fríggjadagur 2. november 2012síða 22

Fríggjadagur 2. november 2012 · Nr. 128 22 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Janus á Ryggi Sitandi amerikanski for­ setin hevur ført ein meiri sam­starvs­søkjandi politikk í al­tjóða viðurskiftum enn undan­gongumaður hansara George W. Bush, ið gjørdist kendur fyri sítt aggressiva solo­spæl á heimspallinum. Men sambært republikanska valevn­inum Mitt Romney hev­ur politikkurin hjá Barack Obama sett USA í vanda – um USA ikki leiðir heimin, skulu vit vænta okkum at onkur annar kemur ístaðin, ljóðar republikanski retorikkurin. Mitt Romney hevur tí undir valstríðnum tekna eina mynd av sær sjálvum sum ein sterkari leiðari enn sit­ andi forsetin. USA skal brúka meiri pening til hernaðar­ megi og vera meiri støðu­fast yvirfyri sínum fígg­indum, er boðskapurin frá hon­um, nú tað av álvara styttist til for­ seta­valið. Og í retorikk­inum hjá Mitt Romney, eins og hjá mongum undanfarnum ameri­konskum politikarum, hómast religiøsir undirtónar – hug­tøk sum t.d. lagna og skylda verða brúkt til at lýsa amerikonsku serstøðuna í heim­inum. Bert USA er ført fyri tryggja frið og frælsi í heim­inum, er moralurin. Her spælir Mitt Romney upp á væl kendar tangentar, tí ein nógv brúktur ideolog­ iskur tráður ígjøgnum ameri­ konsku søguna hevur verið, at USA, eins og gamla Ísrael í halgu bók, hevur eina ser­ staka guddómliga uppgávu í heiminum. Barack Obama hevur svara aftur við at vísa á, at eisini hann stendur fyri einum stórslignum USA, sum skal leiða heimin. Men hesum máli skal USA røkka við øktum diplomati og øðrum enn bert hernaðarligum íløg­ um. Óttin fyri víðgongda Bush leistinum er gott grundarlag hjá Barack Obama fyri at promo­vera hógv og sam­starv í hernaðarmálum, eins og hann gjørdi, tá Muhammar Gadaffi í Libya skuldi setast frá. Men hvørki Barack Obama ella Mitt Romney ivast í amerikonsku ser­støð­ uni – eisini í 21. øld. Paranoid supermakt? USA er framvegis mátt­mikl­ asta hernaðarmegi í heim­ inum og hevur hernaðarligar mið­støðir kring allan heim. Onkur meting sigur heili 1000 hernaðarmiðstøðir uttan­fyri USA. Kritiskar rødd­ir spyrja, um hetta ikki er ein fullkomiliga misskilt trygdar­strategi, tá vit hava í huga, at núverandi terror­ hótt­anin er av heilt øðrum slag enn upprunin til hesa heims­umfatandi hernaðar­ ligu nærveru – kalda krígg­ ið? Harnæst ber til at spyrja, hvaðani trongdin eftir at vera nummar eitt í heim­ inum kemur? Svarið frá Mitt Romney í seinasta kjak­inum við Barack Obama var einfalt: You never know. Hótt­anir amerikanarar einki kenna til í dag, kunnu skjótt ger­ast viðkomandi. Ótti og trygdar­ kensla eru, sum vant, stórir partar av hernaðar­visiónini. USA er tí nógvu seinnu ár­ ini ofta samanborið við gomlu hjálandaveldini, sum eitt nútímans imperium við ein­ ari fatan av sær sjálvum sum eitt slag av heimsløgreglu – ið skal tryggja frið og frælsi í øll­um heiminum - og sum hern­aðar­liga tilskilar sær Hvør stýrir heiminum? Politikkur Hugsanin um eina nærum guddómliga serstøðu í heiminum stingur djúpt í amerikanskari mentan. Men við søguliga høgari skuld, methøgum arbeiðsloysi og viknandi støðu í heimsbúskapinum stendur ímyndin hjá heimsins einastu supermakt av álvara sína roynd. Hóast tað lova forsetavalevnini bæði at endurreisa amerikanska stórleikan í heiminum Ein nógv brúktur ideologiskur tráður ígjøgnum amerikonsku søguna hevur verið, at USA, eins og gamla Ísrael í halgu bók, hevur eina serstaka guddómliga uppgávu í heiminum