mikudagur 5. september 2012síða 17

17 Mikudagur 5. september 2012 · Nr. 103 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Lagt til rættis: Árni Joensen Fáa nógv meiri burtur úr fiskinum Kvinnurnar svíkja Helle Stjórnin aftur eftir hæli Tey seinastu 18 árini hava íslendingar lagt dent á at fáa meiri burt­ ur úr fiskinum, og hetta hev­ur eisini givið úrslit. Í 1992 framleiddu teir 1.667 tons av sokallaðum eyka­vør­um, og í 2010 var nøgd­in komin upp á 48.000 tons. Tann best kenda eyka­vøran er lýsi, men tær eru fleiri. Eitt nú ger fyritøkan Atlantic Leath­er leður úr fiska­ skræðu, fyritøkan Kere­ cis ger krem úr skræðu, Ice-west niður­sjóð­ar royk­ta toskalivur, og virk­ið Haustak turk­ar høvd og bein til afri­ kans­ka marknaðin. Sambært Morgun­ blað­num er íslendingum greitt, at tað eru fleiri óroyndir møguleikar á hesum marknaðunum, og at ræður bert um at hava hugflog. Tað var serliga kvinnur­ nar, sum vóru við til at tryggja Helle Thorn­ ing-Schmidt em­bæ­t­ið sum danskur for­sætis­ ráð­harri sum tann fyrsta kvinnan nakran­ tíð, men ein nýggj meiningakanning bend­ ir á, at kvinnurnar eru farnar at venda henni bak­ið og taka undir við and­støðuni ístaðin fyri. Kanningin, sum er gjørd fyri Altinget.dk, vísir, at 51 prosent av kvinnunum høvdu at­ kvøtt fyri einum av teim­um borgarligu flokk­unum, um fólka­ tings­val hevði verið nú. Tað er sambært teimum sak­kønu hugvekjandi, tí van­liga plaga tær flestu donsku kvinnurnar at atkvøða fyri einum av teimum reyðu flokk­ unum. Sambært val­gransk­ ar­unum er tað bara hent eina ferð fyrr, at tær flestu kvinnurnar hava valt borgarligt. Tað var í 2001, tá Anders Fogh Ras­mussen basti Poul Nyrup Rasmussen. Stjórnarsamgongan í Noregi missir støðugt veljar­ar og hevur ongan­ tíð havt so lítla undir­ tøku sum júst nú. Ein kanning, sum norska TV2 kunn­gjørdi fyrra­kvøldið, vísti, at hevði stór­tings­val verið nú, høvdu teir trígg­ir stjór­n­ar­flokk­ar­nir, Ar­ beiðara­flokk­urin, Sosi­al­ ist­iski Vinstra­flokkurin og Mið­flokk­urin, fing­ ið 35,9 pro­sent av at­ kvøðunum til­samans. Tað er eitt lítið sind­ur meiri, enn Ar­beiðara­ flokk­urin fekk einsa­ mallur á valinum í 2009. Tann stóri at­kvøðu­ slúk­urin hinumegin er Høgri, sum hevði fing­ið 34,8 prosent av at­kvøðunum, um norð­ menn høvdu mann­að Stór­ting­ið av nýggjum nú. Framburðsflokkurin hevði eftir kanningini fing­ið 17,8 prosent, og so­ statt høvdu hesir báðir flokk­arnir fingið 52,6 pro­sent og meiriluta til at skipa stjórn. Fyri stuttum var ein væl mannað kinesisk sendinevnd í Grønlandi, og mánadagin kemur suðurkoreanski for­ setin, Le Myung-bak, til Grøn­lands á almenna vitjan eftir innbjóðing frá danska for­sætis­ráð­harra­num og grøn­lendska lands­stýris­for­ manni­num. Fyri einum ári síðani skrivaðu Danmark og Suður­korea undir eina avtalu um at samstarva á ymsum økjum. Arktis bleiv tá nevnt sum eitt av økju­ num, og uttanríkisráðið í Keypmannahavn sigur, at høvuðsendamálið við vitjan­ ini hjá suðurkoreanska for­ seta­num er at fáa staðfest, hvørjir møguleikar eru fyri samstarvi og samvinnu í fram­tíðini. Le Myung-bak skal hygg­ ja at tí kenda jøkli­num í Ilulissat, sum er vorðin ímyndin av veður­lags­broyt­ ingunum, og í sama sam­ bandi verður kannað, hvørjir møgu­leikar eru at samstarva innan grøna orku. Annars er ætlanin, at undir vitjanini skulu part­ar­ nir skriva undir avtalur um sam­starv millum stovnar í lond­unum. Aftur útlendsk vitjan í Grønlandi Áhugin fyri Grønlandi er sera stórur, nú ísurin í Arktis bráðnar, og útlit eru fyri stórum virksemi innan ráevnisvinnuna Le Myung-bak hevur verið suðurkoreanskur forseti síðani í 2008 Tað er ikki bara frá­landa­ vinnan, sum dregur út­ lendska arbeiðsmegi til Noregs. Eisini í heilsu­verki­ num er stórur tørvur á arbeiðs­megi, og ein avleiðing av tí er, at nógvir danskir sjúkra­røkt­ar­frøðingar fara til Noregs at arbeiða. Sam­ bært felagi teirra, Dansk Syge­pleje­råd, er talið vaksið heili 220 prosent eftir bara trim­um árum. Í 2003 fingu 145 sjúkra­ røkt­ar­frøðingar við danskari út­búgv­ing góðkenning til at arebiða í Noregi, men í fjør var tað talið kom­ið uppá 463. Alt bendir sam­ stund­is á, at árið í ár fer at seta met, tí longu í fyrsta ársfjórðingi fingu 352 sjúkra­ røkt­ar­frøðingar við danskari útbúgving arbeiðs­góð­kenn­ ing í Noregi. Heldur fram Tað er eisini nógv, sum bendir á, at gongdin fer at standa við. Í juni vóru meiri enn 1.000 sjúkrarøktarfrøðingsstørv í Noregi leys at søkja, og norska heilsuverkið hevur mertt, at tørvur er á meiri enn 2.100 sjúkrarøktarfrøðingum. Í Dansk Sygeplajeråd vænta tey eisini, at fleiri av teirra lim­um fara norðureftir. -Eg eri sannførd um, at hetta er bara byrjanin. Eg vænti, at støðugt fleiri sjúkrarøktarfrøðingar fara at søkja starv í Noregi, sigur Anni Pilgaard, næst­for­mað­ ur, við danska kring­varp­ið. Hon vísir á, at tað norska heilsuverkið líkist nógv tí danska, og at tað tí er lætt hjá teimum donsku sjúkra­ røkt­ar­frøðingunum at laga seg til arbeiðið har. Men vandi er í hvørjari vælferð. Tað er ein sann­ roynd, at um nøkur ár verð­ ur stórur tørvur á sjúkra­ røkt­ar­frøðingum í tí danska heilsu­verkinum, og tað er als ikki vist, at tey, sum fara til Noregs at arbeiða nú, koma aft­ur til Danmarkar. Tí kann endin verða, at Danmark fer at standa við sama troti tá. Danskir sjúkrarøktar­ frøðingar streyma til Noregs Tey seinastu árini eru fleiri hundrað danskir sjúkrarøktarfrøðingar farnir til Noregs at arbeiða, og árið í ár fer at seta met Í fyrsta ársfjórðingi í ár fingu 352 sjúkrarøktarfrøðingar við danskari útbúgving góðkenning at arbeiða í tí norska heilsuverkinum Mynd: Polfoto