mikudagur 24. mars 2004síða 3

4 Nr. 58 - 24. mars 2004 Nr. 58 - 24. mars 2004 5 Ivi hevur tikið seg upp um tað vrður neyðugt at umskipa tey ymsu arbeiðarafeløgini, nú kommunur leggja saman. Men tað er ikki neyðugt, staðfestir Føroya Arbeiðarafelag KOMMUNU- SAMANLEGGING OG FAKFELØG Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Í hesum døgum verður nógv burturúr at leggja kommunur saman ymsa- staðni í landinum. Men fara hesar kommunusamanlegg- ingar at ávirka fakfeløgini? Tað var ein spurningur, sum varð reistur á aðal- fundi í Føroya Arbeiðara- felag um vikuskiftið. Spurt varð, um tað kanska fór at vera neyðugt at leggja lokalfeløgini um fyri at fylgja kommunu- markinum. Spurt var eisini um limir í eini kommunu, kunnu velja, hvørjum felag, teir vilja vera í, um fleiri feløg eru í eini kommunu. Men svarið frá Føroya Arbeiðarafelag er eitt greitt nei. Ingeborg Vinther vísti á tað feskasta dømi sum kom upp á tal, nú Kollafjørður fór upp í Havnina. Hóast nógvar ágangandi royndir vórðu gjørdar at fáa Kollafjarðar Arbeiðs- mannafelag upp í felagið í Havn, varð hetta av ongum og felagið í Kollafirði er sostatt framvegis limur í Føroya Arbeiðarafelag, segði Ingeborg Vinther. – Tá varð avtalað gjørd um, at Kollafjarðar Ar- beiðsmannafelag skuldi framhaldandi vera eitt sjálvstøðugt felag og síðani hevur onki stríð verið um tað. Tað varð eisini upplýst, at skuldi tað verið okkurt lokalfelag, har tað ikki heilt er greitt ásett, hvat øki, felagið umfataði, var tað bara at broyta lógina so at tað greitt kom at standa, hvat øki felagið fevnir um. Hinvegin kunnu feløg altíð gera av at leggja saman og tað er hent hjá onkrum lokalfelag. Nevnt varð eisini, hvussu verður, nú allar kommun- urnar í Sundalagnum leggja saman, men har var onki frammi um, at arbeiðarafel- øgini ætlaði at leggja sam- an. – Tað ber eisini væl til at ymisk feløg gera avtalur sínamillum um, at limur kunnu frítt arbeiða inni á økinum hjá hvørjum øðr- um. Hinvegin ber tað eisini til hjá Føroya Arbeiðarafelag at staðfesta, hvar øki hoyrir undir hørt av lokalfeløg-un- um, men tað ber eisini til. – Tá ið Landsstýrið ætlaði at taka arbeiðsloysisgrunnin, fekk Ingeborg Vinther eitt tips frá einum embætismanni VERKAMANNA- GRUNNUR Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tað var ein embætismaður í Landsstýrinum, sum bjarg- aði Arbeiðsloysisgrunnin- um hjá Føroya Arbeiðara- felag. Hesa áhugaverdu avdúk- ingina kom Ingeborg Vint- her, forkvinna í Føroya Ar- beiðarafelag við á aðal- fundinum um vikuskifti. Arbeiðsloysisgrunnurin var ein grunnur, sum var rættiliga gamal. Talan var um ein grunn, sum Lands- stýrið varð við til at betala til. Talan var um stuðul til tey stóru fakfeløgini og ætlanin var, at hann skuldi brúkast til arbeiðsloysi. Men tá ið tær ringu tíðirnar komu í nítiárunum og tá skeyt landsstýrið upp, at peningurin úr grunninum varð brúktur til at íløgur í arbeiðspláss. – Vit svaraðu aftur, at vit høvdu so nógv lokalfeløg, at skuldu vit býta peningin sundur ímillum tey, bleiv onki í part, so tað hildu vit ikki var nøkur loysn. – Men so ringdi ein em- bætismaður úr Tinganesi og gav okkum tey góðu ráð, at vildu vit bjarga grunninum, máttu vit ikki taka hann upp á tungu aftur, tí partar av landsstýrinum høvdu í kvittanum at taka grunnin til arbeiðsloysisskipanina. Tað vildu vit ikki góð- taka, tí hini feløgini, sum høvdu fingið úr grunnin- um, høvdu brúkt sínar grunnar og vit vildu ikki góðtaka, at vera einasta felag, sum skuldi brúka grunnin til ALS. – Tí settu vit ístaðin uppá at fáa fult ræði á grunn- inum. Tað endaði við, at rokn- skaparleiðarin í Føroya Ar- beiðarafelag fór ein dagin oman í Tinganes og har setti hann seg og gav lands- stýrinum tey boð, at hann fór ikki avstað aftur, fyrr- enn hann hevði fingið vátt- an frá landsstýrinum um, at Føroya Arbeiðarafelag fekk fulla heimild yvir grunn-in- um. Tá ið hann hevði sitið í tríggjar tímar, fekk hann sín vilja, so soleiðis varð tað Føroya Arbeiðarafelag, sum einsamalt fekk heim- ildirnar yvir grunninum. Føroya Arbeiðara- felag hevur nú stað- fest, hvør kann verða roknaður at verða virkin limur í teimum ymsu lokalfeløgunum FØROYA ARBEIÐARAFELAG Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Nú hevur Føroya Arbeið- arafelag staðfest, hvør kann verða roknaður at vera virkin limur í einum av lokalfeløgunum kring landið, sum eru limir í Føroya Arbeiðarafelag. Tað gjørdi felagið á aðal- fundi í Føroya Arbeiðara- felag um vikuskiftið. Tá samtykti aðalfundur- in, at virkin limur eru teir, sum eru á arbeiðsmarknað- inum. Men tey eru eisini at meta sum virknir limir, sum eru givnir á arbeiðs- marknaðinum vegna sjúku, arbeiðsvanlukku, ella øðr- um, men sum framvegis eru virknir limafelag hjá Føroya Arbeiðarafelag, antin sum nevndarlimur ella tí at teir hava annað álitisstarv innan felagsøki hjá meginfelagnum. Somuleiðis eru teir rokn- aðir sum virknir limir, ið rinda lívstryggingargjald til Føroya Arbeiðarafelag og eisini teir limir, ið rinda til egna eftirløn. Og harafturat eru eisini tey mett sum virknir limir, ið eru ar- beiðsleysir, men sum kort- ini rinda prosentgjald til limafelagið og Føroya Arbeiðarafelag. Samstundis hevur hvørt lokalfelag atkvøðurætt á aðalfundinum í Føroya Ar- beiðarafelag eftir talinum á teimum virknu limunum. Kommunusamanlegging ávirkar ikki arbeiðarafeløgini kring landið Kommunusamanlegging fær onga ávirkan á bygnaðin í Føroya Arbeiðarafelag, fekk fundarfólkið at vita á aðalfundi í Føroya Arbeiðarafelag um vikuskiftið Ingeborg fekk gott tips frá embætismanni í landsstýrinum Skulu hava betri tamarhald á limunum Øll lokalfeløgini í Føroya Arbeiðarafelag hava nógvar limir, sum ikki eru virknir. Men nú er staðfest, hvør kann roknast at vera virkin limur og eftir hesum limatali fær verður atkvøðutalið hjá hvørjum lokalfelag á aðalfundi í FA, roknað út. Her atkvøða tey á aðalfundi í Føroya Arbeiðarafelag um vikuskifti Mangt fer fram handan leiktjøldini, sum vit lítið vita um. Á aðalfundinum í Føroya Arbeiðarafelag avdúkaði Ingeborg Vinther fyri fundarfólkinum, at hon fekk eitt tips frá einum embætismanni í Tinganesi og tað bjargaði arbeiðsloysisgrunn- inum hjá felagnum – Orsakað av neyðugu inntøkunum og hørðu kappingini við loftmiðlarnar er ógjørligt at minka um tíðindaframleiðsluna á bløðunum, sigur Jan Müller, ábyrgdar- blaðstjóri á Sosialinum FJØLMIÐLAR Heini í Skorini heini@sosialurin.fo Eing og stjórin á Dimma- lætting tekur oddamaðurin á Sosialinum heldur ikki undir við uppskoti menta- málaráðharrans at skerja í blaðútgávunum. Jan Müller sigur, at tá tað undir kreppuni gjørdist neyðugt at økja útgávutalið upp í fimm, vísti hetta seg at vera ein røtt avgerð, sum bjargaði føroysku bløðun- um. Men sambært Jan Müller eru aðrar orsøkir enn tær fíggjarligu. – Vit liva m.a. av at selja tíðindi, og tíðindi eru ikki avmarkað til bara nakrar ávísar dagar um vikuna. Fólk vilja vita, hvat hendir í samfelagnum, og her eru vit noydd at fylgja við í kappingini við loftmiðlarn- ar, sum koma út við tíðind- um so gott sum hvønn dag, sigur Jan Müller. Ábyrgdarblaðstjórin á Sosialinum vísir á tað funktión, bløðini hava í dag, bæði sum almenn tæn- asta fyri felagsskapir, stovnar, feløg og einstakl- ingar, men eisini sum gar- antur fyri nýggjum tíðinda- flutningi og orðaskifti. – Allar hesar uppgávur gera tað alneyðugt, at vit geva blaðið út ofta, tí um- framt, at fólk ikki lesa gomul bløð, er hetta eisini neyðugt fyri lýsingarinn- tøkurnar, sigur Jan Müller. Fyri at menna blaðheimin mælir leiðarin á Sosialinum í staðin til, at stuðul verður latin til bløðini. – Í grannalondum okkara verður týdningurin av bløð- unum mettur at vera so stórur, at stuðul verður veittur, men í Føroyum finst eingin slíkur, sigur Jan Müller at enda. – Sogið í føroyska blaðheiminum er alt ov tunt, og um bløð- ini høvdu lækkað um mongu útgávurnar, høvdu vit fingið nógv betri góðsku í tíð- indatilfarinum, sigur Jógvan á Lakjuni, mentamálaráðharri FJØLMIÐLAR Heini í Skorini heini@sosialurin.fo Fyri nøkrum vikum síðani varð fakfestivalur á Sjó- mansskúlanum í Havn fyri føroyska fjølmiðlaheimin- um. Stórur partur av lands- stýrismanningini var til staðar, og millum røðararn- ar á festivalinum var lands- stýrismaðurin í mentamál- um, Jógvan á Lakjuni. Í stuttari viðmerking nevndi hann tá, at framleiðslan í føroyska blaðheiminum tyktist vera ov stór, tá hugt varð at góðskuni í somu bløðum. Bløðini slaka við góðskuni Spurdur, hvat hann ítøki- liga meinti við hesi útsøgn fyri nøkrum vikum síðani, heldur mentamálaráðharrin fast við, at við eini skerjing í hópframleiðsluni hevði støðið hækkað munandi. – Sogið í føroyska blað- heiminum er í løtuni alt ov tunt. Hetta er tengt at mongu útgávunum, sum hvørja viku eru á skránni hjá stóru bløðunum, og tá kann tilfarið ikki gerast nóg gott, sigur Jógvan á Lakjuni. Hann undirstrikar, at hann als ikki ynskir at vera negativur yvirfyri føroyska blaðheiminum, men vil hann heldur vísa á, hvussu góðskan í størri mun kundi verðið sett í hásætið, um farið varð frá núverandi fimm útgávunum og niður í eitt lægri útgávutal. – Tá eitt so lítið samfelag framleiðir so nógv tíðinda- tilfar, kann úrslitið ikki vera betri, enn tað er, og tískil skuldi verðið um- hugsað at skorið niður í framleiðsluni, heldur lands- stýrismaðurin í mentamál- um. Hann heldur tað vera ein náttúrlig niðurstøða, at bløðini høvdu verið betri, um framleiðslan minkaði. Spurdur, um fíggjarliga ikki er veruleikafjart fyri bløðini, heldur Jógvan á Lakjuni fast um, at bløðini kunnu gerast betri. – Hóast tað møguliga botnar í fíggjarligum viður- skiftum, har bløðini noyð- ast at útvega neyðugu inn- tøkurnar, verður tað eftir mínum tykki slaka á økin- um, sum viðvíkur blað- góðsku, slær Jógvan á Lakjuni fast. Saknar útbúgving Í framhaldi av hesum vísir Jógvan á Lakjuni á, at polit- iski myndugleikin sjálvsagt ikki kann blanda seg í, hvat privatu bløðini gera, og tí- skil er talan bert um hug- skot og eygleiðingar, sum bløðini sjálvi mugu taka støðu til. – Tað er grundlegggjandi øðrvísi at tosa um almennu og privatu fjølmiðlarnar, og sjálvsagt kunnu vit politik- arar ikki blanda okkum ov nógv í privatu viðurskiftini, vísir mentamálaráðharrin á. Jógvan á Lakjuni eftirlýsir eisini fleiri tíðindafólk við útbúgving, og júst hetta var eisini uppi at venda á áður- nevnda fakfestivali, sum Synergi skipaði fyri. Tá varð víst á, at einki annað land í heiminum hevur so nógvar journalistar, sum ikki hava journalistiska út- búgving, og hetta heldur mentamálaráðharrin sæst aftur. – Talan er sjálvsagt um ein trupulleika, vit ikki eru harrar yvir, men fleiri teirra, sum skriva, duga einfalt ikki nóg væl, heldur Jógvan á Lakjuni. Við færri blaðútgávum hevði hesin trupulleikin sambært lands- stýrismanninum heldur ikki verið eins sjónligur í før- oyska blaðheiminum. – Men sum sagt er hetta ikki nakað, politikarar eru harrar yvir, men hesar áskoðanir mínar eru einfalt eygleiðingar, sum eg so havi gjørt niðurstøður til, sigur Jógvan á Lakjuni. Talan er í roynd og veru um eitt gamalt og støðugt afturvendandi kjak, sum helst hevur sín uppruna í fíggjarligu fortreytunum hjá bløðunum, men menta- málaráðharrin heldur tó fast við, at føroysku bløðini slaka, tá góðskan í útgávum verður raðfest. Mentamálaráðharrin: Føroysku bløðini eru ov tunn Jógvan á Lakjuni er her avmyndaður, tá hann á fakfestivali fyri føroyska blaðheimin segði, at færri bløð skuldu verðið givin út til frama fyri góðskuna. – Sogið er ov tunt á stóru bløðunum, og er hetta ein avleiðing av, at heili fimm útgávur eru á skránni um vikuna, sigur mentamálaráðharrin Mynd: Jan Muller Stuðul hevði ment bløðini – Fólk vilja vita, hvat hendir í samfelagnum, og her eru vit noydd at fylgja við í kapp- ingini við loftmiðlarnar, sum koma út við tíðindum so gott sum hvønn dag, sigur Jan Müller á Sosialinum – Góðskan hevði ikki hækkað, um vit minkaðu útgávutali, tí so noyddust vit av fíggjarligum orsøk- um samstundis at skerja arbeiðs- orkuna samsvar- andi, sigur Ingi Samuelsen, blað- stjóri á Dimma- lætting FJØLMIÐLAR Heini í Skorini heini@sosialurin.fo Blaðstjórin á Dimma- lætting tekur á ongan hátt undir við metingum mentamálaráðharrans at menna góðskuna í før- oyska blaðheiminum. – Vit hava einfalt ov nógv brúk fyri inntøkun- um til aftur at kunna skerja útgávutalið á blaðnum, eru fyrstu við- merkingarnar hjá Inga Samuelsen á Dimmalætt- ing. Hann leggur afturat, at um útgávutalið verður skert, má medarbeiðara- manningin skerjast sam- svarandi, og tískil hevði góðskan verið tann sama, meðan færri bløð komu út. -– Um mentamálaráð- harrin vil menna blað- heimin, má hann finna betri grundgevingar og hugskot, heldur Ingi Samuelsen. Hann vísir á, at ein- staki journalisturin sjálv- sagt hevði havt betri stundir at gera sær ómak, men tilfarið í blaðnum hevði hinvegin verið munandi minni, og hetta hevði hvørki verið áhugavert fyri keypara ella lýsara. Óhugsandi at skerja – Um menta- málaráðharrin vil menna blað- heimin, má hann finna betri grundgevingar og hugskot, heldur Ingi Samuelsen, blaðstjóri á Dimmalætting C M Y K 5 4