leygardagur 20. mars 2004síða 10

18 Nr. 56 - 20. mars 2004 Nr. 56 - 20. mars 2004 19 Føroya Arbeiðara- felag fýlist á, at før- oyska vinnulívið ikki hevur brúkt tær góðu tíðirnar til at bøta um kappingarførið og til at endurnýggja seg ARBEIÐSLOYSI Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Tær góðu tíðirnar vóru ikki nýttar til at bøta um kappingarførið hjá før- oyska vinnulívinum og til at endurnýggja tað. Tað staðfestir Førooya Arbeiðarafelag í ársfrá- greiðing, sum varð løgd fram á aðalfundinum í gjár. Føroya Arbeiðarafelag ásannar, at vit komin í ta støðu, at arbeiðsloysið veksur, og at nógvir av lim- unum í Føroya Arbeiðara- felag hava mist arbeiðið. – Serliga innan alivinn- una er hetta ein royndur lutur og í løtuni eru eini 1000 arbeiðspláss í váða innan alivinnuna. Felagið sigur, at fara øll hesi arbeiðspláss fyri skeyt- ið, kemur hetta sanniliga at merkjast í samfelagnum. Tí vónar Føroya Arbeið- arafelag, at politiski mynd- ugleikin ikki letur standa til, men tekur stig til, at alivinnan og øll arbeiðs- plássini har ikki hvørva. – Tað verður ein dyggur smeitur fyri tey, ið missa arbeiðið, og eisini fyri alt samfelagið, tí nú lítið arbeiðið er, verður ikki so lætt at fáa annað arbeiði. Føroya Arbeiðarafelag sigur eisini, at vinnuligi trupulleikin er nógvastaðni í dag, men er serligur ring- ur í Suðuroyar syðru helvt. Harmiligt at hoyra jammurin frá vinnuni Men tað, sum harmar Før- oya Arbeiðarafelag mest, er at hoyra jammurin frá vinnuni nú, sum felagið tekur til. – Vit hava í fleiri ár havt bestu tíðir í Føroya søgu. Men, hvat gjørdi vinnan tá? spyr Føroya Arbeiðara- felag. Gjørdi hon nakað fyri at endurnýggja seg og bøta um kappingarførið á tí alt meira krevjandi markn- aðinum? spyr Føroya Ar- beiðarafelag eisini. Og felagið svarar sjálvt: – Nei, tær góðu tíðirnar vóru ikki nýttar til at bøta um tað, sigur Føroya Ar- beiðarafelag. Í staðin fyri at endur- nýggja seg og bøta um kappingarførið, hevur vinn- an hildið fast um gamla framleiðslumynstrið og gomlu vørusløgini. Men nú eru tíðirnar ikki so góðar longur, heldur ikki niðri í Evropa og sostatt er eftirspurningurin minkandi og prísurin fallandi. Hvat ger vinnan tá? Jú, hon skal finna sær ein syndabukk, og tað er verka- fólkið, tí nú skal tímalønin hjá teimum vera vaksin so nógv, at vinnan ikki er kappingarfør, sigur Føroya Arbeiðarafelag. Felagið sigur, at hinvegin hoyrdist onki um kapp- ingarførið, tá ið lønin hjá verkafólki stóð í stað í 10 ár? – Tá søgdu virkisleiðarar einki. Tað er ógvuliga vánaligt og ómansligt dag um dag at hoyra frá Vinnu- húsinum, at vinnan ikki skal vera kappingarfør, tí lønarhækkingarnar hava verið ov stórar, sigur Før- oya Arbeiðarafelag. – Men tað, sum nú bagir onkrum av hesum stjórum, ið nú gremja seg, man ivaleyst vera, at umframt at hava eina løn, ið svarar til 10 verkamannalønir, hava teir eisini fingið bonus av vinninginum. Og nú mink- ar hetta bonusið, og sjálvandi skal tað ganga út yvir tey tímaløntu. Felagið undrast á, at tað bara verður tosað um tey lægst løntu. – Einki grenj hoyrist um lønirnar hjá „bossunum" í privatu vinnuni og um, hvussu tær munnu ávirka kappingarførið – Vit hoyra heldur ikki eitt kis um aðrar lønar- bólkar. Eg haldi, at tey, ið ferð eftir ferð kæra seg í fjølmiðlunum um tíma- lønina hjá verkafólkinum, skuldu heldur tikið í egnan barm og hugsað eitt sindur um, hvat teirra lønir kosta vinnulívi okkara, sigur Forkvinnan í Føroya Ar- beiðarafelag bersøgin í ársfrágreiðingini á aðal- dundinum í gjár. Javnaðarflokkurin á tingi hevur fingið at vita frá formonnun- um í fleiri arbeiðara- feløgum, at tey góð- taka ikki ein skatta- lætta, sum bara kem- ur teimum høgu inn- tøkunum til góðar SKATTALÆTTI OG LØNARSTEÐGUR Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Tað er tápuligt er, at vit skulu hava fingið eitt al- ment kjak um at seta lønar- steðg í verk afturfyri at fáa skattalætta. Tað staðfestir Ingeborg Vinther, forkvinna í Føroya Arbeiðarafelag á aðalfund- inum í felagnum í gjár. Hon sigur, at tað hevur onki við veruleikan at gera at tosa um, at vit skulu hava lønarsteðg aftur fyri at fáa ein skattalætta. – Tað, sum eg havi boðað frá, er, at fekst ein munandi skattalætti, og vøkstur fekst í keypiorkuna, kundi møguleiki verið fyri, at lønarkrøvini til einar kom- andi samráðingar gjørdust minni,. Hon vísir á, at ein kann- ing frá grannskoðaravirki vísir, at vit í Føroyum liggja á odda, tá ið tað kemur til skattatrýst. – Vit vita øll, at tað kostar at reka eitt samfelag, og tí er neyðugt, at peningur kemur inn. Men byrðarnar eiga at verða lagdar rættvíst á herðarnar og ikki ov nógv tikið inn frá skattaborgar- unum. Ikki ráð til skattalætta nú Ingeborg Vinther ásannar, at skattalættin, sum tosað hevur verið um, er hetta er ið hvussu so er ikki rættvíst býtt, tí miðal- og láginntøk- urnar merkja einki til hetta. Hon sigur, at hesi góðu árini hevur verið møguleiki at givið skattalætta, ið munar, fyri lág- og miðal- inntøkur. Men hon leggur eisini dent á, at sum fakfelag fer Føroya Arbeiðarafelag ikki at taka undir við skattalætta til háinntøkurnar, so sum talan hevur verið um hjá hesi nýggju samgongu – Tað hevur javnaðar- flokkurin á tingi eisini fingið at vita á fundi við fleiri arbeiðarafelagsfor- menn, sigur hon. Ingeborg Vinther sigur eisini, at sum støðan í sam- felagnum er í løtuni, har hundraðtals milliónir fara at vanta í komandi fíggjar- lóg, heldur hon, at vit hava ikki ráð til nakran skatta- lætta. – Tilmælið hjá Føroya Arbeiðarafelag til sam- gonguna skal vera, at ráð ikki eru til skattalætta nú, tí tað nyttar ikki at geva skattalætta eitt ár og noyðast taka hann inn aftur árið eftir við hækkaðum avgjøldum. – Meðan undirskot er á fíggjarlógini, er betri, at einki verður gjørt við skattalættan, tí vit mugu gera okkum greitt, at pen- ingurin, sum vantar í, má koma onkustaðni frá. Hava borið statinum 900 milliónir Hon sigur, at tey, sum áttu at vita betur, siga nú, at ongin hevði væntað, at bú- skaparliga støðan var so vánalig. – Men longu, tá ið blokk- urin varð skorin 366 milliónir krónur, hómaðust myrk skýggj á luftini, og tað boðaði ikki frá góðum tíðum. Har umframt brúkti undanfarna samgongan 500 milliónir av av tøkum gjaldføri til eitt framskund- að afturgjald av tatsláni. Ingeborg Vinther heldur, at hetta kundi havt bíðað. – Nú eru næstan 900 milliónir kr.onur bornar statinum aftur í eini tíð, har brúk var fyri hvørjum oyra. – Og nú standa vit so við einum undirskoti á fíggjar- lógini. Forkvinnan í Føroya Ar- beiðarafelag sigur, at var Arbeiðsgev- ari koyrdur á heysin tí hann ikki betalti løn Føroya Arbeiðara- felag hevur nógv stríð av arbeiðs- gevarum, sum ikki betala løn LØNAREFTIRSTØÐA Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tað kann vera dýrt hjá ar- beiðsgevarum, ikki at betala arbeiðsfólki ta løn, sum tey eiga eftir sátt- málanum. Tað hava fleiri arbeiðs- gevarar sannað, sigur Ingeborg Vinther, í árs- frágreiðing síni á aða- lfundinum hjá Føroya Ar- beiðarafelag í gjár. Hon sigur, at Føroya Arbeiðarafelag hevur havt nøkur mál, har limir okkara ikki fingu ta sátt- málaásettu lønina og upp- sagnarløn sína Tí var neyðugt at heita á advokat okkara um at krevja peningin inn við hjálp frá rættinum. – Í einum føri flutti ar- beiðsgevari av landinum, og eftir stóð verkafólk, sum hevði rættiliga stórt lønarkrav til góðar. Ingeborg Vinther sigur, at málið varð sent til danskan advokat, og end- in varð, at arbeiðsgevarin varð koyrdur á húsagang. – Men tá ið arbeiðs- gevarin ongar ognir átti, misti nevndi limur lønar- áogn sína kortini. Viðmerkjast skal, at ikki bar til at lata Trygd- argrunninum nevnda løn- arkrav, tí trygdin, sum hesin grunnur veitir løn- takarum, er so syndarliga vánalig, og fráboðanar- freistirnar eru stuttar, sigur Ingeborg Vinther Hon sigur, at í einum øðrum máli varð løntak- ari sagdur upp, og ar- beiðsgevarin gjørdi vart við, at maðurin var tíma- løntur og tí bert átti rætt til 20 daga uppsagnar- freist. Men Føroya Rættur staðfesti, at løntakarin átti tríggjar mánaða upp- sagnarfreist, tí hann var at meta sum fastløntur. – Arbeiðsgevarin førdi í rættinum fram, at hóast løntakarin hevði fingið somu upphædd útgoldna hvønn mánað, so var tal- an um tímaløn, sum av praktiskum grundum varð goldin út sum føst upphædd hvønn mánað. Men hetta svølgdi rætt- urin ikki og sostatt fekk løntakarin viðhald í, at hann átti tríggjar mánaða uppsagnarfreist. – Útlendingar, ið koma henda veg til ítrótt fyri ymisk ítróttafeløg, kunnu ikki hava framíhjá- rætt til arbeiði, sigur Føroya Arbeiðarafelag ÚTLENDSK ARBEIÐSMEGI Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Tað er at fegnast um, at landsstýrismaðurin í inn- lendismálum tekur spurningin um útlendska arbeiðsmegi í Føroyum í álvara. Tað sigur Føroya Ar- beiðarafelag í ársfrá- greiðing síni, sum varð løgd fram á aðalfundi felagsins í gjár. Felagið sigur, at tað vísir seg í summum førum at vera ein trupulleiki fyri okk- um, at vit fáa útlendska arbeiðsmegi inn í landið. – Í fyrsta lagi, tí als einki eftirlit er við, hvar tey arbeiða. Tá ið tey fyrst eru komin til ar- beiðis á einum føroysk- um virki, hendir ofta, at tey fara av virkinum til aðra fyritøku at arbeiða, hóast arbeiðsloyvi bara er galdandi fyri tað ávísa virkið, tey fingu arbeiði á, tá ið tey komu til land- ið. Føroya Arbeiðarafelag sigur, at tey hava fingið fleiri klagur um, at út- lendsk arbeiðsmegi legg- ur hald á arbeiði hjá før- oyskum verkafólki. – Tað kann als ikki vera rætt, tí fólkið, ið her býr, má hava fyrsta rætt til arbeiði, serliga nú, ið tað minkar nógvastaðni, sigur Ingeborg Vinther í ársfrágreiðingini hjá Før- oya Arbeiðarafelag Men samstundis vísir hon á, at landsstýris- maðurin í innlendismál- um hevur gjørt greitt, at hann fer at fylgja hesum upp, og at útlendingar kunnu ikki koma fram um okkara egnu arbeiðs- megi. – Tað er gott, at málið verður tikið upp í álvara, tí tað ber ikki til at flyta inn arbeiðsmegi í ringum tíðum. Hon leggur kortini dent á, at Føroya Arbeið- arafelag hevur einki ímóti, at útlendingar koma henda vegin. – Men alt skal vera við skili og útlendingar, ið koma henda veg til ítrótt fyri ymisk ítróttafeløg, kunnu ikki hava framí- hjárætt til arbeiði, sigur forkvinnan í Føroya Ar- beiðarafelag í ársfrá- greiðing síni til aðal- fundin í gjár. Fleiri klagur um útlendska arbeiðsmegi í Føroyum Føroya Arbeiðarafelag hevur onki ímóti, at útlendingar koma til Føroya at arbeiða, men tað skal vera við skili og teir skulu ikki taka arbeiði frá føroyingum. Myndin er frá aðalfundinum í gjár Mynd: Maria Olsen Føroya Arbeiðarafelag sigur, at sum støðan er nú, er ikki ráð til nakran skattalætta og felagið mælir samgonguni til at sleppa ætlanini um skattalætta, fyribils. Myndin er frá aðalfundinum í gjár Mynd: Maria Olsen Tápuligt at hava fingið alment kjak um lønarsteðg fyri skattalætta Eini 1000 arbeiðspláss í váða – Tey, ið ferð eftir ferð kæra seg í fjølmiðlunum um tímalønina hjá verkafólkinum, skuldu heldur tikið í egnan barm og hugsað eitt sindur um, hvat teirra lønir kosta vinnulívi okkara, sigur Ingeborg Vinther Myndin er av aðalfundinum í Føroya Arbeiðarafelag í gjár Mynd: Maria Olsen eitt sindur av skili verið í fíggjarpolitikkinum hjá undanfarnu samgongu, hevði tað verið øðrvísi. – Sjálvandi skulu vit ger- ast fíggjarliga sjálvbjargin sum tjóð, eingin ivi um tað, men blokkurin má skerjast við skili og ikki so ógvis- liga. Nú verður ikki lætt at fáa alt at hanga saman, og fryktandi er fyri, at borg- arin fær rokningina, sigur hon. C M Y K 19 18