fríggjadagur 26. oktober 2012síða 18

Fríggjadagur 26. oktober 2012 · Nr. 125 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Búskaparráðið og Hagstovan fara sama vegin. • Fakfeløgini vóru trýst í botn og sleptu gomlu meginregluni um lønarhækkingar í prosentum. Úrslitið varð, at Jørgen slapp at taka avgerð um, hvussu sosiali elevatorurin í fakfeløgunum skuldi lyftast og lorast. • Bókasøvnini tódna munandi í fíggjarlógaruppskotinum 2013, og Tjóðpallurin hevur næst­an fingið mønustingin. Ein syste­ mat­isk niðurbræðing er h artil far­in í gongd av Mentanar­ grunn­inum. • Havrannsóknarskipið, sum hevði verið liðugt tíðliga í 2014, um leisturin vit løgdu varð fylgd­ur, er nú skotið so langt av politiskum haga, at alt bendir á, at Føroyar, lutfalsliga størsta fiskivinnutjóðin av øllum, helst ongar hav- og fiskirannsóknir kann gera í nærmastu framtíð, tá ”Magnus Heinason” ikki orkar meira. • ES-granskingin fær onga fígging í fíggjarlógaruppskotinum, har­ við fær føroysk gransking ein sovorðnan lúsing, at stígur kemur í eitt høpi, sum øll lond, ið ætla vøkstur og menning, leggja almikla orku í. • Tey arbeiðsleysu vórðu skorin í út­gjaldinum, og fyri­tíðar­pen­ sión­istarnir verða alt annað enn leskaðir í fíggjarlógar­upp­skot­ inum hjá Jørgen. • Laðað verður upp í dyrnar á Sendi-stovuni í London. Neyðuga bindiliðið í Stóra Bretlandi, - sum hevur havt so ómetaliga stóran týdning heilt síðani seinra heimstríð. Í grundini einasta alternativið til heimføðisásina Keypmannahavn-Tórshavn. • Trygdarnetið burturav – Heilsu­ verkið – fær heldur ikki frið fyri longu fingrunum hjá sam­ gonguni. Ongin trilkast við at gjalda til hesa trygdina, sum øll onkuntíð fáa brúk fyri á lívs­leiðini, tí er tað ófatiligt, at sjálvt ein so vital funktión, sum sjúkrahúsini, ikki fáa frið fyri hes­um politisku gav­strikk­un­ um. R æning og rán. Á alljósum degi. Stólp­arnir og súlurnar und­ ir før­oyska samfelagnum verða til­vitað foyktar burtur. Polit­iskt mentanar­loysi liggur sum ein køvandi dýna yvir øllum sam-felag­ num. Fólk flýggja yvir háls og herðar av landinum, undan regime´num hjá ideo­logiska fantastinum Jørgen Niclasen, og sjokkdoktrin hansara varpar áfram so magnfullar rav­ magnsbylgjur út í samfelagið, at man øtast um, at hvørki fólk, miðlar ella andstøða ikki enn hava varnast, at fóturin er við at fara undan sam­ felagnum á sama hátt sum á koloss­ inum á leirfótum, soleiðis sum vit lesa um tað í bókini hjá Dánjali í gamla sáttmálanum. H ugmóð og arrogansa eru við at fara við øllum. Í eini samrøðu í sjónvarpinum hin 16. oktober 2012 sigur Jørgen Niclasen orðarætt: ”Eg eri kanska meira kendur fyri at fáa ting at henda enn Høgni Hoydal”. Hvør mundi hugsa sítt. Men tann stóri spurningurin sum eftir situr, er, hvussu í víðastu verð tað kann bera til, at tann sosialliberali Sam­ bands­flokkurin, sum einaferð hevði rúm á ovastu rókum fyri fólki sum Eilifi Samelsen, Lisbeth L. Peter­sen og Peturi Ellefsen, og hin super­ sosiali Mið­flokkurin, frá fyrstum ideologiskt víðgirdur suðuri í sosialdemokratisku kommununi á Tvøroyri, hava latið hesi ránini henda, og hvussu tað kann bera til, at hesi hava svorið Jørgen eið, tá hann nú fer í holt við tað ulti­ ma­tiva ránið frá Føroya fólki, at privatisera landgrunnin á heilt fáar hendur og øll veiðirættindi á mið- og fjarleiðum í allar ævir, - tað man vera teimum flestu hin størsta gátan. R eykurin, á indifferentu gomlu sjálvstýrarunum, fer í allar ættir, alt eftir hvønn vegin vindurin úr verøld blæsir, og har sum frægasta lønin og pensiónin er at finna, tí er ongin orsøk til at brúka farran av heilavætu til tað kompaníið. T ímin er komin til broyting, siviliseraða bylting og eina nýggja framtíð, sum skal byggjast á sam­felagsligu ruinirnar, ið sløðast alla­staðni í kjalarslóðini eftir Jørgen Niclasen. ∆ kjak Fer flatskattasøgan at endurtaka seg Tá flatskatturin og pen­sjóns­ skattingin vórðu samtykt 23. desember 2011, vórðu málini trýst ígjøgnum Løgtingið. Málið var heilt greitt, at fáa samgongutingfólk at taka undir við hesum, áðrenn tey vistu ov nógv um av­ leið­ingarnar av lógarupp­ skot­unum. Málini vórðu løgd fyri á Løgtingi á fyrsta sinni 6. desember og endaliga samtykt við 3. viðgerð longu 23. desember – bert 17 dagar seinni. Eftir stóðu hópurin av ósvaraðum spurningum og óteljandi áheitanir um nágreiningar og meira fyri­ reikingartíð. Øll stóðu spyrj­ andi. Hvat hendir ? Tað frættist, at sjálvt Løg­ maður ringdi til ein og ein samgongutinglim og segði frá, at um tey ikki atkvøddu fyri, so vóru tey ikki partur av samgonguni. Jørgen og Kaj Leo gingu sostatt hond í hond á odda, at trýsta málið ígjøgnum. Yvir 300 mió. kr. minni í landsskatti Avleiðingarnar kenna vit øll. Landskassin fær nú langt yvir 300 mió. kr. minni inn í landsskatti í 2012, enn land­ skassin hevði fingið um flat­skattalættin ikki varð framdur. Samstundis verða góðar 200 mió. kr. í framtíðar pen­ sjóns­skattainntøkum brúkt­ ar her og nú í 2012. Inn­tøkur, ið koma at mangla seinni, tá somu pensjónistar ikki skulu rinda skatt – siga Jørg­en og Kaj Leo. Veru­leik­ in er tó ein annar, nevn­liga at pensjónistarnir tá koma at rinda høg brúk­ara­gjøld ella nýggjar skattir, tí tá pensjónistarnir ikki fara at rinda nakran skatt tá, kemur landið at mangla skatta­inn­ tøkur til vælferðartæn­ast­ ur­nar. Nú allir pensjónistar ikki skulu rinda skatt í framtíðini, varð alt grundarlagið undir tí semju, ið var so sera nær um eina pensjónsnýskipan, tí eisini undirgravað. 300 mió. kr. frá øllum til tey við hægru inntøkunum Ein onnur avleiðing er, at á hvørjum ári verða nú 300 mió. kr., ið vit øll eru við til at fíggja, fluttar til tann partin av føroyingum, ið hava hægst inntøkur. Hesir fáa skattalættar á fleiri tús­ und krónur um mán­aðin, meðan føroyingar við lág- og miðalinntøkum hava fing­ ið eina eyka skatta­rokn­ing umvegis hækkaða pen­sjóns­ skattinum á kapitalpensjón úr 35% uppí 40%, og á luta- og lívrentupensjón frá at verða skattað progressivt sum A-inntøka, til at verða skattað sum flatskattur á 40% frá fyrstu krónu. 100 mió. kr. mangla í og skulu nú sparast í vælferðartænastum Omaná tí heila, so eru minst 100 mió. kr. á muni millum tað, ið fæst minni í lands­ skatti og tær framtíðar pen­sjónsskattainntøkur, ið valt verður at nýta í dag. Tí skulu nú munandi spar­ingar fremjast inn­ an al­manna­verkið, heilsu­ verkið, samferðslu, ment­an, gransking og á Fróð­skapar­ setri­num. Eitt nú vil lands­ stýrið, at fyri­tíðar­pen­sjón­ istar skulu spara 10 mió. kr., sjúkra­húsini skulu fremja um­fat­andi spa­ring­ ar, eldrasam­býli verða um­ løgd til dagt­ilhald uttan at heimarøktin verður upp­rað­ fest, Fróðskaparsetur Før­ oya skal spara 1,5 mió. kr. til verandi virksemi, Ment­anar­ grunnurin verður skorin við 20%, og túratalið til Suður­ oyar og Sandoyar verður mink­að í 2013. Fyri hvønn skuldi tað loysa seg ? Alt orsakað av einum – um tú veru­liga hugsar um tað – rætti­liga fanatiskum orðataki. “Tað skal loysa seg at arbeiða”. Líkn­andi orðatøk eru ikki ókend í søguligum høpi. Sjálv­andi skulu vit øll kenna á okkum, at vit fáa nakað burtur­úr tá vit fara til arbeiðis. So hevur altíð verið. Men fyri hesa sam­gonguna er hetta orðatak eftir øllum at døma bert galdandi fyri tey, sum framman­undan hava góða løn ella framm­an­ undan hava møguleika fyri at arbeiða fulla tíð. Øll onnur, fáa munandi minni enn áðrenn. Samstundis verða grund­leggjandi væl­ferðar- tæn­astur okkara nú skerdar og verður neyðugt at siga fólki úr starvi. Nógv munnu standa spyrjandi. Fyri hvønn skuldi tað loysa seg ? Høgravenda kósin móti minimalstatinum er sett Ongantíð áður hevur poli­ tikk­urin verið so høgra­vend­ ur sum nú – og so skeiv­ur sum nú. Kósin fram móti minimal­ statinum er sett. Fólkaflokk­ urin ynskir ein so lítlan al­ mennan geira sum møguligt, helst ongan skatt og bert brúkaragjøld. Lunnarnir eru nú lagdir, og vit onnur kunnu bert undrast yvir, at hinir samgonguflokkarnir renna glaðbeintir aftaná. Óskiljandi. Heldur enn at skapa álit og fáa føroyingar at kenna seg tryggar við fram­ tíðarútlitini, so vøkstur aftur kemur í nýtsl­una, virksemið og arbeiðs­loysið minkar, so fremur landsstýrið ein øvugt­ an politikk. Ein, ið fremur mis­ álit og ótryggleika. Tí­verri. Tað er ongantíð ov seint at broyta kós Men vónin er, at hetta ikki er ein gongd í heldur áfram. Tað er ongantíð ov seint at læra av sínum feilum. Vónandi hevur samgongan lært, at verandi politikkur ikki er álitisvekjandi og skapar ikki ta framgongd, ið vit øll ynskja okkum. Hetta sæst eitt nú av MVG-inntøkunum, ið vísa, at MVG-inntøkurnar frá vanligu húsarhalds­ nýtslu­vørurunum eru mink­ aðar í 2012 í mun 2011, hóast prísvøkstur og hóast skatta­ lættar. Hetta sigur ikki so lítið, men samsvarar júst við tað, ið andstøðan hevur víst á frá byrjan, nevnliga at skattalættar til tey við hægru inntøkunum skapa ikki búskaparvøkstur. Ynskir tú vøkstur so eru skattalættar ikki sterkasta amboðið, men skal hetta nýtast, so er at veita lættar til føroyingar við lág- og miðallønum. Sterkasta amboðið er ein álitisvekjandi og upp­byggj­ andi politikkur. Privata nýtslan er í dag sera lág. Nýtslu­kvotan væntast at vera heilt niðri á 82% í mun til 95% vanliga. Um bert føroyingar nýttu sama part av lønini til nýtslu, sum vit gera vanliga, so hevði landið fingið 2-300 mió. kr. meira inn í skattum og avgjøldum, og hallið hjá landinum var tá burtur. So tað snýr seg um at skapa ein álitisvekjandi politikk, so fólk kenna seg trygg um framtíðarútlitini, so vilja vit aftur hava javnvág í landshúsarhaldinum. Tað er at vóna, at samgongan sær týdningin av hesum, og broytir kós. Landsbankin av­tak­ ast – fer søgan at endurtaka seg ? Eitt mál har samgongan hevur møguleika at broyta kós og vísa vilja til at gera tingini rætt, er málið um avtøku av Landsbankanum. Í hesum málinum eru tíverri óhugnaliga nógvar líkheitir við gongdina í málinum viðvikjandi flatskattinum og pensjónsskattinum. 1) Ongin hoyring áðrenn landsstýrið tekur støðu og ger lógaruppskot. 2) Ongin hoyringsskriv áðr­ enn málini verða løgd fyri Løgtingið. 3) Sera illa fyrireikað lóg­ ar­uppskot, við nógv­um feilum og enntá skeiv­um og villleiðandi upp­lýs­ ingum. 4) Nærum allir partar á ar­ beiðsmarknaðinum mót­ mæla framferð og lógar­ uppskotum. 5) Ótalligar áheitanir í al­ menna rúminum á lands- stýrið um, at steðga ætl­ anini. 6) Øll andstøðan og fleiri samgongutingfólk vísa á, at uppskotini als ikki eru í lagi. 7) Løgmaður lovar øllum før­ oyingum at onki verður gjørt uttan at kenna av­ leiðingar áðrenn, og at øll skulu kenna seg trygg. Kristina Háfoss Løgtingskvinna fyri Tjóðveldi Framhald av síðu 17 Framhald av síðu 19