mikudagur 26. september 2012síða 15

15 Mikudagur 26. september 2012 · Nr. 112 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Lagt til rættis: Árni Joensen Skerjing rakt sjúkrahús meint Tey seinastu fimm árini er fíggjarkarmurin hjá lands­sjúkrahúsinum í Reykjavík (Lands­ píta­lanum) skerdur 32 milliardir íslendskar krón­ur, og tað hevur havt stórar avleið­ingar. – Vit royna at forða fyri, at støðan gerst hætti­slig, ella at trygdin hjá sjúklingunum kemur í vanda, sigur forstjórin á sjúkra­húsinum, Björn Zoëga, við fjølmiðlarnar. Hann sigur, at enn hava skerjingarnar ikki hótt trygdina hjá sjúk­ling­ unum, men at tað er starvs­fólkinum fyri at takka. Í hesum sama tíðar­skeiði er starvs­ fólka­talið minkað úr 5.200 í 4.500. Ein onn­ur avleiðing av skerjing­ unum er, at sjúkra­húsið kann ikki endur­nýggja tann tøkniliga útbún­að­ in, sigur forstjórin. Íslendsku lækna­fel­ øg­ini hava sagt seg stúra fyri teirri versn­andi støð­uni á Land­spíta­ lanum og í heilsu­tæn­ ast­uni sum heild. Velja fremmand mál frá Í danska ídnaðarfelag­ num eru tey alt annað enn fegin um, at danskir ung­dómar velja tey fremmandu málini frá, tá tey velja sær lærugreinar í mið­námsskúlanum. Tøl hjá skúlaverkin­ um vísa, at franskt er næstan ikki at finna í studentaskúlunum long­ ur, og at tað eru bara fá, sum velja týskt, tá tey skulu finna eitt annað fremm­ant mál enn tað enska. Harafturat vísa tølini, at bara trý pro­sent av studenta­skúla­næm­ ingunum velja trý mál sum høvuðslærugreinar. Fyri bara sjey árum síð­ ani høvdu 41 prosent trý fremmand mál á høgum stigi. Í danska skúlaverk­ inum eru tey hørm um gongdina, og tað eru tey í ídnaðinum eisini. Tey vísa á, at í ídnaðinum er tað ein stórur fyrimunur, at eitt nú verkfrøðingar hava hollan málsligan før­leika afturat verk­ frøði­útbúgvingini. Vantandi reinføri á fiskavirkjum Tey bæði seinastu árini hevur norska Matvøru­ eftirlitið fleiri ferðir staðfest, at reinførið er ikki nóg gott í fiska­ ídnað­inum, og tí fer eftir­litið skjótt undir eitt skip­að eftirlitstiltak á virkjum, sum arbeiða hvítan fisk. Robin Martinsen hjá mat­vørueftirlitinum sig­ ur við kringvarpið NRK, at á eftirlits­ferð­unum hava tey millum annað stað­fest fiska­leivdir í maskin­unum og gamlan skitt á veggj­unum og á gólv­inum. Men hóast hetta vant­andi reinføri aftra virk­ini seg ikki við at senda sínar vørur í handl­ar­nar. Norska matvøru­eftir­ litið hevur einki dømi um, at nakar er vorðin sjúk­ur av at eta fisk, sum ikki er reinur, men tann møgu­leikin kann ikki úti­lokast, sigur eftirlitið við NRK. arni@sosialurin.fo Fyri nøkrum døgum síðani royndi Bjarne Corydon, fíggj­ar­málaráðharri, at sann­føra danir um, at næsta ár fer tað at ganga betur við bú­skap­inum og uppaftur betur í 2014, og at nógv nýggj ar­beiðs­pláss fara at koma afturat. Bankamenn og bú­ skapar­frøðingar tóku ikki undir við honum, og tað ger ídnaðurin heldur ikki. Tvørtur­ímóti. Í einari spurnarkanning, sum Arbejderbevægelsens Erhvervsråd hevur gjørt, svara 60 prosent av teimum donsku ídnaðarfyritøkunum, at tað verða muandi færri ar­ beiðspláss í ídnaðinum um fimm ár enn nú. Bara tvey prosent vænta fleiri. Samstundis kemur ein av landsins størstu ídnaðar­fyri­ tøkum, Danfoss, við einum døprum spádómi. Fyritøkan hevur í løtuni 6.000 fólk í ar­ beiði í Danmark, men ávar­ar nú um, at verður einki gjørt fyri at bøta um kapp­ingar­ førið, hevur hon ikki ann­ að í at velja enn at flyta ar­ beiðsplássini í framleiðsluni av landinum. Og politikararnir fáa eina freist. – Verða eingi ídnaðar­ politisk tiltøk sett í verk longu nú, verður tað, sum vit kalla framleiðsluarbeiðsfólk, eitt doyggjandi fólkaslag í Dan­ mark um 10 ár, tí Danmark er ikki kappingarført, sigur aðal­stjórin í Danfoss, Niels B, Christiansen, við blaðið Mandag Morgen. Eingin framleiðsluídnaður í Danmark um 10 ár Nógv bendir á, at tað verður meiri enn torført hjá donsku stjórnini at røkka málinum um vend í búskapinum og fleiri arbeiðspláss næsta ár Norðmenn vilja hava betri eftirlit við tí einstaka Meiri enn 70 prosent av tí norska fólkinum vilja hava myndugleikarnar at økja eftirlitið við fólkinum fyri at fyribyrgja kriminaliteti. Men øll eru ikki líka fegin um tað Tað er í einari kanning hjá Institutt for Samfunns­forsk­ ning, at tað kemur fram, at í Noregi er stórur meiriluti fyri, at tað almenna skal fáa møgu­leikar at hava betri eftir­lit við einstaklinginum, og hvat hann tekst við. Í veruleikanum gjørdi stovn­urin fýra kanningar bæði undan og aftan á yvir­ gangin tann 22. juli í fjør, har fólk vórðu spurd, hvussu gott álit tey høvdu á myndug­leik­ unum. Tann seinasta kanningin varð gjørd í summar, og tá svaraðu næstan tríggir fjórð­ ingar av teimum spurdu, at myndugleikarnir eiga at hava betri eftirlit við internetinum fyri at forða fyri kriminaliteti. Í kanningunum, sum vórðu gjørdar fyri tann 22. juli í fjør, var tað bara helmingurin, sum tóku undir við meiri eftir­liti. Afturstig fyri samfelagið Tað kemur ikki óvart á norska dátueftirlitið, at yvir­gang­ urin í Oslo og á Utøya hevur fing­ið fleiri norðmenn at taka undir við meiri eftirliti. – Veruleikin er helst, at fólk hava alt ov stórt álit á, at meiri eftirlit er tað, sum kann hjálpa, og kemst tað kanska av, at í roynd og veru er tað avmarkað, hvat kann gerast, sigur stjórin í dátu­eftir­lit­ inum, Bjørn Erik Thon, við NRK. Hann vísir á, at nógvir norð­menn vilja hava vak­ mynda­tól, men at veruleikin er, at støðugt fleiri tól verða sløkt, tí tey gera ongan mun. Sjálvur heldur Bjørn Erik Thon, at tað verður eitt aftur­ stig fyri Noreg sum samfelag, um politikararnir gera av at økja eftirlitið. Ein avleiðing verður, at fólk fara at kenna seg ótrygg og at missa álitið á hvør øðrum, sigur hann. – Tað er tí neyðugt at hugsa seg sera væl um, tá vit skulu taka støðu til fyrimunir og vans­ar – øðrumegin at verja tann einstaka og hinu­ megin at verja frælsið hjá tí ein­staka, sigur norski dátu­ eftir­lits­stjórin. Næstan tríggir fjórðingar av tí norska fólkinum taka undir við, at tað almenna skal hava betri eftirlit við borgarunum Mynd: NRK