mikudagur 10. oktober 2012síða 14

Mikudagur 10. oktober 2012 · Nr. 118 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Suðurstreymoy er mið­ dep­il landsins. Aldar­ gam­al siður er at fólk av bygd, koma til Havnar á ting og samstundis fáa avgreitt síni ørindi hjá tí almenna.
Hóast nýggja tøkni er Havnin framvegis miðdepil land­sins, og tað er enn sum áður sjálvsagt, at umsiting landsins og allar hægri útbúgvingar liggja í høvuðstaðnum. Hesir stovnar styrkja hvør um annan og synergi­ágóðin av hesum, ger tað munin lættari at fáa væl útbúgvin fólk.
Her hevur tó sein­ astu árini verið ein mið­ vísur ágangur frá lands­ stýris­fólkum av bygd. Tey toga um­siting og skúlar til síni økið, og fáa harvið tær eyka skatta­ inn­tøkunar til heim­bygd sína, umframt nakrar at­ kvøður í gamla val­døm­ inum. Sum oftast verður hetta gjørt á miðari nátt og uttan nakra sakliga við­gerð og atlit til heild­ ina. Tí má okkara býráð nú sanna orðatakið ”ofta býr fals undir fríðum skinni”. Landstýrisfólk av bygd hava sum heild enn ikki víst í verki, at tey eru landstýrisfólk fyri annað enn tað valdømi tey upprunaliga koma frá. Hetta er beinleiðis í andsøgn við tankan um eitt valdømi, og vísir tað seg tíverri, at løgtings- og landsstýrisfólk við heimstaði í Suður­ streym­oy einki fáa gjørt við hetta. Tí má Tórs­ havn­ar kommuna nú verja borg og royna at varð­veita hesi arbeiðs og út­búgv­ingarpláss. Hetta skal gerast, bæði við at ávirka løgtingsfólk, men eisini við at gera um­støður og karmar hjá hesum stovnum so góðar sum til ber - hetta soleiðis, at vit kunna varð­veita hesar stovnar har teir hoyra heima, í høv­uðsstaði landsins, Tórs­havn. Vil tú sum eg verja borg, varðveita um­siting og økja um út­búgv­ingar­ tilboð í suðurstreymoy, so er valið lætt tá kross­ urin skal setast 13. no­ vember. Ofta býr fals undir fríðum skinni kommunuval 2012 Brandur í Dali valevni hjá Tjóðveldi til býráðsval í Tórshavn Ógvusligt høgrarák skapar ikki tolsemi millum menniskju Andrea Heindriksdóttir listi E Vit eru í løtuni vitnið til, at ógvusligt høgrarák er, sum førir við sær at avmarkingar verða raðfestar heldur enn avbjóðingar. Hóast óteljandi fakligar áheitanir verða born­ ar fram, sum bera á annað borð, verður ikki lurtað. Hótt verður við brúkara­ gjøldum samstundis, sum dyrgt verður við barnakekki o.s.fr Eingin samanhangur er í tí, sum verður sagt og gjørt, og hettar ørkymlar borgararnar og skapar ótryggleika í øllum samfelagnum Eisini kommunurnar merkja høgrarákið, og vit kunnu bara ímynda okkum, hvat hendir, um hettar rákið eisini fær fastatøkur á førda poli­tikkin í Tórshavnar Komm­unu. Eitt samfelag hevur brúk fyri øllum og sjálvandi eisini fyri ymiskleikanum. Júst í ymiskleikanum er fram­ burður, og tí eiga vit at skipa okkum soleiðis, at øll uttan mun til, hvussu vit síggja út, hvørja trúgv vit hava, hvørjum vit liva saman við, ella hvussu stórur penga­ pungurin er, øll hava somu rættindi til samfelagið og tær tænastur, samfelagið hevur at bjóða. Tað er óðamannaverk at fara at seta brúkaragjøld á t.d. sjúkraviðgerð. Tað er lætt at vera fyri slíkum, tá ið pengar eru til taks. Men tað er nú einaferð soleiðis, at tað eru fleiri í okkara samfelag, sum ikki hava góðu ráðini. Tað vísir seg sum, at hettar er ringt at fata hjá teimum, ið ætlað slíkan politikk. Tey hava rætt og slætt ilt við at seta seg í ta støðu, sum fleiri av okkara medmenniskju eru í. Øll kunnu koma í eina støðu, har brúk er fyri hjálp, og tá er gott at vita sær, at hjálp er at heinta. Nei, í staðin fyri at spjaða borgarar og samfelagið alt, eiga vit at hjúkla um sam­ haldsfasta samfelagið, har vit lyfta í felag og bera byrðar hvør hjá øðrum. Vit gjalda øll skatt. Tað, sum kemur inn við skattinum fer til tær vælferðartænastur, sum vit øll hava tørv á og kunnu brúka á jøvnum føti. Skattainntøkan verður eisini brúkt til at gera íløgur, sum tryggja neyðug átøk til framburð. Í býráðsarbeiði er sjálv­ andi altíð neyðugt at fáa mest møguligt burtur úr hvørji einastu krónu, so skatta­prosentið ikki verður óneyðuga høgt. Við miðvísum og framskygdum arbeiði ber eisini á mál við hesum. Tjóðveldi hevur sam­hald­ festi sum aðalmál, og mín vón er, at vit ikki forførast av ógvus­liga høgrarákinum, sum einans vil skattin niður og brúkaragjald á vælferðar­ tænastur. Tí so verður endin, at bert tey vælbjargaðu er lív lagað her á landi, og tað má ikki henda – tað er avgjørt brúk fyri okkum øllum soml­ um! Býarbókasavnið, ljóðbøkur til lesiveik, sjónveik og orðblind Marin Katrina Frýdal býráðslimur og valevni á lista E Býarbókasavnið er vorðið dagført við nøkrum harðliga tiltrongdum ábótum, sum liftu, lesistovu og avgreiðslu á veghædd. Smáar broytingar kunnu gera undurverk. Men enn er langt ífrá, at Býar­bóka­ savnið hevur teir karmar og pláss, sum borgarin krevur av einum nútíðar bókasavni. Ljóðbøkur hava alstóran týdning fyri lesiveik, sjón­ veik, orðblind og blind. Hjá gomlum, har sjónin er viknað, og vanligur lesnaður tí ikki er ein nýtiligur møguleiki longur, kunnu ljóðbøkurnar vera til stóra gleði og gagn. Fleiri børn hava ringt við at lesa, at skilja ella at síggja prentaða orðið. Lesing einsamøll, er tí ikki loysnin hjá øllum, og at lurta eftir góðum, áhugaverdum og menn­andi upplestri kann tí gera stóran mun. Úrslitið kann broyta lívið og kunnu ljóð­bøkur vera við til at skapa sjálvsálit og sjálvstøðuga og fakliga lukku. Nútíðar samfelagið byggir á munagóðar lesiførleikar hjá tí einstaka. Og alt sam­ skifti og allir hentleikar krevja ávísan førleika í bæði lesing og skriving. Tí er sera umráðandi, at tilboðið á Býar­bókasavninum, ið kann dugna fólki við ymsum lesi­ trupulleikum at halda seg til, og soleiðis at nýta gott av bæði fagurbókmentum og yrkisbókmentum á ein alternativan hátt er á ein­um dagførdum støði. Tað skal verða áhugavert og stimbr­ andi fyri hesi fólk at koma á Býarbókasavnið. Ynskiligt er, at úrval­ið av ljóðbókum á Býar­bóka­ savn­inum var nógv meira umfatandi og størri í vavi, og at fleiri bøkur vórður innlisnar um árið. Hesum arbeiði stendur Ljóðbóka­ nevn­din fyri, og stórur partur av arbeiði teirra bygg­ ir á sjálvboðið arbeiði og frá eldsálum, ið dríva verkið. Men hesum kann ein ikki dúva uppá í longdini, og tí skal kommunan stuðla hes­ um arbeiði. Tórshavnar kvøld og ung­ dómsskúli hevur í samstarvi við Arbeiðs­loysisskipanina tikið stig til undirvísing fyri orðblind, og kunnu longu nú vísa á fleiri sólskinssøgur. At møta sínum javnlíkum, at fáa viðurkenning og møguleika fyri menning, hevur so ómeta­liga stóran týdning, ikki bara fyri lívsgóðskuna hjá tí einstaka, men fyri sam­ felagið í síni heild. Tað eru alt ov fá, ið geva sær far um, hvussu stóran týdning ljóðbókin hevur hjá sjón- og lesiveikum fólki í øllum aldri. Mítt stevnumið er tí, at ljóðbókaframleiðslan og Býarbókasavnið skulu stuðlast meira. Gjald fyri valgreinar Vit taka gjald fyri valgreinar í sambandi kommunuvalið. Valgreinar eru greinar frá valevnum og greinar, sum blaðstjórnin metir sum valgreinar. Kostnaðurin er í lutfallinum 1.000 kr fyri fjórðingssíðu.