fríggjadagur 26. oktober 2012síða 46

nr. 125 · 26. oktober 2012 6 VIKUSKIFTI hann skuldi hava fyrstu hjálp, so eg gav honum hjartamassagu og royndi at blása luft í hann, sigur Linda og legg­ ur afturat: – Men eg fekk ikki givið honum luft, líka mikið hvussu eg so royndi, tí okkurt var sum blokeraði luftvegirnar, greiðir Linda frá. Hon helt tó fram við at geva Inga hjartamassagu. Fingu ikki lív í hann Tað gingu umleið 20 minuttir, frá tí at Linda ringdi 112, og til hjálp kom á staðið. Tríggir portørar og ein lækni vóru við ambulansuni. – Tað fyrsta teir gjørdu, var at hála Inga út á gólvið í gongini, og har arbeiddu teir so upp á hann, sigur Linda. Hon minnist væl, hvussu tað var at síggja sjeikin hjá sær liggja lívleysan á gólv­inum, meðan ambulansufólkini av øllum alvi royndu at fáa lív í hann. – Eg hugsaði, at nú hevði eg mist hann, men samstundis trúði eg alla tíð­ ina uppá, at hann fór at klára tað, sigur Linda og heldur fram: – Eg minnist væl, at eg bað teir blíva við at geva honum hjartamassagu og endiliga ikki steðga ella geva upp. Eg havi sikkurt sagt alt møguligt býtt, men tú hugsar ikki so klárt í eini tílíkari støðu, fortelur Linda. Hóast portørarnir og læknin gjørdu tað, teir kundu, fingu teir ikki Inga at vakna, og eftir eini løtu varð farið á sjúkrahúsið. Linda var við í ambulansuni, tá Ingi bleiv fluttur á sjúkra­húsið, sum liggur mitt í Århus. Lagdur í kunstugt koma Inni á traumastovuni, ið er akutta skaða­stovan, bleiv hildið fram við at hjálpa Inga. Ikki fyrr enn klokkan 13 henda dagin kundi Ingi aftur anda sjálvur. Hann bleiv fluttur av Århus sjúkra­húsi og á Skejby sjúkrahús, har hann bleiv lagdur í kunstugt koma, soleiðis at ein maskina andaði fyri hann. Harafturat bleiv hann køldur niður, so at kropshitin kom niður á 33 hita­stig í 24 tímar. Tá ið teir tímarnir vóru gingnir, bleiv kropshitin spakuliga settur upp, umleið hálvt hitastig fyri hvønn tíma. Hetta er fyri at minka um møgu­ligan heilaskaða. – Orsøkin til at Ingi bleiv lagdur í kunstugt koma var, at læknarnir vistu ikki, hvussu leingi hann hevði ligið utt­an ilt, sigur Linda, sum heldur ikki dugdi at siga, hvussu lang tíð var gingin, frá tí hon fann Inga á gólvinum í íbúð­ini. – Eg misti púrasta tíðarsansin og kundi als ikki siga læknunum, hvussu long tíð var gingin, frá tí eg fann hann. Tú gloymir tey vanligastu tingini í eini slík­ari støðu, sigur Linda. Á sjúkrahúsinum ringdi hon til tey nærmastu beinanveg og eisini til tað parið, sum hevði vitjað tey kvøldið fyri. – Eg ringdi til parið, vit høvdu verið saman við fríggjakvøldið, og tey komu alt fyri eitt til mín á sjúkrahúsinum. Tey nærmastu úr Føroyum komu eisini skjótast gjørligt, greiðir Linda frá. Á sjúkrahúsinum royndu læknar og sjúkrastystrar fleiri ferðir at vakja Inga, men tað gekk ikki væl. Sunnukvøld byrjaðu tey at royna at vakja hann. Men hvørjaferð spýði hann illa og var ógvuliga illa fyri, minnist Linda. Hon minnist eisini rørið, sum hann hevði í hálsinum. – Hann hevði eitt rør liggjandi í hálsinum, sum plágaði hann, men læknarnir tordu ikki at taka rørið úr, tí teir vóru bangnir fyri, at veska kundi koma í lunguni. Var sum 10 ára gamal Ikki fyrr enn mánakvøld byrjaði Ingi at koma til sín sjálvs aftur, eftir at lækn­ arnir heili tríggjar ferðir høvdu roynt at vakja hann. Tá hann vaknaði, var hann ikki júst so, sum hann plagar at vera. – Hann var í øðrviti og mintist einki, tá vit spurdu hann um ymiskt. Hann var akkurát sum tá hann var 10 ára gam­al, og hann snakkaði um teir vin­ menn­inar, hann plagdi at spæla við tá, for­telur Linda. Ingi kendi tó hana og familjuna hjá sær. – Hann kendi meg, men visti ikki, hvussu leingi vit høvdu verið saman, sigur Linda. Sjálvur minnist Ingi lítið frá fyrstu tíðini á sjúkrahúsinum. – í roynd og veru minnist eg einki, men eg minnist nøkunlundað andlitini á teimum trimum fólkunum, sum serliga tóku sær av mær á sjúkrahúsinum, sigur Ingi. Foreldur Inga, systir hansara og Linda kundu vera inni á stovuni hjá honum stórt sæð allatíðina, men onnur fólk skuldu helst ikki inn til hansara. – Læknarnir søgdu, at hann ikki mátti fáa ov nógv input, og tí var best, um vit bara vóru nøkur heilt fá, sum hugdu inn til hansara, greiðir Linda frá. Ta fyrstu tíðina visti eingin, hvussu framtíðin hjá Inga fór at vera. Tey vistu, at hann hevði fingið hjartasteðg, men einki meir enn tað. Læknarnir gjørdu framvegis kanningar, men kundu ikki stað­festa orsøkina til hjartasteðgin. Hóast hetta var ein hørð tíð, valdi Linda at vera bjartskygd. – Eg anaði ikki, um hann fór at kunna ganga aftur ella nakað sum helst. Men eg valdi bara at hugsa, at nú taka vit ein dag í senn. Sum dagarnir gingu, sá eg eisini lítil framstig, og tá tordi eg veruliga at hugsa positivt, sigur Linda. Skal læra at renna aftur Tann 6. September fekk Ingi ein pace­ makara. Tann skurðviðgerðin gekk væl, og næsta dag bleiv Ingi fluttur á Hammel Neurocenter, sum liggur nakað uttan fyri Århus. Á hesum sjúkra­hús­inum fær Ingi ergoterapi og fysio­terapi. Nú hevur Ingi verið á Hammel Neurocenter í skjótt tveir mánaðir, og tað gongur væl. – Ta fyrstu tíðina kundi eg einki, og áðrenn eg fór á Hammel, lá eg mest í songini. Eg fór bara upp, tá eg skuldi gera onkra lítla venjing fyri at røra kroppin, sigur Ingi. Serliga hava tað verið balansan og rørslurnar, sum Ingi hev­ur skula vant hesa tíðina, hann er til uppvenjing, og venjingarnar síggja út til at gera honum væl. Hann hevur altíð fingist við ítrótt og hevur eitt nú spælt hondbólt heima í Føroyum. – Sjálvt um tað gongur framá, so gongur tað ikki so væl hjá mær enn at renna. Fyri stuttum var eg í Keyp­ manna­havn, har eg royndi at spæla innandurða fótbólt við nøkrum vin­ monnum, men tá var eg øgiliga kloss­ utur og kláraði illa at fylgja við. Men tað skal nokk koma, sigur Ingi bjart­ skygd­ur og fegnast um, at hann fyri trim­um vikum fyri fyrstu ferð fekk loyvi frá læknunum til at fáa pulsin upp um 140. Sjálvur hevur Ingi ilt við at siga, hvussu hann annars er broyttur av til­ burð­inum, men sambært Lindu er hann sum fyrr, men bara við onkrum smá­ vegis broytingum. – Hann er kanska blivin eitt sindur snarsintur, av tí at hann í løtuni ikki kann alt tað, hann kundi fyrr. Harafturat verður hann lættliga troyttur, serliga teir dag­arnar, hann hevur upplivað nógv, men annars er hann tann sami Ingi sum fyrr, fortelur Linda. Lívið heldur fram Sum nú er skal Ingi vera í Hammel í einar seks vikur afturat, og so verður hann útskrivaður. Læknarnir gera fram­vegis kanningar, men hava enn ikki kunnað staðfest, hví Ingi fekk hjarta­steðg. – Teir duga ikki at síggja nakran hjarta­feil, og hjartatrupulleikar er held­ ur ikki nakað, sum liggur til familj­una, sigur Ingi. At hetta hevur verið ein harður um­gangur fyri bæði hann og Lindu, er hann als ikki í iva um. – Eg eri fullgreiðir yvir, hvat kundi verið hent, um Linda ikki var har og gav mær fyrstu hjálp, men tað er ikki nakað, sum eg hugsi um hvønn dag. Mann kann siga, at var tað ikki fyri dam­una, kundi eg verið deyður, og tað er ein ræðandi tanki, sigur Ingi, sum hevur torført við at seta orð á tær kensl­ ur­nar, hann hevur, um tað, sum er hent, og tað stóra arbeiðið, ið Linda gjørdi. – Tað er ringt at forklára. Var hon ikki har, hevði eg heldur ikki verið her. Tað sigur nógv, haldi eg. Henda upp­liv­ingin hevur lært meg veruliga at seta prís upp á tey fólkini, tú hevur rundan um teg og alt tað góða, sum er í lív­inum, sigur Ingi. Linda er samd við honum. – Onkursvegna hevur hetta gjørt, at vit síggja annarleiðis upp á lívið. Vit taka einki fyri givið og seta prís upp á eisini tey smáu tingini í lívinum, sigur Linda, sum serliga hevur lært eitt av hend­ingini. – Eg lærdi fyrstu hjálp, tá eg byrjaði at lesa til tannrøktara. Tá hugsaði eg, at tað var óinteressant undirvísing, tí eg fór ongantíð at fáa brúk fyri tí, men nú veit eg, at tann vitanin, eg fekk, var nógv meira umráðandi, enn eg helt tá, sigur Linda. Hon gavst við útbúgvingini sum tann­røktari, og ístaðin supplerar hon ymsar lærugreinar í løtuni. Um góðar seks vikur er Ingi útskriv­ aður, og hann ætlar sær skjótast gjørligt í gongd aftur við gerandisdagin. Skúlin má tó bíða í eina tíð. – Læknarnir hava sagt, at eg kann byrja á HF aftur eftir summarfrítíðina, men um eg havi tað gott, so ætli eg mær at lesa einstøk fak eftir nýggjár, sigur Ingi. Inntil ta tíð fer hann at gera alt fyri at koma fyri seg, og fer møguliga ein túr upp til Føroya at slappa av. – Eg havi tað fínt nú og tað gongur tann rætta vegin. Nú skal lívið bara halda fram sum vanligt, sigur Ingi. – Tað er ringt at forklára. Var hon ikki har, hevði eg heldur ikki verið her. Tað sigur nógv, haldi eg. Henda upplivingin hevur lært meg veruliga at seta prís upp á tey fólkini, tú hevur rundan um teg og alt tað góða, sum er í lívinum, sigur Ingi v. johannesen mynd: Tróndur Dalsgarð