fríggjadagur 24. august 2012síða 19

19 Fríggjadagur 24. august 2012 · Nr. 98 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Hanus Samró Lesandi og løgtingslimur fyri Fólkaflokkin H etta er triðja greinin av seks pørtum. Fari við hesum at viðgera evnið fráflyting, sum hevur fylt eina rúgvu í miðlunum. Í undanfarnu greinu­num viðgjørdi undir­ ritaði játtanina til Fróð­skap­ ar­setrið, menn­ing­ina av nýggj­astu útbúgvingunum á søgu- og samfelagsdeildini. Har­aftur-at var kjakið um al­ tjóða universitet viðgjørd. Greinarøðin tekur ikki bara støði í politiska ger­ andis­degnum, men verð­ur harumframt grundað á ger­ andisdagin, sum undir­ritaði hevur á Setrinum. Saman­ tvinn­ingin av praktiskum og politiskum áhugamálum er ikki so einføld, men skal undirritaði eftir besta føri­ muni halda tingini atskild. Hendan greinin snýr seg um Setrið, sum søluvøru. Lýsingar Tað nyttar ikki at hava al­ skyns útbúgvingar, um Setr­ ið ikki dugir at selja vøru­na. Tíverri hevur Fróð­skap­ar­ setrið ikki røkt hesa skyldu­ na, tí seinastu árini hava teir ikki gjørt sær neyðuga ómak­in við at draga nýggjar og ungar næmingar afturat sær. Áðrenn eg komi til grund­gev­ingarnar, fari eg at lýsa eina hending í Hollandi, sum eg meti er sambærilig við lýsingarnar hjá Setrinum. Var júst fluttur til Hol­ land, veðrið var gott, so vit fóru øll ein familjutúr oman á strondina í Sche­ ven­ing­en. Tað uddi av fól­ ki. Góðveðursdagurin var byrjanin til nýggja kapit­t­ ul­in í Hollandi. Fyri at vera erligur, væntaði eg at sígg­ja ør­grynnu av vøkrum og væl­ tren­aðum kvinnum í bikini, men tað var ikki beinleiðis tað, sum eg upplivdi. Ístaðin var fyrsta sjónin á strondini ein gamal og gráhærdur mað­ur, sum hevði knýtt síða hár­ið í ein langan hestahala. Maðurin vigaði hálvhundrað kilo ov nógv, hann stríddi seg gjøg­num sandin við sínum strammu stars and stripes Speedos svimjubuksum. Tað er óneyðugt at lýsa kenslu­na, men onkursvegna stóð eg við somu kenslu, tá ið eg opnaði lýsingina fyri Setr­ið, tá ið eg umhugsaði at byrja á Setrinum í 2010. Faldarin var býttur út á øll­um skúlunum í landi­num, hann var enntá í bløð­unum, tí hetta var fyrsta ár­ið, at Setr­ið bjóðaði út­búgv­ingar í samfelags- og stjórn­mál­a­ frøði aftur aftaná nøkur still ár. Faldarin bar heitið “Setrið er betri.” Við upplýsingum um ymis­ku útbúgvingarnar royn­du lýsingarfólkini á Setri­num at fáa meg at velja Setrið fram um út­ búgv­ing­ar­n­ar í útlondum, tí “Setrið var betri” enn hin­ ar útbúgvingarnar. Sjálvt átakið var í lagi, men tað, sum eg fýltist mest á, var tað, at av teimum fimm út­búgv­ingunum, sum vóru umboðaðar í faldara­ num, nýtti Setrið mynd­ir av fólkum, ið vóru oman­ fyri tey fjøruti árini. Um eg valdi Setrið, kom eg í fram­tíðini at ganga í flokki saman við javnaldrunum hjá foreldrunum hjá mær. Hetta var somuleiðis fald­arin, sum skuldi fáa mið­náms­skúla­ næm­ing­arnir at lesa í Før­ oyum, tá ið tey vórðu liðug við miðnám. Er tað løgið, at tey ungu velja Setrið frá? Tað er sum við hasum gamla manninum á strondini í Hollandi. Tú kanst ikki nýta hálvt­hundrað ára gamla mann­in í stars and stripes Speedos, tá ið tú skal selja strond­ina í Schevningen til ferða­fólk! Sama er galdandi fyri Setrið. Framgongd Tíbetur dugir Setrið betur at selja boðskapin í 2012. Nýggja lýs­ingin hjá Setrinum, sum hev­ur verið á facebook og í sjónvarpinum, vísir, at Setr­ ið er meiri tilvitað um mark­ nað­ar­føringina. Tey hava fingið yrkisfólk afturat sær, sum royna at spæla við for­ vitn­ið hjá ungdóminum. Við nýgg­ju lýsingini koma tey inná trý grundleggjandi ting: “Vit eta, sova og elskast.” Hetta kveikir áhugan, tí samanspælingin av tón­ leiki­num og skjótt­skiftandi myndu­num ger, at hyggjarin ikki keðir seg. Síðani kemur slogan­ið hjá Setrinum: “Viljin til at vita og gera betur”. Hetta er alneyðugt, tí Setrið hevur tíverri nakrar for­dómar hangandi yvir sær, sum tey partvís hava skyld­ ina í: 1. Er tað ikki bara gomul fólk, ið ganga á Setrinum? 2. Hvat lesa tey á Setr­ inum? 3. Hvat er tað fyri fólka­ slag? 1. Er tað ikki bara gomul fólk, ið ganga á Setrinum Jú, tað eru bara gomul fólk, ið ganga á Setrinum, um Setr­ið marknaðarførir seg við gomlum fólkum. Sama er galdandi, tá ið tey eru til t.d. Markleys útbúgving og aðr­ ar ráðstevnur. Myndirnar og lýsingarnar eru andlitið út­eftir, og tískil er tað ikki løg­ið, at fólk, sum ikki hava nak­að tilknýti til Setrið, hava hesa fatanina. Hendan myndin sigur tó ikki allan sannleikan, tí tað eru hóast alt ung, sum ganga á Setrinum. Akkur­át, hvussu nógv, havi eg ikki tøl fyri, men tað er har­aftur­í­móti um­ráð­andi, at Setrið gagn­ nýt­ir ungu næm­ing­ar­nar, tá ið út­búgv­ing­arnar skulu selj­ast. Tað ger tað lættari hjá mið­náms­skúla­næm­ ing­un­um, tá tey skulu velja mill­u­m Føroyar, Dan­mark ella okkurt triðja, tí tey hava meiri til felags við ung, enn hvat tey hava við til­kom­in fólk. Tað er harafturat vert at hava í huga, at tað eru oman­fyri 800 næmingar, sum eru undir hægri út­ búgv­ing í Føroyum. Hetta eru ambassadørar, eru liv­ andi lýsingar, sum til eina og hvørja tíð kunnu mark­ nað­ar­føra út­búgv­ingarnar á Setri­num. Hetta er umráðandi fyri spurn­ingin um fráflyting, tí Setrið er ein góður skúli. Til­ kom­in skulu vera væl­kom­ in, men Setrið hevur tørv á einari andlitsnákan, um ung­dómurin skal velja Setrið fram um útlond. 2. Hvat lesa tey á Setrinum? Eri av tí áskoðan, at ung halda, tá ið tey søkja inn á Setr­ið, skulu tey vera verandi í Føroyum restina av lívinum. Hetta er ikki beinleiðis satt, tí umvegis Setrið hava les­andi møguleikan at taka semes­ t­ur og skeið í Danmark, Skot­landi, USA, Kina, ja, tú hev­ur møguleikan at taka semest­ur næstan allastaðni í heiminum. Hetta átti at ver­ið ein greiður boðskapur, ser­liga tá ið fólk fýlast á, at samgongan ætlar at gera studningin um til lán. Summi vilja vera við, at hetta er at stavnsbinda ung­ dómin, so at hann skal koma aftur til Føroyar, men um vit hyggja at hini síðuni, er hetta ein máti at fáa fólk á Fróðskaparsetrið. Ung kunnu taka fyrsta semestrið í Føroyum, fyri síða­ni at taka restina av semestru­num í Danmark, Bret­landi, Kina, Japan, ja, tey hava møguleikan at lesa víðari í øllum heiminum. Uttan bindingar ella forð­ ingar! Sostatt verða tey bara skrá­sett á Setrinum, men tey hava frælsi í at velja sína út­ búgving, akkurát sum teim­ um lystir. ­Tey koma harafturat held­ ur ikki at gjalda fyri nakað lestrarlán, tí tey eru skrásett í Føroyum! Tað kann í sama viðfangi nevn­ast, at sjey næmingar á søgu- og samfelagsdeildini fluttu til San Diego í august mánað, har tey fara und­ ir fimta semestrið í USA. Hetta er gleðiligt, tí tað vísir, at sjálvt um ein les­ur í Føroyum, hevur við­kom­andi møguleikan at lesa uttan­ lands. Tað er eingin forðing, tí at útbúgvingin í Føroyum lýkur altjóða treytir! Men Setrið má selja boð­ skap­in! 3. Hvat er tað fyri fólkaslag Hetta er ein afturvendandi spurningur, sum møguliga hevur sín uppruna í mark­ nað­a­føringini, tí næm­ing­ ar­nir á Setrinum eru ikki sjón­ligir í almenna rúminum - ikki beinleiðis. Um vit síðani hyggja, hvat tað er fyri fólkaslag, sum annaðhvørt gongur ella hevur gingið á Setri­ num, kunnu vit nevna brøð­ ur­nar Una og Páll Holm Johanne­sen, Heina og Stefan í Skorini, umframt meg sjálvan. Hvat hava hesir í felags? Jú, allir hava skrivað bøk­ur á lutfalsliga ungum aldri. Tað mugu vera fáa uni­ ver­si­teti í heiminum, sum hava so nógvar rithøvundar í ein­um so lítlum universiteti. Um vit síðani taka stjórar, hava bæði Magni Arge (stjóri á Atlantic Airways) og Hákun Djurhuus (fyrrverandi stjóri í Shell og núverandi stjóri hjá SEV) lisið á Setrinum. Sostatt er tað umráðandi fyri Setrið, at tey gagnnýta fyrr- og núverandi næmingar, tá ið tað kemur til at selja Setrið, tí ungdómurin ivast veruliga í, hvør gongur á Setrinum. Um tað bara eru óambisjøsir næmigar, sum ikki tora ella tíma at fara av landinum. Áðurnevndu dømi prógvað hinvegin, at tað eru ambisjøsir og dugnaligir næmingar, sum ganga á Setrinum. Hetta samsvarar væl við boðskapin í nýggju lýsingini hjá Fróðskaparsetrinum, tí “tú kemur ikki sovandi ígjøgnum, og her verður einki fjasarí” Men Setrið skal selja vøruna. Fjølmiðlar Tað er óneyðugt at harta fjøl­miðl­ar­nar, tí teir gera eitt gott arbeiði, tá ið teir lýsa av­bjóðingina við fráflyting. Við­hvørt kemur tað tíverri fyri, at teir gloyma, at tað eru omanfyri 800 næmingar, ið taka hægri útbúgving í Føroyum. Tað kundi sjálv­ andi verið fleiri, men tað, sum eg vil við hesum er, at tað eisini er møguligt at tosa fólk av landinum. Rás2 hevur ein fína send­ ing “Ghetto Føroyar”, har tey tosa við lesandi í Danmark. Hesi ungu fólkini eru ikki heilt eirindaleys, tí tey leggja ikki fingrarnar í millum, tá ið tey lýsa, hvørjar ábøtur skulu fremjast í Føroyum. Hetta er partvís ábyrgdin hjá politikarunum, men tað er eins væl ábyrgdin hjá Setri­ num, tí teir hava ikki selt boðskapin nóg væl. Tá tað er sagt, hevði tað ikki verið áhugavert, um KVF ella Rás2 varpaðu ljós á næmingarnar í Føroyum? Gjørdu sendingar um tey? Hvørj­ar eru ambisjónirnar? Hvørj­ar arbeiðsroyndir hava tey? Hvat hendir í viku­skfiti­ num? Hvussu er at lesa í Føroyum? Hetta sigi eg ikki bara, tí fjølmiðlarnir kunnu tosa ungdóm av landinum, men tað er umráðandi fyri um­ røðu­na á Setrinum, at næm­ ing­arnir koma í a­l­menna rúmið, so at mið­náms­skúla­ næm­ingar bæði síggja og hoyra, at tey, sum ganga á Setri­num, ikki bara eru nøkur spøkils­ir, sum savna dust úti á t.d. Føroymálsdeildini. Vit hava góðar og dugna­ ligar lærarar, vit hava oman­ fyri 800 næmingar, sum eru undir hægri útbúgving í Føroyum, og vit hava eitt uni­ver­si­tet, ið lýkur altjóða treyt­ir. Boðskapin skal Setrið selja! Setrið – ein gamal maður í Speedos