mikudagur 26. september 2012síða 19

19 Mikudagur 26. september 2012 · Nr. 112 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tað er týdningarmikið at flotin er settur rætt saman soleiðis at vit á ein burðardyggan hátt kunnu útnytta all­ar veiðuháttir. Um vit til dømis síggja at línu­ flotin er ov lítil, so kunnu vit lækka landingar av­ gjaldið fyri línuflotan, soleiðis at tað er eyka lønsamt at gerða íløgur í línuflotan. 2.4 Fiskaprísirnir lækka á nógv á øllum mark­n­að­ um. Lækka av­reiðingar gjaldið. Um fiskaprísirnir lækka á øllum marknaðinum, so fær hetta fylgir fyri okkara fiskiflota. Nú verður landingar av­ gjaldið lækkað, soleiðis at fiskivinnan ikki fer av knóranum. 2.5 Av biologiskum ávum má fiskaríið skerjast. Um vit fáa eitt vánaligt ár av biologiskum áv­ um, so má veiðu nøgdin mink­ast. Um vit siga at veiðu nøgdin má mink­ ast til 90 % av tí vanligu nøgdini, so nýta vit aftur landingar avgjaldið at halda veiðu nøgdina um 90 %. 2.6 Stýra so at fiskað verður tá fiskurin hevur mest virði. Um vit sum dømi siga at allir mánaðirnir eru líka góðir at fiska í, so skal tann vanliga fiskanøgdin í einum mánaða verða 100/12 = 8,33 %. Um ta er munur á mánaðum, kunnu vit við hjálp av landingar avgjaldinum stýra soleiðis at vit fiska tá fiskurin hevur mest virði. Ta skal kosta at fiska tá fiskurin hevur minst virði. 2.7 Bátar fáa ov nógvan ung­fisk á einari leið. Økið verður stongt. Um bátar fáa ov nógvan ungfisk á einari leið, so stongir Fiskivinnuráðið leiðina. 2.8 Ein fiskastovnur er komin út úr líka vekt. Er ónatúrliga stórur. Her kunnu vit geva stuðul til at fiska stovnin niður á eitt natúrligt støði. (Geva kilo stuðul) 3. Hvussu máta vit um vit hava samsvar millum fiska­nøgd og fiski orku Modellið byggir á, at vit til einhvørja tíð mugu vita um fiskastovnarnir hava ta optimalu støddina. Vit mugu eisini vita um fiskiflotin hevur eina hóskandi stødd. Vit hava søgulig tøl fyri fiskanøgd fiskað undir Før­ oyum. Tekin um at vit hava yvir kapasitet í fiskiflotanum eru : - Vit fiska ov lítið hvønn fiskidag samanlíknað við hvat ein kann søguligt kann fáa - Bátarnir mangla fiski­ dagar. (Verðandi skipan.) - Støddar deilingin av fisk­ inum er skeiv. - Gýtingarstovnurin er ov lítil. - Kvotan verður ov skjótt upp fiska. Hetta eru øll tøl, sum fiski­ vinnufrøðingar/økonomar/ fiskimenn kunnu arbeiða við. Boðskapurin ið hesi geva víðari til fiskivinnuráðið vil vera um fiskastovnurin hevur eina hóskandi stødd og um samsvar er millum veiðu og veiðu orku. 4. Hvat er rímilig vinn­ ingur í fiskivinnuni Ein rímilig løn hjá einum1 sjómanni skal út roknast soleiðis at hann er úti í 180 dagar og heima í 180 dagar. Við okkara landingar avgjaldi stýra vit í stóran mun hvat lønin hjá einum sjómanni skal verða. Um vit til dømis siga at miðallønin hjá einum sjómanni skal verða 400.000,- (180 dagar) so vilja tað verða nakrir, ið tjena meiri og nakrir minni. Tað hevur altíð verður ein kampur millum fiskimannin og reiðaran um, hvussu stór­ an part av kakuni hvør skal hava. Hetta vil eg ikki blanda meg inn í. Hvat viðvíkur for rent­ ingini av fiskiskipum er ein rímilig for renting at lánið er útgoldið eftir 10-15 ár. Men tað týdningar­mikl­a­ sta er at vit justera á miðal­ virði. Í hvørjum skipabólki fara tað altíð at vera bátar, ið tjena pengar, meðan tað eisini verða bátar, ið ikki klára seg. Vit ynskja jú at teir ”tyngstu” bátarnir fara út úr vinnuni soleiðis at ta verður pláss fyri at aðrir sleppa framat. 5. Hvussu stóran ognar skap kann ein einkultur aktørur eiga í fiskivinnuni Hetta er ein politiskur spurningur. Mítt boð er at eingin kann eiga meiri enn 10% í fiskivinnuni í nøkrum skipabólki ella samlað. Detalj­ ur hvussu hesi 10 % skulu definerast skal útgreinast nærri. 6. Hvussu kunnu vit stýra so at nýggir aktørar kunnu koma inn í fiskivinnuna Fiskivinnan skal stýrast soleiðis at tað er um 100 % veiðu orka til 100 % fisk. Vit hava sostatt eina kvot­a­skipan. Um nýggir ak­tørar sleppa inn í fiski­ vinnuna, so verður støðan verri hjá teimum, sum longu eru í fiskivinnuni. Um meiri veiðu kapasitetur kemur inn í fiskivinnuna, so viðførir hetta at onkur má út úr fiskivinnuni. Hetta er mítt boð hvussu vit kunnu regulera, so­leiðis at nýggir aktørar loyp­andi kunnu koma inn í fiski­ vinnuna.: 6.1 Bert føroysk reiðarí fáa fiskiloyvi undir Før­ oyu­m.. 6.2 Manningar og reiðarí betala skatt í Føroyum. 6.3 Um ein ynskir at sleppa inn í flotan, skal um­ sókn sendast til Fiski­ vinnuráðið. 6.4 Fiskivinnuráðið gevur loyvir einaferð um árið. 6.6 Fiskivinnuráðið loyvir bert at fiski kapasiteturin veksur við 10 % yvir tvey ár. 6.7 Um ynski er um 20 % kapasitet vøkstur, so verður lutakast mill­um teir góðkendu um­søkj­ar­ arnar. 6.8 Fiskivinnuráðið kann nokta nýggjum bátum at koma inn í fiskaríið í tvey ár. 6.9 Gomul før kunnu altíð skiftast út við nýggja før um veiðiorkan er tann sama. Um vit siga at tað er 100 % veiðiorka og nú koma 10 % omaná, so merkir hetta at veiðiorkan er 110 %. Hetta viðførir at fíggjarstøðan hjá øllum bátunum versnar. Vit regulera jú kilo av­ gjaldið soleiðis at fiska­nøgd­ irnar skulu liggja rundan um tey 100 %. Teir bátarnir sum við 100 % veiðiorku høvdu ta ringast økonomisk fáa reyð tøl. Teir fara konkurs og fara tí úr fiskivinnuni. Nú verður aftur betri samsvar millum fiski kapasitet og fiska mongd. Bátarnir fáa eitt betri úrslit. Tann fríða kappingin millum bátarnar hevur regulerað soleiðis at teir bestu halda áfram við at fiska. Niðurstøða: Verðandi støða er ótolandi og órættvís. Føroya land far alt ov lítið avkast frá fiski­ vinnuni. Um vit velja at regulerað fiskivinnuna eftir omanfyri nevnda leisti so: - Vit optimalisera avkastið frá fiskivinnuni. - Vit fáa samsvar millum fiska nøgd og veiðu kapasi­tet. - Allir aktørar í fiskivinnuni hava somu spæli reglar. - Tann besti sleppur at fiska fiskin. - Teir góðu bátarnir vilja altíð tjena góðar pengar. - Teir vánaligu bátarnir fara altíð út úr fiskivinnuni. - Nýggir aktørar kunnu koma inn í fiskivinnuna. Rættvís skipan. - Um tú hevur eitt gott hugskot, so kann tað loysa seg at gerða íløgur í fiskivinnuna. Modellið er einkult at umsita. Ta einasta vit skulu vita er hvussu nógvan fisk vit hava loyvi at fiska í einari periodu og hvussu fíggjar støðan í fiskivinnuni er. Vit regulera fiskivinnuna við einum land­ ingar avgjaldi.