mikudagur 22. august 2012síða 17

17 Mikudagur 22. august 2012 · Nr. 97 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Hvat skal Havnin liva av? Johan Mortensen á Tjóðveldislistanum Jógvan við Keldu Sum tað er hugaligt og mennandi at síggja hvussu væl­eydnaðir Sjó­manna­ dag­arn­ir í Klaksvík eru og hvussu Norðuroyggjar fjølga um og stuðla okkara høvuðs­vinnu, fiskivinnuna . Eisini er áhugavert at síggja hvussu væl Klaksvíkin longu nú dugur at fáa burt­ ur­úr teimum stóru ferða­ manna­skipunum sum leggja leiðina handa­vegin, har grør um gang­angi fót. Tíðanverri er ikki sama entu­sias­mu í Havn um nakra vinnu. Burtursæð fra skipasmiðuni hjá Mest, Vónini og alingini hjá Gula­ num er so at siga ongin fram­ leiðandi vinna eftir í okkara Høvuðs­staði. Eg havi mína dag­ligu gongd á Vestaru brygg­ju og líka hugaligt sum tað er at síggja skapandi hend­ur á Skipasmiðuni og Vón­ini líka deprimerandi er at síggja tómu bygningarnar hjá Bacalao – havið stendur fult av makreli og sild og vit gera onki í Havnini við hetta til­fongi, spell. Reiðaríðini fæðk­ast her eisini so tað er sera hugaligt at síggja Enni­ berg leggja at bryggju úr Barentshavinum, sum oftast full­fermdur. Sannroynd er at Havnin idag livir av bygdunum og út við 60 % av inntøkunum hjá Tórshavnar Kommunu stava frá almennum lønum Hetta er sera skeiv gongd og verð­ur nýggja Býráðið noytt bein­an­vegin at orða ein alternativan vinnulívspolitik fyri Havnina, fráfarandi Bý­rað hevur litið og onki ítøki­ligt gjørt á hesum øki. Allarhelst er fiskivinna sum vit kenna hana eitt far­ ið kapittul hjá Havnina, í løtu­ni í hvussu er. Júst sum Tvør­oyri nu byrjar at koma fyri seg á framleiðsuøkinum aftan­á ein langan dvala so fer Havnin kanska aftur at menn­ast á hesum øki um nøk­ur ár. Vit eru eisini við at gloyma hand­verkið og eg frætti at byggi­feløg hava torført at fáa lærlingar. Vit mugu fjálga um byggivinnuna í Havn og haldi eg at rættast er at bert byggi­feløg í Tórshavn sleppa at bjóða uppá arbeiðir i Havn­ar Kommunu Vit sígg­ja eisini at so skjott ein kokkur er útlærdur her fer hann at ar­beiða í norsku hjá­landa­ vinnu­ni har hann vinnur fleiri ferðir so nogv undir DIS skipanini enn á okkara hotell­um og mat­stov­um. Aft­ur ein gongd sum ikki er til fyri­munar fyri Havnina og mugu vit skapa karmar sum fáa fólk at støðast. Havnin verður noydd at sasta stórt uppá kreativar vinn­ur; film, tónleik, gas­ tro­no­mi, gransking, ferða­ manna­vinnu, upplivingar osfrs og at hava teir bes­tu skúlarnar og besta lestr­ar­ um­h­vørvi í landinum. Upp­ lagt er at fara undir at ein ár­lig­an Film Festival í Tórs- havn sum skal mennast til at verða tann besti í norð­ur­ høvum. Havstovan skal fáa møgu­leikar at mennast til eitt Oceano­grafiskt Institutt og eigur Mest beinanvegin at fara undir nýggja hav­ rann­sókna­rskipið. Okkara hav­um­hvørv hevur globalan týdn­ing og ein altjóðagerð og akademisk menning av Hav­stovuni fer at viðføra stór­an útlendskan áhuga til gagns fyri føroyska gransk­ ing og nyggjar vinnu­møgu­ leik­ar. Tekniski Skúlin eig­ ur at fara undir kokka og tænaraskúla fyri at menna okkara gastronomi og ferða­ manna­vinnu. Froð­skapar­ setrið skal mennast. Aftaná at hava forsømt og syltað Musikskúlan í 4 ár er fráfarandi Býráð nú sum valflesk farið at tosa um nýggjan Musikskúla. Tað standa yvir 1.000 børn á bíðilista til at sleppa at spæla í Musikskúlan og fer kom­ andi Býráð at gera henda skúla til veruleika, hetta er eitt av stóru hjartamálunum hjá Tjóðveldisflokkinum. Tón­leikur skal mennast og raðfestast høgt. Havnin skal gerast okkari “grøni høvuðsstaður” við menn­ing og gransking av alterna­tivari orku við SEV sum flaggskipi. Tað er so hugaligt at tosa um ígongdsetan, gransk­ing og at vera kreativur osfrs. Til hetta krevst in­spir­a­ tion, hart arbeiði, fígg­ing og menn­andi karmar og er tað her at Tórs­havn­ar Kommu­ na við Tjóð­veldis­leiðslu kan verða við og skal eitt aktivt Tórs­havn­ar Vinnumálaráð setast á stovn sum eisini skal lut­taka fíggjarliga í nýggjum pr­o­jekt­um sum kunnu skapa arbeiðs­pláss. Skal Havnin yvirliva skal kreativiteturin og tað skap­ andi menniskja setast í há­ sæti! Ein áheitan kann vera til politikarar og ikki minst and­støðu­politi­karar: “Hald­ ið fingrarnar burtur frá at gera vinnulívinum og ar­ beiðs­marknaðinum ónáðir” “Neyðugt er at útvega fleiri arbeiðspláss, og tað vilja vit skapa”, sæst vanliga frá politikar­ um. Hesi “slogans” síggj­ ast bæði í Føroyum og í útlondum. Oftast eru and­ støðupolitikarar upp­aft­ur meiri mælskir, hesir sum enntá eru bundnir upp í hafti og tí onki klára at gera. Yvirskriftin er møguliga eitt sindur misvísandi, tí sjálv­andi útvega politikarar arbeiðs­pláss. Trupulleikin er tó, at arbeiðsplássini teir seta føtur undir, eru bara al­menn arbeiðspláss, sum skulu fíggj­a­st av privata vinnu­lívi­num. Málið er í stórum rokkið, við at seta nógv fleiri í almenn størv. Vit síggja eisini skeivu gongd­ina í Danmark. Ein heilt annar spurn­ing­ ur, sum kundi trongt til at verið endavendur, sum dag­ liga verður spurdur, er: “Hvat kunnu vit koma heimaftur til” til heldur at spyrja: ”Hvat kunnu vit koma heimaftur við”? – Tí tvingandi neyðugt verðu­r at stovnseta fleiri privat arbeiðspláss. Lyfti uttan innihald Danska stjórnin gav tað lyfti, at teir skuldu syrgja fyri 75 túsund arbeiðsplássum bæði á privata og almenna ar­beiðs­mark­naði­num við ein­um “chick-starti”. Sein­ as­tu vánirnar frá Nordea- ser­frøð­ingi vísa, at ístaðin fyri at skapa nýggj ar­beiðs­ páss, sær út til 75 túsund arbeiðpláss at verða mist. Her gerst ein nega­tivur munur við 150 túsund størvum. Í løtuni hava Føroyar tað gott og arbeiðsloysið er lágt. Okkara vinnuføra og vinnu­lívs­føra fólk hava alla æru­na av tí. – Ein áheitan kann vera til politikarar og kanska serliga til and­støðu­ politikarar: “Haldið fingr­ ar­nar burtur frá at gera vinnu­lívi­num og privata arbeiðs­mark­naði­num ó­náð­ ir.” Umráðandi at gera gagn held­ur enn skaða Arbeiðið hjá politisku myndug­leikunum við ser­ frøð­ing­um er ofta meiri til skaða enn til gagns. Hesir eru ikki førir fyri at stjórna vinnu­lívinum og eru heldur ikki settir til tað. Heldur enn at skapa arbeiðspláss, taka teir grundarlagið undan út­bygg­ingarmøguleikum og stovnan av nýggjum arbeiðs­plássum í vinnuni og soleiðis lækka um, heldur enn at hækka vavið av arbeiðs­plássum. So tá politikarar rógva fram undir hugtakið :”Vit ætla okkum at útvega fleiri arbeiðs­pláss”, er hetta út­ søgn uttan nakran veru­ leika! Politikarar útvega ikki arbeiðspláss varpi­num, so at skriva av er eing­in trupulleiki. Tað er, at fegnast yvir, at før­oy­ingar nú byrja at síggja tað virði sum vit hava sæð alla tíðina, og hvat virðið upp­sjóvar­fiskurin kann hava fyri Føroya land. Hetta vil hjál­pa øllum ómetaliga nógv til komandi samráðingar. Um politikararnir høvdu loyvt okkum í gongd bein­an­ vegin, sum umsókn okk­ara var innlatin, so hevði veiði­ virði seinastu árini verði økt fleiri hundrað milliónir um­ framt, at argumentini fyri at makrelurin við Føroyar hev­ ur eitt høgt virði. Spell er bert, at vit, ið vóru við til, at koma við grund­ gevingunum fyri at fáa meira makrel og sum komu við mátanum at fáa meira virðir fyri henda sama, skulu fyri einhvønn prís haldast burt­ ur. Tí tað er ikki ein spurn­ ingur um at geva kvotu ella ikki, nei tað sum er um­ráð­ andi er at teir útvaldu skulu hava alt og aðrir einki. Hetta er ein politisk av­ gerð, ið ikki er stimbrandi til at gera nakað sum helst, hvørki fyri ein sjálvan ella Før­oya land. Boðskapurin er held­ur tvørturímóti. Um politikararnir vilja gera Føroyar til eitt land, sum fólk flyta til og hvar íverk­setan og áræði skulu verða í hásæti so kann sigast at móttøkan og viðgerðin, ið verkætlan okkara hevur fing­ið, er als ikki í tráð við hetta endamál. Eins og nevnt fyrr í grein­ ini eru 3 av 4 mál­setn­ingum av verkætlanini enn eftir at gjøgnumføra og meta vit framvegis, at okkara upp­runa­liga ætlan eigur at fáa møguleika at verða gjøgnum­førd av okkum. Vit halda ikki at tað er rætt og rímu­ligt at okkara uppskot og visiónir bert skulu virka sum hugskotsbanki fyri aðr­ ar.