mikudagur 12. september 2012síða 15

15 Mikudagur 12. september 2012 · Nr. 106 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Tað er langt ímillum polit­ isku snapsirnar, tá umræður um­støðurnar hjá fólki við sálarsjúku. Tí, hóast bæði vilj­in og evnini eru til stað­ar hjá starsvfólkunum í psyki­ atriini, kann tann fjórð­ing­ urin av fólk­in­um, sum fær eina sálar­diag­nosu onkuntíð í lív­in­um, fram­vegis enda á tví­mans­stovu á psyki­atrisku deild ella í ára­longu bíði­ røðini til barna­spyki­atriina. Og fá eru útlitini fyri bata. Tí brád­liga eru allar ætlan­ irnar hjá fyrru sam­gongu um at út­byggja Psyki­atriska Depil­in skúgv­aðar langt inn í fram­tíðina, til meira menn­ iskjaligar, ja, med­menniskja­ ligar, sam­gong­ur at taka sær av. Men hetta er ikki einasta heils­anin frá tí politiska til fólk við sálarsjúku. Sein­astu dagarnar hava vit verið vitni til ein pín­ligan politiskan "renna-undan-ábyrgd-og-val­ lyftum" leik. Alneyðugt tilboð Nú biður ein hópur av skikk­ aðum og væl­mein­andi fólki um einar tvær milliónir árliga til eitt vón­gevandi Fountain House, sum er eitt pro-fessio­ nelt dagtilboð við framúr góðum altjóða úr­slit­um. Hetta tilboð kann, umframt at virka fyribyrgjandi og har­ við spara landinum nógv­an pening, skapa ein inni­halds­ ríkan og skip­að­an gerandis­ dag fyri eini 50 útsett fólk við sálarsjúku. Fólk, sum í løtuni byrgja seg inni heima við hús, við øllum tí tramansskapi, sum isola­tión hevur við sær. Við rætta tilboðnum er vón­ in, at hesi fólk gerast betri før at megna egið lív. Pínliga apan Men apan, ella umsókn­in um játtan til tiltakið, ligg­ur og sløðist mill­um hæddirnar úti á Eirar­garði. Karsten blak­ar hana yvir á Anniku og umvent. Veruleikin er, at nú, tey hava sett sær fyri at spara hundr­að og nógvar milli­ón­ir á almanna- og heilsu­øki­num kom­andi árini, kennist tað nærmast sum ein provokatión at koma dragandi við nýggjum og til­ trongdum tilboðum. Tí hvar skulu pengarnir koma frá? Tránaða valfleskið Tí er vert at minna Kars­ten Hansen, lands­stýris­mann í heilsumálum, á tað, sum hann bar fram á politiskum fundi hjá Sinnisbata í sjálvum val­ stríðnum síðsta heyst. Har var ikki eitt eyga turt, eftir at Karsten Hansen hevði borið fram síni sjónarmið um Fountain House: So fan­ tast­iska tiltrongt og gott helt hann hetta vera, at hann heilt vist fór at virka fyri einum slíkum tilboði, um hann slapp framat valdinum. Vælferð kostar Alt snýr seg um raðfesting. Tað vita vit. Men tíverri fyri samgonguna, so feyk alt hennara trúðvirðið hin lagn­ unnar Tollaksmessudag, har hon fann fleiri hundraðtals milliónir til ófíggjaðar skatta­lættar. Tí eru ráðini til Anniku og Karsten: Farið inn á eina av skrivstovunum harúti á Eirargarði og finnið eina loysn, so hesir allarmest útsettu føroyingarnir fáa ein gerandisdag, sum sømir seg einum framkomnum væl­ ferðarFøroyum! Sálarsjúka – ikki fyri sartar sálir Rigmor Dam Javnaðarflokkurin Hvør hevur ábyrgdina? Frank Davidsen Nú komið er út í septembur mánað bera fjølmiðlar tey skelkandi tíðindi, at 80.000 tons av makrelkvotuni eru eftir at fáa til høldar. So kann ein spyrja seg sjálvan, hvussu tað ber til, at meira enn helvtin er eftir av tí kvotu, sum vit hava kannað okkum. Og hvørjar avleiðingar kemur hetta at hava framyvir, tá okk­ara fyrrverandi sam­ starvs­felagar fáa staðfest, at vit ikki eru førir fyri at fiska ta makrel­kvotu, vit sjálv­ir hava sett okkum, ta tíð, makrelurin er í okkara sjó­øki. Sjálvsagt verða teir fyrndarglaðir, eins og skaða­ frøin er í hæddini, nú teir til komandi samráðingar kunna stað­festa, at okkara fiski­ mála­ráð­harri hevur skotið seg í fótin, so tað stendur eftir. Tað kann tykjast marg­ hátt­ligt, soleiðis sum manna­ gongdin hevur verið í makrel­ málinum. Aftan á tógvið stríð flokkanna millum í sam­ gonguni, so varð semja gjørd um leggja tað soleiðis til rættis, at landskassin skuldi fáa út í móti 100 milliónum inn í einum tilfeingisgjaldi. Henda semja, sum Sam­ bands­flokkurin setti sum eitt ófrávíkiligt krav mótvegis Fólkaflokkinum hevur víst seg, at Fólkaflokkurin, sum altíð sigur seg halda gjørdar avtalur, sum ikki einaferð bluffaði sitandi løgmann okkara. Og er tað nakar, sum hevur lagt fótonglar í vegin, soleiðis at kvotan helst ikki verður uppfiskað, so er tað sitandi fiskimálaráðharri. Ein og hvør veit, at fiska eina so stóra nøgd sum 150.000 tons, tað krevur fyrst og fremst, at tað er ein javnvág í millum tað, sum verður fiskað, og móttøkuorkuna á landi. Tá vit nú hava eina so stóra makrelkvotu, so nyttar tað lítið at skriva út eina rúgvu av fiskiloyvum, samstundis sum Fiskimálaráðið frá fyrsta degi av setur hjáveiðuprosentið á sild so lágt, at skipini vera revsað til at liggja óvirkin við bryggju fleiri vikur. Í staðin fyri at taka hædd fyri, at kvotan varð fiskað, so hevur ein ta fatan, at her var tað ikki samfelagsins áhugamál, men í staðin fyri »mig alene vide«. Í staðin fyri at lata ein part av kvotuni fara yvir eina uppboðsølu sum í fjør, so landskassin t.v.s føroyski skattgjaldarin skuldi fáa sum mest burtur úr við einum tilfeingisgjaldi, so varð henda skipan saboterað frá fyrsta degi av við at leggja gjaldið, sum móttøkuskipini skuldu gjalda so høgt, at einki mót­ tøkuskip hevur verið á felt­ in­um. Alt tos um at tað av hesum gjørdst trupult at fáa hesi risa stóru nøgd til høldar, varð kveistrað til viks við tí grundgeving, at ovmikið av móttøkuorku var á landi at taka ímóti. Men tað rann ikki fiskimalaráðharranum til hugs, at tá einki móttøkuskip var á feltinum, so var støðan ein heilt onnur enn hon var seinasta summar. Tað var als ikki tikið hædd fyri, at makrelurin kanska ikki stóð so tættur, at tað tók longri tíð at fiska, ella um fjarstøðan har fiskað varð gjørdi tað munin longri fyri hvønn túrin. Hin vegin so skuldi tað fyri alt í verðini ikki nakað oyra koma beinleiðis í tann soltna landskassa. Tað er einki minni ein gøla, um stórur partur av kvotuni ikki verður uppfiskað, og eg ivist ikki í, at okkara fyrr­ ver­andi samstarvsfelagar fylgja væl við í gongdini fram­eftir. Nú í ellivinta tíma vaknar fiskimálaráharrin við kaldan dreym, og nústaðni sær hann, at hann hevur skotið seg í fótin, so tað stendur eftir. Samstundis sum makrelurin er á veg úr føroyskum sjóøki, ætlar Fiski­málaráðið at sleppa øll­ um bindingum í samband við makrelfiskiskapin, men spurningurin er, um vit ikki hava ligið sjóvarfallið av okkum. Har afturat so er tað lagn­ un­ar speisemi, at av teimun 150.000 tonsunum, ið vit hava kannað okkum, so hava uppi­sjóarvirkini í Kollafirði, eins og nýggja virkið á Tvøroyri als ikki fingið ta nøgd, ið tey áttu at fingið vegna vánaliga handfaring av makrelfiskiskapinum í summar. Eingin ivi er um, at tað var ein røtt og djørv avgerð, tá fiskimálaráðharrin hækkaði makrelkvotuna til 150.000 tons, men tað sjálsøkni og ser­liga handfaringin av makrel­kvotuni í summar, setur spurningin, um hetta ikki kann koma okkum aftur um brekku, serliga um stórur partur av kvotuni ikki verður uppfiskaður. Vónandi er meira makrel­ ur komin til høldar, enn fjøl- miðlanir siga frá, og vónandi kunna tey mest effektivu skip­ini fáa so góðan fiskiskap tað sum er eftir av vertíðini, at tað ikki gerst ein gøla av, at vit ikki kunna fáa alla makrel­kvotuna til høldar. Áheitan til Anniku og Karst­en: Finnið eina loysn, so Føroyar fáa sítt fyrsta hart tiltrongda Fountain House Nú í ellivinta tíma vakn­ ar fiskimálaráharrin við kaldan dreym, og nú­ staðni sær hann, at hann hevur skotið seg í fótin