fríggjadagur 21. september 2012síða 18

Fríggjadagur 21. september 2012 · Nr. 110 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Nær ásannar samgongan, at skattalættin ikki virkar sum ætlað? Framsókn hevur, í sambandi við flatskattauppskotið hjá samgonguni víst á, at skatta­ lættin – soleiðis sum hann varð saman­settur - ikki fór at kikk­starta búskapin stór­ vegis. Undir viðgerðini í løgting­ inum vístu vit á, at tað var rætt at geva høgu inntøkunum ein kappingarføran skattalætta, men vístu eisini á, at um lættin skuldi virka mennandi í búskapinum, so var neyð­ ugt at hesin eisini koma at um­fata miðalinntøkurnar og barnafamiljurnar. Tí gjørdi Framsókn eitt broytingaruppskot til upp­ skotið hjá samgong­uni. Vit mæltu til at barnafrá­drátt­ urin skuldi hækka við kr. 2000,- og at inntøkur millum kr. 175.000 og 400.000 skuldi fáa ein lætta, sum lá millum kr. 1350,- og 3050,- um mán­ aðin. (Broytingaruppskotið sæst á heimasíðu okkara www.framsokn.fo) Hesum loyvdi Sam­bands­ flokkurin, Fólkaflokkurin, Sjálvstýrisflokkurin og Mið­ flokkurin ikki – hetta hóast at lættin var fult fíggjaður. Samgongan feldi okkara uppskot. Uppskotið hjá lands­ stýr­inum er bara ikki gott nokk Eftir okkara bestu sann­ føring og eftir nýggjastu tølunum frá Hagstovuni hava tær umleið 145 milliónirnar, sum higartil eru útgoldnar í ár, ikki virkað eftir ætlan. Tvørturímóti er forbrúkið á vanligum brúksvørum fall­ ið. Neyðugt er tí, at fíggjar­ lógin fyri 2013 ger rúm fyri at víðka um skattalættan soleiðis, at hann rakar breiðari og gevur miðalinntøkunum og barnafamiljum rúmari fíggjarligar ræsir. Hesum vil Framsókn virka fyri. “Barnakekkur” í Tórshavnar Kommunu Í Framsókn ásanna vit, at fólkatalið í Tórshavn minkar - einasti høvuðsstaður í Norð­anlondum sum minkar. Or­søkirnar er allarhelst fleiri, men ongin ivi er um, at nógvar familjur í komm­ununi – ikki minst barna­familj­ urnar - eru so hart kroystar fíggjarliga, at avgerðin um at flyta burtur verður um­ hugsað alla tíðina. Hetta er eisini orsøkin til, at valevnini hjá Framsókn til býráðsvalið í november vilja, at barnafamiljur frá 1. januar, 2013 fáa ein munandi størri fíggjarligan styrk. Kommunali barnastyrkurin, sum í dag er kr. 5.500,- skal hækkast við kr. 6000,- soleiðis, at árligi barnastyrkurin fram­ yvir verður kr. 11.500,- fyri hvørt barnið undir 18 ár. Hetta kemur at kosta kommununi 28 mill - ella eitt knapt skattaprosent (eitt skattaprosent í Tórshavn er í dag knappar kr. 32 mill). Barnafamiljur eru besta tilfeingið, sum kommunan eigur, og tí er sera umráðandi, at kommunan raðfestir við hesum fyri eyga. Eru rokn­ skapartølini hjá kommununi røtt, so hevur kommunan ráð til hetta, men tað skulu vit koma nærri inn á seinni. Stuðulin verður ú­tgoldin undir heitinum “barna­ kekk­ur” og merkir hetta, at pen­ingurin verður útgoldin uttanum skattaskipanina. Upp­hæddin skal fylgja barn­ inum og koma tí til góðar. Tað ger ein frádráttur í skattinum hjá foreldrunum ikki í sama mun. Ásanna mistakið. Stutt eftir at býráðsvalevnini hjá Framsókn boðaðu frá, at tey vildu hækka fíggjarliga stuðulin til barnafamiljur í Tórshavnar Kommunu, kom Fólkaflokkurin út við umleið sama vallyfti. Hetta er gott - og upp á tíðina. Við tí skattapolitikki, Tórs­havnar Kommuna hevur ført seinastu árini, kunnu vit undrast á, hví flokkurin hesi seinastu nógvu árini ikki hevur sæð ta fíggjarligu trong­støðu - sum børn og barna­familjur í kommununi eru í. Positivt er eisini, at Fólka­ flokkurin við hesum ásannar, at flatskatturin ikki fekk ta ávirkan á búskapin, sum flokkurin stívrendur hevur hildið uppá. Tíðin er komin til at viðurkenna hetta og gera neyðugar broytingar. Tað kostar nakað meira – men ger allan munin. Hesum vil Framsókn virka fyri – bæði á bygd og bý. Poul Michelsen Framsókn kjak Baksíðan av medaljuni Hvussu kunnu vit lata eyguni aftur fyri, at familjur ganga svangar í Føroyum? At vit hava heimleys fólk gangandi á gøtunum? At støk fólk, pen­sionistar, einsamallar mammur og pápar og aðrar familjur ongan tjans hava at seta føtur undir egið borð? At tey ikki ein gang kunnu leiga eina líkinda íbúð fyri ein prís, tey hava ráð til? At børn mugu vaksa upp í soppafongdum kjallaríbúðum? Hvussu kunnu vit liva við, at tað er vorðið alt ov dýrt hjá alt ov nógvum fólk­ um at búgva í Føroyum? At almennar tænastur og til­ boð ikki kunnu liva upp til støðið í grannalondunum? At sálarveik, tey eldru og heim­leysir føroyingar verða slept á fjall? At sitandi politiska samgonga framvegis ikki hevur ásett eitt fátækramark? At eingin almannagagnligur íbúðarpolitikkur verður rik­in? At eingin tykist at leggja í at fáa staðfest, hví kostnaðarstøðið í Føroyum er eitt av heimsins hægstu? Og at eingin veruliga ger nakað fyri at tálma prís­ vøkstrinum? Ynskja vit, at fólk skulu flýggja í stórum tali úr Føroyum? Hetta sømir seg als ikki einum vælferðarsamfelag sum okk­ara. Allir borgarar í land­inum hava rætt til eitt sømi­ligt lív. Javnaðar­ flokk­urin kann ikki longur finna seg í ójavnanum. Nú má flokk­urin traðka meira í karakter og syrgja fyri at fá skil í óskilið. Samgongan niðurlagar vælferðarsamfelagið Javnaðarflokkurin arbeiddi í nógv ár hart fyri at betra um viðurskiftini hjá teim­um veikaru bólkunum í sam­ felagnum, m.a. saman við sambandsflokkinum. Men sambandsflokkurin tykist at hava svikið síni ideal og heilt at hava slept sosialu virðunum. Nú er alt ístaðin farið at snúgva seg um at gjøgnumføra fólka­floks­hug­ sjónina, har atlitini til tey veiku verða ofrað, meðan tey fáu skulu fáa best møguligt høvi til at mjólka tey mongu fyri virðir. Úrslitið er, at tey ríku gerast enn ríkari og tey fátæku enn fátækari. Í eini slíkari ósolidariskari samfelagsskipan er ein hjarta­leys regla galdandi: Alt, sum ikki kann standa, má falla! Hesin karráði politikkur er í ferð við at niðurlaga tað vælferðarsamfelagið, sum javnaðarflokkurin hevur roynt at bygt upp. Men hetta fær ikki tey veiku til at hvørva. Tey eru har enn - uttan so at tey flyta uttan­ lands, har tey fáa tær sømdir, tey áttu at fingið her. Men er tað rætt at turka hesa ábyrgd av á onnur lond? Land og kommuna hava felags ábyrgd Vit kunnu ikki lata sum um, at tey fátæku, tey heimleysu, tey gomlu, tey sinnisveiku o.o. ikki eru til. Tey hava eisini rætt til at vera her. Vit kunnu ikki renna undan ábyrgdini at taka okkum av teimum. Vit mugu viðurkenna, at tað vil altíð vera ein partur av fólkinum, sum hevur hjálp og stuðul fyri neyðini frá teimum, sum eru sterkari. Summi mugu hava hjálp til sjálvhjálp. Landið og kommunurnar mugu í felag lyfta hesa uppgávu. Eingin av pørtunum kann renna undan ábyrgdini og turka hana av á hin partin. Vit kunnu øll gera nakað. Ístaðin fyri at ríka tey fáu upp við skattalættum, onn­ ur mugu svíða fyri, kundi peningurin verið brúkt­ur til at gjørt íløgur í íbúðar­ bygging. Tað átti at borið til at rikið ein íbúðarpolitikk - um ikki annað her í Tórs­ havnar Kommunu – sum ikki er lagdur til rættis fyri at geva nøkrum fáum vinn­ing burturúr, men har íbúðarbyggingin skal hvíla í sær sjálvum. Rakstrar­kost­ naðir og húsaleiga kann soleiðis koma niður á eitt støði, sum er til at gjalda fyri vanligar familjur. Kunnu fólk búgva lutfalsliga bíligt, hava tey eisini meira keypi­ orku eftir til annað. Hetta hevði verið ein nógv meira rættvísur máti at býtt virðini út í samfelagnum, so øll fáa ágóða. Flatskattur við til óbeinleiðis at seta prísstøðið upp Sum nú er, hava summi fingið meira keypiorku enn onnur orsaka av flatskattinum. Tey spyrja ikki um prísir og eru soleiðis óbeinleðis við til at hækka prísstøðið. Hetta gongur út yvir tey, sum ikki fáa ágóðan av flatskattinum, og sum ofta ikki eingang hava ráð til keypa sjálvt neyð­synjarvørur. Her kundi tað almenna hjálpt til við t.d. at leggja loft á, hvussu nógvan vinning til ber at roknað sær av eini vøru. Til ber eisini at skilja ímillum vørubólkarnar, tá MVG verð­ur ásett. Frukt, mjólk, breyð, og o.a. lívsneyðugt kundi bert verið álagt 13- 15% MVG. Aðrar vanligar vørur kundu fingið álagt 18%, meðan marglætisvørur so sum góðgæti, rúsdrekka og parfuma vóru áløgd 25% og uppeftir. Tað at gera mun á vørubólkum eigur ikki at vera nakar trupulleiki fyri TAKS, um hetta verður gjørt skipað. Kostnaðarstøðið má og skal niður. Vit í Javnaðarflokkinum kunnu ikki longur stillisliga verða vitni til, at so stórir partar av fólkinum verða sviknir av samgonguni. Hetta oyðileggur okkara sam­felag og fær fólk at rýma. Omanfyrinevndu upp­skot kundu lætt um hjá fólki, men kosta kortini ikki sam­felag­ num eyka. Tey eru tí nøkur av teimum mál­um, sum eg meti, at javnaðar­politikkarar eiga at seta í hásæti. Vit mugu vísa, at vit leggja gerðir aftan fyri orð okkara um at virða menniskju og verja tey sosialu virði, sum vit í eina øld hava barst fyri. Levi Mørk Fyri Javnaðarflokkin hjá Tórshavnar Kommunu