fríggjadagur 7. september 2012síða 8

Fríggjadagur 7. september 2012 · Nr. 104 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tiðindi Færri biðja um pengar frá bankunum Kalsø átalaði KvF- sparing Eyðun Klakstein Minkingin í útlánum ávirkar raksturin hjá føroysku pen­ ingastovnunum, og ein av­ leiðing av tí er, at mun­urin millum útláns- og inn-láns­ rentum. Tað sigur Búskaparráðið í heystfrágreiðingini, sum varð kunngjørd fyrr í vikuni. – Gongdin í føroyska fíggj­ ar­geiranum er ikki broytt stórvegis síðsta árið. Eftir­ spurningurin eftir fígg­ing er lítil og samlaðu útlánini eru minkað í tráð við, at húsar­ hald og vinnufyritøkur gjalda niður skuld heldur enn gera íløgur, sigur Búskaparráðið. – Minkingin í útlánunum ávirkar raksturin hjá bank­ unum, og eitt úrslit av hesum er størri munur á útláns- og innlánsrentum. Hendan gongd­in sæst eisini í fleiri av grannalondum okkara. Minni eftirspurningur Gjaldførið hjá føroysku pen­ingastovnunum er sum heild gott, og útboðið av fígging er í løtuni neyvan tað, ið í størstan mun darvar vøkstri í útlánum, heldur Búskaparráðið. – Í árunum upp til fíggj­ar­ kreppuna gjørdist at­gongdin til fígging ómaka­leys­ari bæði hjá húsar­haldum og fyri­ tøkum. Hetta var galdandi í Føroyum eins og í stórum parti av vesturheiminum. Eisini bankarnir sjálvir tóku stór lán uttanlands fyri síðani at læna peningin útaftur í Føroyum. Hesir møguleikar eru nú minkaðir. – Eitt vælvirkandi fíggjar­ kervi er til reiðar at fíggja verk­ætlanir, ið kunnu kasta vinn­ing av sær við tíðini. Verður fígging ikki givin til tílíkar verkætlanir, verður tosað um eina kreditklemmu. Hildið verður ikki, at nøkur kredit-klemma eyðkennir fíggjargeiran í løtuni, sigur Búskaparráðið. – Hinvegin er eftir­spurn­ ingurin eftir fígging lutfals­ liga lítil, og hetta tálmar út­lánsvirkseminum hjá bank­unum nakað. Búskaparráðið vísur á, at tað er vanligt eftir fíggjar­ kreppur, at lógarverkið verð­ ir undir fíggjargeiranum eftir­mett. Eitt tíðarskeið við broytingum og táttingum kann væntast at byrja. Pen­ ingastovnar merkja hetta millum annað við, at størri krøv verða sett til hag­ talsframleiðslu til eftir­lits­ stovnar og størri solvens- og gjaldføriskrøv, sigur Bú­skap­ ar­ráðið. Kringvarp Føroya tók í summar tíðinda­send­ ing­ina í Sjónvarinum av skránni í tveir mánaðir. Dag­ur og Vika varð send í feriur fyri at spara pengar. Í staðin sendi Sjónvarpið aktu­alitetssendingina Fríggja­kvøld. Bjørn Kalsø, lands­stýr­ is­maður við mentamálum, hevur átalað hesa sparing. Tað sigur hann í svarinum til ein fyrispurning, sum løgtingskvinnan Gunvør Balle setti honum um Kring­varpið. Gunvør Balle spurdi landsstýrismannin, um tað kann góðtakast, at Dag­ur og Vika varð tikin av skránni. Og tað heldur Bjørn Kalsø ikki kann góðtakast. – Tá Dagur og Vika varð tikin av skrá fyrr í summar, gav eg til kenn­ar, at eg ikki helt, at tað kundi góðtakast, at tíðindasendingin varð tikin av skrá. Og eg meini framvegis, at tað er óhepp­ið ikki at røkja hesa skyldu til fulnar, sigur Bjørn Kalsø í svarinum. Gunvør Balle spurdi eisini landsstýrismannin, um hann fór at taka stig til, at hetta ikki hendir aftur, og at tíð­indasendingarnar í Kringvarpinum hinvegin verða raðfestar hægri. Bjørn Kalsø svarar hesum spurningi í rundari orðing, har hann vísur til public service sáttmálan, sum hann sigur, at Kring­ varpið skal halda. FÍGGING – Eftirspurningurin eftir fígging er lítil, og samlaðu útlánini eru minkað í tráð við, at húsarhald og vinnufyritøkur gjalda niður skuld heldur enn gera íløgur, sigur Búskaparráðið í nýggju frágreiðingini. Avleiðingin er sambært ráðnum, at rentumarginalurin er blivin størri Í dag letur upp listaramsýning við Philippe Carré í Galerie Focus í Havn Kundu hugsað okkum at lænt meira út Eyðun Klakstein Peningarstovnar hava merkt ein minkandi áhuga frá fólki og fyritøkum fyri at læna pengar, síðani fíggjarkreppan rakti vesturheimin í 2008. Hetta hevur eisini merkt virk­semið hjá føroysku pen­ ingastovnunum. Búskapar­ ráð­ið heldur, at ein avleiðing av hesum hevur verið, at rent­ umarginalurin er hækk­aður – at útlánsrentar er hækk­að og innlánsrentan minkað. Suni Schwartz Jacobsen, forstjóri í Eik banka, heldur ikki, at søgan er so einføld. – Tað er ov einfalt at siga, at rentusatsirnir bara verða ásettir eftir, hvussu eftir­ spurningurin eftir fígging er. Tað svarar til at siga, at ein skógvahandil, sum selir færri skógvar, bara hækkar prísirnar. Soleiðis hongur tað ikki saman, sigur Suni Schwartz Jacobsen. – Vit áseta okkara rentu út frá fleiri viðurskiftnum. Millum annað hvussu nógv tað kostar okkum at læna peng­ar, og hvussu stórur váðin er við at læna út. Tað ber ikki til at siga, at rentu­ marginalurin hækkar, bara tí eftirspurningurin eftir fígging er minni, sigur hann. Fólk eru varin Forstjórin í Eik staðfestir tó, at síðani 2008 hava fólk og fyritøkur verið meira varin og hava í størri mun goldið lán niður og spart saman. Hetta hevur havt við sær, at aktiviteturin í samfelagnum er minkaður. – Peningastovnarnir hava sjálvandi verið eitt sindur meira varnir eisini, og Eik kemur jú frá eini heilt ser­ lig­ari støðu, men vit vilja gjarna læna pengar út til góð hugskot, og vit eru altíð positivt sinnað mótvegis góð­ um hugskotum, sigur Suni Schwartz Jacobsen. – Hálvársroknskapurin hjá okkum vísur, at minkingin í útlánum er steðgað, men vit kundu hugsað okkum at lænt meira pengar út, sigur hann. EIK – Minkingin í útlánum er steðgað, men vit kundu hugsað okkum at lænt meira pengar út, sigur Suni Schwartz Jacobsen, forstjóri í Eik - Eitt vælvirkandi fígggjarkervi er til reiðar at fíggja verkætlanir, ið kunnu kasta vinning av sær við tíðini. Verður fígging ikki givin til tílíkar verkætlanir, verður tosað um eina kreditklemmu. Hildið verður ikki, at nøkur kredit-klemma eyðkennir fíggjargeiran í løtuni, sigur Búskaparráðið - Tað er ov einfalt at siga, at rentusatsirnir bara verða ásettir eftir, hvussu eftirspurningurin eftir fígging er, sigur Suni Schwartz Jacobsen, forstjóri í Eik Josef Modtzfeldt er nýggjur formaður fyri Útnorðurráðið. Hann tekur við eftir Henrik Old.