týsdagur 30. mars 2004síða 6
‹ fyrra síða allar 21 síður næsta síða ›
Tekstur á síðuni
10
Nr. 62 - 30. mars 2004
Nr. 62 - 30. mars 2004
11
Elin Lindenskov
býráðslimur
www.lindenskov.com
Kvinnufelagið í Havn hev-
ur boðið til fundar at stovna
ein kvinnulista at stilla upp
til býráðsvalið í heyst.
Sum býráðslimur í Havn
seinastu 12 árini fari eg
staðiliga at heita á Kvinnu-
felagið at brúka sína orku
til at ávirka politisku flokk-
arnar heldur enn til ein
kvinnulista. Orsøkin er ein-
føld: Fleiri kvinnur verða
valdar á politisku listunum
enn við einum kvinnulista!
Tvær ferðir í áttatiárun-
um stillaði ein kvinnulisti
upp uttan úrslit. Hendir
hetta aftur, skulu vit minn-
ast til, at kvinnulistin tá
bara tekur atkvøður frá
kvinnunum á politisku list-
unum.
Tað er ein sannroynd, at
vit eru nógv, sum hava gjørt
eitt stórt arbeiði fyri at fáa
kvinnum størri ávirkan í
ymsu flokkunum. Tað hev-
ur givið úrslit í býráðsar-
beiðinum, hóast løgtings-
valið seinast var eitt aftur-
stig.
Tað er eitt stórt og tungt
stríð, sum nógvar kvinnur
og menn hava gjørt í flokk-
unum fyri at vinna javn-
støðuhugsjónini frama. Tað
er sera týdningarmikið, at
hetta arbeiði ikki fer fyri
bakka.
Taka vit Tórshavnar Bý-
ráð í dag, so eru tríggjar
kvinnur valdar í býráðið.
Beate L. Samuelsen fyri
Sambandsflokkin við 209
atkvøðum. Hildur Eyðuns-
dóttir fyri Tjóðveldisflokk-
in við 335 atkvøðum og
undirritaða fyri Javnaðar-
flokkin við 392 atkvøðum.
Trý tey seinastu valskeiðini
hevur
Javnaðarflokkurin
verið umboðaður við einari
kvinnu og einum manni.
Tvey tey næstu á listanum
hjá Javnaðarflokkinum eru
eisini kvinnur.
Møguleikar eru fyri at
nógvar
kvinnur
kunnu
verða valdar í býráðið á
valinum í ár.
Fólkaflokkurin
hevur
fyrr havt kvinnu í býráð-
num. Taka vit løgtingsval-
ið, so var Annika Olsen
nummar fýra á listanum við
152 atkvøðum. Stillar hon
upp í heyst hevur hon óivað
ein kjans. Fólkaflokkurin
hevur fýra umboð í býráð-
num.
Beate L. Samuelsen í
Sambandsflokkin
kann
væntast at verða afturvald.
Nú Tórfinn Smith fór úr
Javnaðarflokkinum í býráð-
num, eru trý tey fremstu
valevnini á Javnaðarlistan-
um kvinnur. Elin Linden-
skov 392 atkvøður, Rigmor
Dam 188 atkvøður og Meta
Palle 111 atkvøður. Tilsam-
ans høvdu allar 5 kvinn-
urnar á Javnaðarlistanum
769 atkvøður.
Sjálvstýrisflokkurin hev-
ur boðað frá, at hann fer at
stilla eins nógvar kvinnur
og menn upp til valini.
Kemur Sjálvstýrisflokkurin
aftur í býráðið, er Malan
Johansen
sjálvskrivað
toppvalevni.
Fyri Tjóðveldisflokkin er
Hildur Eyðunsdóttir í bý-
ráðnum. Hon kann sjálv-
andi eisini væntast aftur-
vald.
Miðflokkurin hevur ikki
umboðan í býráðnum. Men
Jenis av Rana hevur verið
valdur í býráðið. Hann
kann sjálvsagt afturveljast,
men meðan hann er løg-
tingsmaður og kommunu-
lækni hevur hann valla
stundir at sita har. Varaum-
boð hjá honum á tingi er
Charlotta á Váli Olsen.
Um kvinnur arbeiða kon-
struktivt kunnu vit fáa eitt
nýtt býráð, sum hevur
meiriluta av kvinnum - har
t. d. 7 av teimum 13 bý-
ráðslimunum eru kvinnur.
Stillar ein kvinnulisti
upp, minka hesir møgu-
leikar munandi. Seinast
kostaði hvørt umboð í bý-
ráðnum 723 atkvøður. Um
vit nýta løgtingsvalið í ár
sum grundarlag er talið
1.042. Vanliga er vallut-
tøkan lægri til býráðsval.
Mín greiða fatan er, at
ein kvinnulisti fer at órógva
nógv í øllum flokkum - og
taka møguleikan frá fleiri
kvinnum at verða valdar.
Eg skal ikki siga, at ein
slíkur listi ongan kjans
hevur at fáa umboð valt,
men hann fær valla fleiri
umboð.
Míni ráð til kvinnurnar í
Kvinnufelagnum er heldur
at stuðla kvinnum á teim-
um politisku listunum. Tað
er einasti máti at fáa eitt
javnari býti millum kynini.
Landsstýrið hevur lagt sítt fíggjarlógaruppskot
fram. Ikki kann sigast, at tølini eru tespilig. Fíggjar-
lógin vísir eitt hall upp á nærum 300 milliónir.
Hallið er fyrst og fremst orsakað av fallandi inn-
tøkum, meðan høga útreiðslustøðið verður varðveitt.
Tað er hugaligt at síggja, at vit nú hava fingið ein
landstýrismann í fíggjarmálum, ið heilt greitt
meldar út, at fíggjarlógirnar fyri komandi ár koma at
verða ávirkaðar av fiskaprísum og búskparligu
vánunum annars. Hetta hevur ikki verið greitt nokk
í farnu árum, og gav tað at bíta, tá inntøkumeting-
arnar skramblaðu niður við heilt stórum millióna-
upphæddum uppá fáar mánaðar, tí at man eftir
øllum at døma hevði gloymt, hvussu føroyski bú-
skapurin var skrúvaður saman.
Spurningurin við fíggjarlógaruppskotinum hjá
landsstýrinum er tó, um man hevur gjørt tær rað-
festingarnar á útreiðslusíðuni, ið skulu gerast. Tað
tykist verða breið semja um, at útreiðslustøðið hjá
landinum er ov høgt. Her verður hugsað um
rakstrarútreiðslur og ikki um íløgur. Íløgutørvur er
altíð, og serliga er tað umráðandi at tað almenna
varðveitir eitt ávíst íløgustøði, tá tíðirnar versna.
Almenni raksturin er dýrur. Tað at blokkurin varð
niðurskorin við 366 milliónum um árið ger, at tað
neyvan slept undan sparingum í almenna rakstr-
inum. Verður tað illa dámt , so er at siga sum, at
hetta er ein neyðug fylgja av blokkniðurskurðrinum.
Sparingar nar eiga at vera sosialt javnvegaðar og
raðfestast má við skili. Tí ber ikki til at fara at skera
við einum ávísum prosenttali yvir ein kamb.
Kanska fer meir at síggjast í fíggjarlógini fyri næsta
ár, tá hendan samgongan hevur havt veruliga tíð at
lata sín politikk skína ígjøgnum í fíggjarlógarupp-
skotinum.
Viðvíkjandi fíggjarlógaruppskoti, so er tað kon-
struktivt, at størsti andstøðuflokkur hevur lagt fram
sítt egna fíggjarlógaruppskot. Hetta uppskot vísir
eitt minni hall enn samgonguuppskotið, men trupul-
leikin er, at flokkurin hevur ein stóran trúvirðis-
trupulleika. Hvussu kann borgarin hava álit á, at eitt
uppskot, ið hesin flokkur leggir fram í andstøðu, fer
at halda, tá sami flokkur hevur havt medábýrgd av
risastórum eykajáttanaruppskotum hvørt tað einasta
ár í samgongu. Einki fíggjarlógaruppskot, ið var lagt
fram av Karsten Hansen hevur hildið. Hvørt ár hava
stórar milliónaupphæddir verið lagdar afturat
útreiðslunum. Tí hava vit ilt við at trúgva, at ein
flokkur, ið hevur undirbudgetterað kraftugt hvørt
tað einasta ár, kann hava eitt uppskot í ár í andstøðu,
ið er eftirfarandi. Tó má man vóna, at samgongu-
limir hyggja at uppskotinum hjá Tjóðveldisflokkin-
um og geva tí eina gjølla viðgerð, tí hvør veit,
kanska okkurt gullkorn er. Vit fáa at síggja, hvussu
leikur fer. Livst so spyrst.
DAGSINS MEINING
Sosialurin
Fíggjarlógaruppskot
VIÐMERKINGAR
Sosialurin
Stovnaður: 1927
Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller
jan@sosialurin.fo
Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov
eirikur@sosialurin.fo
Fíggjarleiðari: Jákup Mørk
jakup@sosialurin.fo
Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo
Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo
Durita Simonsen durita@sosialurin.fo
Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo
Finnbjørg Nattestad
finnbjorg@sosialurin.fo
Blaðfólk:
Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo
Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo
Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo
JónBrianHvidtfeldtjonbrian@sosialurin.fo
Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo
Solby Eliasen solby@sosialurin.fo
Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo
Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo
Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo
Heini í Skorini heini@sosialurin.fo
Terji Nielsen terji@sosialurin.fo
Anna V. Ellingsgaard ave@post.olivant.fo
Ítróttur:
Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo
Terji Nielsen terji@sosialurin.fo
Myndamenn:
Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo
Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo
Sosialurin í Norðoyggjum:
Postsmoga 231
Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík
tel. 458686 fax 458687
e-post: klaksvik@sosialurin.fo
Sosialurin í Suðuroy:
tel. 375364 fax 375464
tel. 220727
e-post: aki@sosialurin.fo
e-post: dagfinn@sosialurin.fo
Sosialurin í Eysturoy:
Postsmoga 143, Saltangará
tel. 447820 fax 449520
tel. 228909
e-post: vilmund@sosialurin.fo
Sosialurin í Vágum:
360 Sandavágur
tel. 333820, 220507 fax 333720
e-post: edvard@sosialurin.fo
e-post: vagar@sosialurin.fo
Uppseting/prent:
Uppseting: Hestprent
Prent: Prentmiðstøðin
Útgevari:
Sp/f Sosialurin
Avgreiðsla:
Mán.-frí. 8-16
Argjavegur 26,
Tel. 341800, Fax 341801
Postadressa:
Postboks 76, 110 Tórshavn
E-mail:
post@sosialurin.fo
lysing@sosialurin.fo
lysingartorg@sosialurin.fo
varp@sosialurin.fo
Blaðið verður prentað
mánadag-fríggjadag klokkan 1400
Lýsingar
Freistir:
Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir
Týsdagsblaðið Mán.kl. 10
Frí.
kl. 15
Frí.
kl. 12
Frí.
kl. 12
Mikudagsblaðið
Týs. kl. 10
Mán. kl. 15
Mán. kl. 12
Mán. kl. 12
Hósdagsblaðið
Mik. kl. 10
Týs. kl. 15
Týs. kl. 12
Týs. kl. 12
Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10
Mik. kl. 15
Mik. kl. 12
Mik. kl. 12
Leygardagsblaðið Frí. kl. 10
Hós. kl. 15
Hós. kl. 12
Hós. kl. 12
Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og
áðrenn ásettu freistir.
Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð.
Stødd:
Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á
einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm.
Innsent tilfar
Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl-
an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið.
Fleiri kvinnur møguleika
at verða valdar í býráðið
Á páskum
Frelsari vár,
tey bløðandi sár,
á krossi Hann hekk,
Hann tók syndina vekk.
Hann segði har,
tað fullgjørt var,
Hann gav upp ond
í Harrans hond.
Av grøvini upprisin Hann,
sum sigur yvir deyðan vann,
í himnabúð jú Hann er har,
øll skuld er goldin tær og mær.
Og kæri Jesus, eg takki tær,
fyri lívi títt, ið tú gavst mær,
eitt pláss til reiðar tú mær ger,
til eg fari úr hesi verð.
Olaf F. Berg
Hergeir Nielsen
Fyri einum ári síðan sam-
tyktu vit eitt uppskot frá
Javnaðarflokkinum
um,
»hvussu størv (ársverk) og
heimildir, og møguligir
partar av almennari umsit-
ing og nýggjar umsitingar
kundu flytast til útjaðaran.«
Frásæð einum avgjørdum
miðstaðarmanni, sum at-
kvøddi blankt, samtykti
løgtingið við 29 atkvøðum
at gera eina roynd at flyta út
í útjaðaran almenn størv og
umsitingar.
Einki ávíst innihald var í
hesum uppskoti frá javnað-
arflokkinum, sum tá sat í
andstøðu, og einki víðari
spurdist burturúr tí heldur.
Hesum partinum hava vit
bjarga í land við uppskot-
inum um at flyta ein part av
strandafaraskipum landsins
til Suðuroyar, soleiðis at
suðringar sleppa at umsita
teirra egnu viðurskifti.
Nú situr javnaðarflokk-
urin innafyri í samgongu,
og hevur ríkiligar møgu-
leikar fyri at fáa kjøt á sítt
egna mál, sum nærum eitt
samt løgting samtykti.
Varamaðurin hjá Sverra
Midjord trokaði seg inn á
formanssessin í vinnu-
nevndini, og fekk her teir
optimalu
møguleikarnar
fyri at viðgera hetta upp-
skot okkara. Men gakk.
Hann vísti tí frá sær, og
hirdi tí ikki eina sømuliga
viðger. Sum nevndarfor-
maður í vinnunevndini
hevði hann allar møgu-
leikarfyri at fylgja upp
løgtingsins vilja í sínum
egna máli, men hann sveik.
Har vit aðrir stóu sum
menn, og samtyktu uppskot
javnaðarfloksins í and-
støðu, sveik Hendrik Old
so dyggiliga møguleikarnar
fyri at fylgja málinum víð-
ari, nú høvi beyðst í sam-
gongu.
Strandferðslan hevur á
fundi við vinnunevndina
greitt frá, at ikki ber til at
órógva kongaríkið teirra.
Heildaratlit
hvørva
og
dupultfunktiónir koma í
staðin fyri sigur hesin
stovnur sjálvandi, eins og
allir aðrir stovnar vildu
gjørt, skuldi teir verið
spurdir líknandi spurningar.
Og so - Gud hjálpi tú
okkum - sigur formaðurin í
vinnunevndini nú í álitin-
um, at fjarstøðan úr Suður-
oynni fer at darva munandi
dagliga samskiftið og sam-
starvið hjá SL, og alt gerst
nógv truplari og kostnaðar-
miklari.
Formaðurin
í
vinnu-
nevndini kýkar rátt tí, ið
hesin
almenni
stovnur
borðreiðir við, og slær við
hesum grundgevingum ein
sjeytummaseym gjøgnum
allar møguleikar fyri at
flyta nakað sum helst út um
bøgarðarnar hjá sær sjálv-
um.
Í undanfarnu samgongu
sat ein suðringur, og søgu-
liga stór tøk vóru tikin fyri
Suðuroynna. Eisini var
hann við til at samtykkja
uppskot javnaðarfloksins,
sum í dag vísir seg at hava
verið sett fram upp á
hvamsvís.
Hendan samgongan yðj-
ur í suðringum, og áhuga-
vert verður at síggja, um
allir fara at roynast eins
kaldir mótvegis oynni, sum
formaðurin í vinnunevndini
tykist gera.
Ein seinasta vón er, at
Sverri Midjord tekur í
herðatoppin á varðamanni
sínum, og sigur honum, at
Tvøroyri hevur eitt náttúr-
ligt krav upp á at umsita
stórsta skipið í flotanum,
sum enntá ber býarmerkið
hansara á hekkuni.
VIÐMERKINGAR
Hendrik Old sveik Suðuroynna
Páll Poulsen
Í greinini "Fortíðin kemur
ikki av sær sjálvari" skriv-
aði Páll Poulsen um kon-
struktivan
interferens.
Søguáhugaði fólk hava
spurt um nøkur dømi. Her
er eitt klokkuklárt dømi..
Í 10 kapittul skrivar
Andras Mortensen í Hinum
Føroyska Róðrarbátinum
um
Bátsband. (Undirstrik-
ingar, framhevjan, viðm. í
parentes PP).
"Tann beinleiðis orsøkin
til, at løgskipanin um eina-
handil varð avtikin í 1856,
var, at hon gekk ímóti § 88
í nýggju donsku grund-
lógini frá 1849, sum segði,
at "alle indskrænkninger i
den frie og lige Adgang til
Erhverv, som ikke ere
begrundede i det almene
Vel, skulle hæves ved Lov".
Níggju ár seinni, í 1865,
varð ein onnur løgskipan í
Føroyum avtikin við somu
grundgeving, nevniliga ein
skipan, ið snúði seg um
bátahald. Hon varð av
summum rópt "bátsbandið"
og øðrum "bátshandil". Í
hesum kapitli skal verða
kannað, hvat keldutilfarið í
sambandi við hesa skipan
sigur okkum um gongdina í
føroyskum bátahaldi í tíðini
fram til avtøkuna av hesi
løgskipan
og
sosialum
viðurskiftum í tí sambandi.
Skipanin um bátsband
var ongantíð fest á blað,
men virkaði í rættarskip-
anini sum óskrivað lóg.
Mong dømi eru um slíkar
lógir í rættarsamfeløgum í
Norðurlondum í eldri tíð,
men í granskingarligum
høpi hevur higartil verið
lítið gáað um tær, netupp tí
tær ikki finnast skrivaðar í
lógarteksti, men einans av
umrøðu í øðrum keldum,
eitt nú rættarúrskurðum, ið
eru varðveittir skrivliga, og
í søgn. (Einki dømi nevnt).
Við lógartekstum er tað
annars soleiðis í søgufrøði-
ligum høpi, at teir ikki
treytaleyst kunnu metast
sum keldur til verulig
søgulig viðurskifti av teirri
einafaldu orsøk, at soleiðis
sum lógin er til skjals, er
hon fyrst og fremst at meta
sum ein normur, ið lóg-
gevarin vildi skuldi ganga í
framtíðini.
Um normurin veruliga
varð hildin, sæst ikki úr
lógartekstinum
sjálvum.
Við teimum óskrivaðu lóg-
unum er øðrvísi, tí tær vóru
úrslit av og vóru til við sið-
venju. (Inkongruens) So
frægt sum til ber at stað-
festa innihaldið í teimum,
má tí metast, at tær endur-
spegla viðurskiftini, sum
tey
veruliga
vóru,
(Inkongruens) og ikki ein-
ans normin, ið lóggevarin
vildi hava settan í gildi
(Hvussu setur man ein
norm í gildi?). Tær óskriv-
aðu lógirnar, sum virkaðu í
rættarskipanini, kunnu tí
sum mótsetningur til tær
skrivaðu lógirnar frá kongi
eyðmerkjast sum fólksligar
lógir.
(Diffust,
eingin
definitión,
her
stendur
heldur ikki hvussu hesin
mótsetningur kemur fram.
Talan er helst um praksis og
hevd).
Tann
nágreiniligasta
heimildin um skipanina um
bátsband eru viðmerking-
arnar til lógina frá 1865,
sum tók hana av, og í inn-
ganginum til tær verður
greitt soleiðis frá henni:
"Fra gammel Tid paa-
hviler der visse færøske
Jordejendommes Besiddere
Forpligtelse til at holde
store Fiskerbaade og andre
af Færøernes Indbyggere
Forpligtelse til at gøre
Tjeneste paa disse Baade.
Om dette Forhold haves der
ingen
Lovbestemmelser,
naar undtages den ved Pla-
katen af 23. Marts 1813 be-
kendtgjorte
kongelige
Resolution av 13 . s . om, at
Sager angaaende Rettig-
heden til at bygge og holde
Fiskerbaade paa Færøerne
skulle som Politisager paa-
kendes af hvert Steds
Sysselmand,
samt
at
Sysselmændenes Kendel-
ser, naar Parterne ej ville
akkviescere ved samme,
skulde indankes for Amt-
manden, og af ham uden
videre Appel paakendes;
men i øvrigt er Forholdet
ordnet ad Sædvanens vej."
Soleiðis skrivar Andras
Mortensen í "Sjómentum",
um hin føroyska bátin.
Hann fekk bæði Phd. og
M.A. Jacobsens heiðursløn
fyri bókina, sum kostar fýra
hundrað krónur. Tað hann
ikki skilur er at lógir kunnu
vera lógir, (grundlógin er
lýst í Føroyum sum ein
vanlig lóg í 1850), men tað
sum jura eisini gongur út
uppá er: "Hvat ger man".
T.d. ber til í dómi at ganga
ímóti lógarteksti, um tekst-
urin er avoldaður ella um-
handlaðu viðurskiftini eru
av sovorðnum slag, at tey
ikki eru hóskandi longur.
§88 verður heldur ikki
funktionelt defineraður í
mun til samtíðina.
Andras heldur seg hava
"gefundenes gefressen" í
hesum, men hann er ikki á
leið. Tí Kongaligi Grøn-
lendski
Handilin
KGH
skuldi verið avtikin, um
hatta passaði. Stovnaður í
1774-75.
"Í grundlógini frá 1953
sæst sami tekstur í § 74.
Alle indskrænkninger i den
fri og lige adgang til er-
hverv, som ikke er be-
grundede i det almene vel,
skal hæves ved lov." Log-
iskt sætt skuldi Kgl. Grøn-
lendski
Handilin
KGH
verið niðurlagdur í seinasta
lagi 1953 av somu orsøk,
tað bleiv hann heldur ikki ta
ferðina. Hann er har enn
tann dagin í dag, tó í øðrum
líki.
Sjálv orðingin "visse
færøske Jordejendommes
Besiddere" vísir at hendan
skipan ikki hevur verið
galdandi í øllum bygdum.
Sjálvt tíðarintervallið mill-
um avtøku einahandilsins
og bátsbandsins eigur ikki
at vera undirmett og vitan
teirra lógkønu tá á døgum.
T.d. tekur hann hendingina
við avtøku bátsbandsins og
speglar hennara præcedens
aftureftir til 1855. Tað ber
ikki til, præcedens gongur
altíð frameftir tíðarlinjuni.
(Akkurát sum søgan krono-
logiskt). Logiski konse-
kvensurin í hesum páhald-
inum er at grundlógin
framhaldandi bleiv brotin
aftaná 1850, fram til 1865.
Hetta er heldur ikki nevnt,
júst tí talan er um konstruk-
tivan interferens. Pástand-
urin blívur ikki sannari av
at Andras Mortensen nevnir
hetta fleiri ferðir í bókini,
heldur øvugt fer hetta at
vísa eftirtíðini at hann ikki
arbeiðir á søguvísindalig-
um grundarlagi. Kanska
fáa vit einaferð eina søgu-
deild, hvørs aðalmál verður
at reksa hesar fløkjur
sundur aftur?
Hans J. Debes sigur í
Føroya Søgu soleiðis:
"Bátsbandið mátti koma í
stríð við fríhandils- og
vinnufrælsishugsjónir, so
hvørt sum tær mentust í 19.
Øld, serliga eftir at kongligi
einahandilin var avtikin:
Níggju ár eftir at fríhandilin
var komin, og sjey ár
áðrenn skipsfiskiskapurin
byrjaði, fór so í 1865 við
lóg úr gildi "Den forpligt-
else, der hidtil harpaahvilet
en del færøske jordejen-
dommes besiddere til at
holde baade og visse af
Færøernes indbyggere til at
gøre tjeneste paa bemeldte
baade".
Amtmaðurin hevði í
1864 mælt til, at skipanin
varð tikin av. Hann hevði
nevnt, at nógv klandur og
sakarmál stóðust av henni,
at hon vinnuliga var vorðin
ein kleppur, og at hon tók
frá fólki persónlig rættindi,
sum Grundlógin frá 1849
annars tryggjaði.
Sambært Norsku Lóg
skuldi
yvirvaldið
seta
ávísar menn "som baade til
lands og til vands skal
forskaffe den "som baade
til lands og til vands skal
forskaffe
den
rejsende
fordringskab". Í oyggja-
landi sum Føroyum má
hava verið serliga neyðugt
við onkrari skipan at flyta
fólk um fjørð og sund.
Henda skipanin varð nevnd
skjútsur., men skyldan fall
ójavnt bæði á menn og
bygdir. Ein skjútsskaffari í
hvørjari
bygd
hevði
ábyrgdina av flutningi, í
Suðuroy kallaðust teir, ið
tilnevndu skjútsmenninar,
nevnarar."( Debes: Føroya
Søga Bind 3 síða 197.)
Her byggir Debes á
kelduútsøgnina, tað er eitt
skúladømi um hvussu søga
skal skrivast. Hetta er á
høgum stigi. Lat okkum
heldur ikki gloyma at Amt-
maðurin tulkar tekstin,
sum stendur í Grundlógini
frá 1849.
NB: Í Fróðskaparriti nr 41
bls 5. stendur soleiðis
skrivað:"Í viðmerkingunum
til fólkatingslógina verður
eisini nomið við, hví báts-
bandsskipanin varð tikin til
viðgerðar og tikin av við
lóg. Skipanin var ein forð-
ing fyri frælsari menning af
føroyksum vinnulívi, sum
hevði fingið nýggjar fyri-
treytir, tá kongaliga eina-
handilsskipanin varð tikin
av í 1856. Og hon gekk
ímóti § 88 í grundlógini frá
1849, sum segði, at "alle
Indskrænkninger i den frie
og lige Adgang til Erhverv,
som ikke ere begrundede i
det almene Vel, skulle
hæves ved Lov". Soleiðis
ber ikki til at skriva.
Keldur: Fróðskaparrit
41.bók 1993, Síða 5-6
Andras Mortensen, Hin
føroyski róðrarbáturin-
Sjómentir føroyinga í eldri
tíð
Opponentar: Bjarne
Stoklund, Arne Emil
Kristensen og J.H.W.
Poulsen
Annales Societatis
Scientarium Færoensis
Supplementum XXVI Síða
217-220.
H.J. Debes: Føroya Søga
Bind 3 Anno 2000
Konstruktivur interferensur
C
M
Y
K
11
10