mánadagur 1. oktober 2012síða 9

9 Mánadagur 1. oktober 2012 · Nr. 114 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tann 7. september kom norska sjóverjuskipið "Bergen" inn í Longyerbýin á Svalbard við týska trolaranum "Kiel". Tveir dagar frammanundan var sjóverjuskipið komið fram á trolaran, sum royndi úti fyri Hopen. Eftirlitsmenn hjá sjóverjuni fóru umborð á trolaran og kannaðu tvey hál. Tað vísti seg, at tað var væl meiri hýsa í, enn reglurnar loyva. Skiparin fekk eitt sektaruppskot upp á 15.000 krónur og reiðaríið eitt upp á 40.000 krónur, men hvørgin vildi taka við bótini. Reiðaríið hjá "Kiel", Deutsche Fischfang-Union í Cuxhaven, vil vera við, at teir norsku myndugleikarnir gera mun á skipum, og reiðaríið umhugsar nú at fara í rættin við málinum. -Reiðaríið er av teirri áskoðan, at teir norsku myndugleikarnir gera mun á norskum og útlendskum fiskiskipum, og felagið umhugsar nú, um tað skal leggja málið fyri rættin fyri at fáa eina prinsipiella avgerð, sigur norski verjin hjá reiðarínum, Hallvard Østgård. Við øðrum orðum sáar reiðaríið iva um tað umstrídda verjuøkið kring Svalbard, og tað í sær sjálvum er áhugavert. Ymiskar reglur Eftir sum hvørki skiparin ella reiðaríið hjá "Kiel" vilja taka við bótunum, hevur norska løgreglan koyrt málið í rættin, og rætturin í Tromsø hevur sett tað á skránna tann 20. november. Har vil løgreglan hava rættin at staðfesta, at trolarin breyt galdandi reglu, tí hann hevði ov nógva hýsu. Eftir regluni kunnu skip hava í mesta lagi 19 prosent av hýsu í hvørjum háli, og í teimum báðum hálunum hjá "Kiel" vóru meiri enn 30 prosent hýsa. Men reglan um tey 19 prosentini er bara galdandi fyri skip úr ES-londum og úr Føroyum. Hon er harafturímóti ikki galdandi fyri norsk ella russisk skip og heldur ikki skip úr Grønlandi, skrivar Svalbardposten. Eftir galdandi lóg átti "Kiel" ikki at koyra trolið útaftur, tá so nógv hýsa var í tí fyrsta hálinum, men heldur at flyta á aðra leið at royna. Men tað gjørdi skipið ikki. Tað er her, at tað týska reiðaríið vísir á mismunin í reglunum. Enn hevur reiðaríið ikki tikið støðu til, um tað skal góðtaka bøturnar, ella tað skal fara í rættin við kravi um, at økk fiskiskip skulu fáa somu viðgerð vísandi til Svalbardsáttmálan. Siga norðmenn gera mismun við Svalbard Hava teir norsku myndugleikarnir heimild til at áseta fiskiveiðireglur fyri leiðina við Svalbard, soleiðis at ein regla er galdandi fyri norsk, russisk og grønlendsk skip og ein onnur fyri skip úr Føroyum og ES-londum? Tann spurningurin endar kanska í rættinum nú "Kiel" varð tikin, tí hann hevði meiri hýsu í posanum, enn norðmenn hava ásett. Men týska reiðaríið heldur, at norðmenn gera mun á skipum Svalbard Svalbardsáttmálin, sum er frá 1920, ásetir, at borgarar úr øllum lond­ um hava sama rætt til til fiski­veiði og aðra veiði á Sval­bard. Noreg tulkar sátt­málan á tann hátt, at rættindini eru bara gald­andi uppi á landi og út á 12 fjórðingar. Í 1977 setti Noreg 200 fjórðinga fiskimark kring Svalbard. Øll lond kunnu fiska inn­an fyri markið, men tað er Noreg, sum ásetir veiði­regl­ur­nar. Tey seinnu árini hev­ ur Noreg rikið ein meiri virknan um­siting­ar­ poli­tikk á leiðunum við Sval­bard, og hetta hevur fing­ið fleiri lond at seta spurnartekin við tað løg­frøðiliga grund­ar­ lagið undir teirri norsku áskoðan­ini. Hetta kortið vísir 200 fjórðinga markið, sum Noreg setti kring Svalbard í 1977. 12 fjórðinga markið sæst eisini á kortinum Kort: Kartverket