv at krevja av einum íverk­seta, at hann bæði skal vera hugskotsmennari, fram­ leiðari, stjóri, bókhaldari, sølu­maður, íleggjari og markn­að­arleiðari. Og tað er ikki nóg mikið, at vit sum sam­felag bara skulu halda, at hetta man fara at ganga av sær sjálvum. Neyðugt við skapandi vinnu­lívi Hendan ráðstevnan er ætlað sum ein hjálp til nakað av hes­um. Til dømis: Hvussu byrj­ar tú? Hvussu fært tú fígg­ing? Skal eg stovna fyri­ tøku? Skal eg vera einsa­mall­ ur um alt? Og so framvegis. Tað frøir meg almikið, at ung­ar kreftir taka stig til slíkt átak sum hetta. Fegnist eisini um, at vit í ment­a­mála- nevnd Tórs­havnar býráðs kun­du taka lut og stuðla hes­um við-kom­andi átaki pen­inga­liga. Hetta er í fullum samsvari við tær visjónir, býráðið hevur lagt fyri menningina av hesum býi og landi. Vóni, at ráðstevnan Nebula fer at geva tykkum komandi íverk­ setarum og øðrum áhugað­ um íblástur og svar svar upp á teir spurningr, sum tit tráa eftir at fáa svaraðar. Soleiðis, sum alt sær út hjá okkum í hesum tíðum, so er neyðugt at seta í verk, skula vit taka okkum fram á leið. Tað er neyðugt hjá okkum at hava eitt skapandi vinnu­lív sum grundarlag und­ir framtíðar vøkstrinum, og hendan ráðstevnan er ein upplagdur liður í hesi stremb­an. Við hesum orðum fari eg at seta ráðstevnuna og ynsk­ ja tykkum ein góðan dag og hepna hond í framtíðini.” Tað er altíð við stórum áhu­ ga eg lesi tínar greiðu og væl undir­bygdu grein­ar, og ser­ stak­liga tær, sum viðvíkja okk­ara fiski­daga­skipan, har eg sum oftast eri samd­ur við teim-­um sjón­ar­mið­um, sum tú kemur við. Út frá hesum holdn­ingi til tína skriving, loy­vi eg mær at koma við rætting til grein tína “Vinnunevndin legg­ur eftir útróðraflotanum eina­ ferð enn”, har ið teksturin kann skiljast soleiðis, at tað er verandi Vinnunevnd, sum mælti til at skerja fiski­dag­ ar­nar í fjør við 10% hjá øll­um skipa­bólkum, og fyri út­róð­ arflot­an við heili 20 %. Men so­leiðis er veruleikin ikki. § 25 nevnd í 2011 Tá ið fiskidagarnir vóru ásett­ir seinasta ár, høvdu vit eitt minniluta landsstýri, sum fekk stuðul frá Tjóð­ veldi og Framsókn, og tá fiski­dagarnir skuldu við­ gerð­ast, bleiv ein serlig § 25 nevnd vald, har ið Poul Michel­sen úr Framsókn gjørd­ist formaður. Meirilutin í hesi § 25 nevnd (Tjóðveldi, Javn­að­ ar­flokk­urin, Fram­sókn og Sjálv­styris­flokk­urin) mæl­ti til í áliti sín­um at sker­ja fiski­ dag­ar­nar hjá út­róðra­flot­a­n­ um við 20 % og hjá rest­ini av flotanum við 10 %. Tilmælið frá § 25 nevnd­ini varð endaliga sam­tykt við 16 at­kvøð­um fyri, 14 ímóti og ein var blonk. Eg atkvøddi ímóti Sjálv­ur atkvøddi eg ímóti hesi atsókn móti fiski­daga­skipan­ ini, og móti skerj­ing­un­um av fiski­døg­um til skip­ini og ser­ stak­liga skerj­ing­unum hjá út­róðra­flota­num. Somuleiðis var eg ein av teimum, sum mót­mæltu teim­um grund­ leysu frið­ing­un­um fram við landi, sum ser­liga rak­ti útróðrarflotan, sum eg síðani havi roynt at fing­ið broytt aftur. Verandi Vinnunevnd Veruleikin í dag er, at tann parturin av ver­andi Vinnu­ nevnd, sum tíverri leggur eftir fiski­skip­unum og út- róðr­a­r­flota­num einaferð enn, er Tjóðveldið og Fram­ sókn, sum mæla til at sker­ja dag­ar­nar fyri kom­andi ár við 10 %. Fleiri greinar Kjartan Hoydal, hóast hes­ar rættingar, so vóni eg fram­ hald­andi, at vit koma at sígg­ja fleiri grein­ar frá tíni hond í kom­andi tíðum. Rætting til grein hjá Kjartan Hoydal Alfred Olsen Formaður í Vinnunevndini