leygardagur 20. mars 2004síða 11

20 Nr. 56 - 20. mars 2004 Nr. 56 - 20. mars 2004 21 UTTAN ÚR HEIMI Umdømið hjá USA kring heimin er vikn- að so nógv hetta sein- asta árið, at amerik- anarar eru farnir at stúra fyri, at landið fer at missa sínar sameindu. Í mus- limskum londum er bin Laden betur um- tómtur enn Bush UMDØMI Árni Joensen fartekst@mail.dk Avgerðin hjá George W. Bush, forseta at leypa á Irak uttan stuðul frá ST og nøkrum av teimum týdn- ingarmestu londunum í NATO hevur kostað amer- ikanska umdøminum uttan- lands so nógv hetta seinasta árið, at USA hevur ongan- tíð havt so lítla undirtøku kring heimin sum nú. Ein meiningakanning í níggju londum avdúkar, at fólk hava yvirhøvur eina aðra uppfatan av krígnum í Irak, enn amerikanarar hava. Eitt nú eru tað bara amerikanarar, sum halda, at Irak-kríggið hevur havt positivan týdning fyri bar- dagan ímóti altjóða yvir- gangi. Í hinum átta londunum halda tey flestu, at kríggið hevur gjørt støðuna verri, og kanningin vísir eisini, at summir amerikanarar bera ótta fyri, at USA fer at missa fleiri av sínum sameindu. – Tað er ørkymlandi, at tað eru bara amerikanarar- nir, sum halda, at kríggið í Irak hevur hjálpt, sigur Madeleine Albright, sum var uttanríkisráðharri í Clinton-stjórnini, og sum hevur staðið á odda fyri kanningini. Kanningin vísir eisini, at burtursæð frá amerikanar- unum sjálvum halda tey flestu lítið um George W. Bush, forseta, og í teimum muslimnsku londunum, sum eru við í kanningini, er Osama bin Laden betur umtóktur enn amerikanski forsetin. Madeleine Albright held- ur kanningina vísa, at tað gamla samstarvið ímillum USA og Evropa er broytt og er vorðið eitt slag av kapping. Tað er eisini nak- að, sum bendir á, at so er, tí í kanningini sigur meirilut- in av teimum spurdu í NATO-londunum Bret- landi, Fraklandi, Týsklandi og Turkalandi, at Vestur- evropa eigur at ganga egnar leiðir, tá talan er um trygd og diplomati. Oljan var málið Londini, sum eru við í kanningini, eru USA, Frakland, Bretland, Týsk- land, Russland, Marokko, Jordan, Turkaland og Pakistan. Kanningin varð gjørd undan atsóknini í Madrid í síðstu viku. Í kanningini sæst, at tað eru bara amerikanararnir, sum trúgva George W. Bush, forseta, tá hann sigur, at amerikanska málið er at virka fyri demokratii í heiminum, og í seks av hinum átta londunum er meirilutin av teirri áskoðan, at amerikanska málið við álopinum á Irak var at fáa ræði á iraksku oljuni. Tað halda 48 prosent av teimum spurdu í Russlandi eisini. Ein stórur meiriluti av teimum spurdu í Fraklandi, Russlandi, Týsklandi, Pak- istan, Turkalandi og Jordan siga, at amerikanska stjórn- in leyg um hópoyðingar- vápnini hjá Irak, og í Jordan og Marokko sigur ein stórur meiriluti, at sjálvmorðsbumbumenn hava fullan rætt til at søkja at amerikanarum og øðrum vesturlendingum í Irak. Tað halda 46 prosent av teimum spurdu pakistanunum eisini. USA ongantíð havt so lítla undirtøku kring heimin sum nú Bjarga gomlum njósnara- flogfari Á sumri í 1952 skutu russar eitt svenskt njósnara- flogfar niður í al- tjóða loftrúmi yvir Eystrasalti. Nú verður vrakið tikið uppaftur NJÓSNING Árni Joensen fartekst@mail.dk Kalda kríggið var í hæddini, tá eitt sovjetskt jagaraflogfar av slagn- um MIG-15 skjeyt tað svenska flogfarið niður. Sviar mótmæltu og vildu vera við, at tey átta fólkini í tí svenska flogfarinum vóru á ein- ari vanligari venjingar- ferð. Russar svaraðu aft- ur, at teir høvdu als ikki skotið nakað flogfar niður. Ikki fyrr enn í 1983 játtaðu svensku mynd- ugleikarnir, at flogfarið í veruleikanum hevði verið á njósnaraferð. Átta ár seinni, í 1991, viðgingu russar so, at tað var eitt av teirra flogførum, sum hevði skotið tað svenska flog- farið niður, tí tað hevði njósnast fyri USA og Bretland. Tað avsann- aðu sviar, men í 1993 viðgekk svenska stjórn- in, at upplýsingar frá njósnaraflogførunum vórðu sendar amerikan- arum og bretum. Nú, 52 ár seinni, skal vrakið av tí niðurskotna njósnaraflogfarinum takast upp av botni í landnyrðing úr Got- landi. Tað bleiv funnið seinasta summar á 70 favna dýpi. Bjargingar- arbeiðið byrjaði hós- dagin. Rætturin í Helsing- fors fríkendi í gjár fyrrverandi forsætis- ráðharran Anneli Jæættenmæki fyri valdsmisnýtslu FINNLAND Árni Joensen Fartekst@mail.dk Anneli Jæættenmæki var ákærd fyri at hava ognað sær loynilig skjøl av for- setaskrivstovuni, meðan hon var andstøðuleiðari. Hetta var beint upp undir ríkisdagsvalið í mars í fjør, og Jæættenmæki nýtti upplýsingarnar í teimum loyniligu skjølunum undir valstríðnum. Við hesum upplýsing- unum kundi hon vísa á, at Paavo Lipponen, forsætis- ráðharri, hevði tosað við amerikonsku stjórnina um Irak, og at forsætisráðharrin hevði stuðlað amerikonsku álopsætlanini, sjálvt um Finnland alment var ímóti. Úrslitið varð, at Miðflokkurin vann valið, og at Anneli Jæættenmæki gjørdist stjórnarleiðari. Men bara nakrar fáar vikur seinni bleiv avdúkað, at hon hevði nýtti tey loyniligu skjølini, og at hon hevði misnýtt sína støðu fyri at fá afatur á teimum. Málið hevði við sær, at hon máti leggja frá sær sum forsætisráðharri. Men í gjár fríkendi rætturin hana. Ráðgevin hjá forsetanum, sum lat Anneli Jæættenmæki fáa skjølini, bleiv dømdur at gjalda 3600 evrur í bót. Hon bleiv fríkend Anneli Jæættenmæki noydd- ist frá, men nú er hon fríkend Í fleiri londum halda tey flestu, at kríggið í Irak hevur ikki gagnað viðurskiftunum í heiminum One World Beat um allan heim Alheims festivalurin One World Beat byrj- aði í gjár. Føroyski parturin av festivalin- um fer fram í Fugla- firði og er skipaður so, at fyrra kvøldið var tónleikurin meira til yngra lurtaran, meðan kvøldið í kvøld, leygarkvøldið, er til tilkomnu fjøldina. Talan er um globalan festival, ið hevur til endamáls at stuðla ymsum hjálpararbeiði og í ár fer peningurin til aids rakt børn Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo One World Beat tiltakið er um vikuskiftið í 40 londum og føroyski parturin fer fram í Mentanarhúsinum í Fuglafirði. Fríggjakvøldið var til tey yngru, har skráin bjóðai bólkarnar 48 Pages, Speaker, Sic, Deja Vu og All That Rain. Leygarkvøldið eiga tey tilkomnu og í kvøld fara Tey av Kamarinum, Twilight, Martin Joensen, Ronnie Poulsen, Fluffy Toys, Ronnie og Sámal og Afen- ginn á pallin. Talan r um café og dans aftaná. Bussar koyra í samband við tiltakið í Fuglafirð um vikuskiftið. Tað er Fut, ið samskipar føroyska partin av alheims tiltakinum og væl hevur gingist, sigur Kaj Johanne- sen, sum fegnast um væl- vildina, ið hann hevur upplivað allastaðir hann hevur vent sær í samband við fyrireikingarnar av One World Beat – Man hevur ikki hoyrt um HIV/AIDS tilburðir í Føroyum tey seinastu 5 árini. Tað man týða uppá at upplýsingararbeiðið hjá læknum, heilsusjúkrasystr- um og øðrum hevur munað. Og tað er júst har vit her heima kunnu gera mun, við at stuðla upplýsingini og keypi av heilivági til hesi sakleysu og ólukkuligu børnini, sigur Kaj. – Latum okkum í felag geva líkasæluni durafjór- ingin, við at stuðla OWB Altjóða Festivalinum. Ein hundraðkrónuseðil ger stóran mun hjá felagskap- inum Keep A Child Alive, minnir Kaj á. – FUT & Mentanarhúsið ynskja at takka øllum teim- um, sum so dyggiliga hava hjálpt til, við at fáa fyrireik- ingarnar til Alheims Festi- valin: One World Beat, undir land. Og ikki at gloyma høvuðsstuðlunum: Bónus, Føroya Bjór, Estra, Kongshavnar Útgerðarfel- ag og Andreas Poulsen, Busskoyring, sigur Kaj. Um allan heim Um allan heim verður til- takið One World Beat skipað og peningurin fer til Keep a Child alive, sum skipar hjálp til aids rakt børn. Ósek børn, ið hava fingið AIDS/HIV í móðurlívi ella tá tey hava fingið blóð. Til ber at keypa atgongu- merki í forsølu og er ein ætlanin við hesum, at til ber at stuðla, uttan beinleiðis at binda seg til at fara til tiltakið, um hetta ikki liggur fyri Lagt er upp til eina glo- bala uppliving í Fuglafirði um vikuskiftið, har heims- ins tónleikarar fara á pall samstundis og nakrir av Føroya dugnaligastu og best dámdu tónleikarum gera sítt til at hjálpa og annars skapa eina hugnaliga løtu. Meira fæst at vita við at vitja hesar leinkjur og har ber eisini til at stuðla. http://heima.olivant.fo/~- kartnif/, www.keepachild- alive.org og www.one- worldbeat.org Vegna sjúku kann All That Rain ikki verða við til »One World Beat-tiltakið« í Mentanarhúsinum í Fuglafirði Mynd: Álvur Haraldsen C M Y K 21 20