mikudagur 14. november 2012síða 10

Mikudagur 14. november 2012 · Nr. 133 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Lagt til rættis: Árni Joensen Danskir bankar leggja saman Danskir bankar leggja saman Alt bendir á, at enn ein samanlegging er á veg í tí danska bankaheiminum, eftir at eykaaðalfundir í Sparbank og Spar Nord hava góðtikið, at teir báð­ir peningastovnarnir verða lagdir saman. Tað ein­asta, sum er eftir, er ein góðkenning úr Fíggjar­eftirlitinum. Gongur alt eftir ætlan, verður hetta tann fyrsta stóra og sjálvbodna banka­samanleggingin í Dan­mark í nýggjari tíð. Aftan á samanleggingina fer Spar Nord, sum tann samanlagdi bankin skal eita, at hava 90 deildir og umleið 320.000 við­ skiftafólk. Tað var Sparbank, sum kom við hugskotinum um samanleggingina. Bankin hevur kannað ymsar møguleikar í sam­ bandi við nýggj kapital­ krøv. ari@sosialurin.fo Eingin herðing Roknað varð við, at Landstingið í Grøn­landi fór at herða reglur­nar fyri, nær ein arbeiðs­ gev­ari kann fáa sær út­ lendska arbeiðsmegi, men so verður ikki. Tá málið var til viðgerðar í ting­inum, mæltu bæði IA og Siumut til harðari reglur, men tá málið kom aftur úr vinnu­nevnd­ini, hevði pípan fingið eitt annað ljóð við tí úrs­ liti, at tingið feldi upp­ skotið. Vinnunevndin segði í sínum áliti, at tað er neyð­ugt at kanna tann veru­leika, at støðugt fleiri útlendingar koma til Grønlands at arbeiða, samstundis sum arbeiðsloysið er stórt. Sambært nevnd­ ini kemst hetta av bygnaðar­trupulleikum á arbeiðs­marknaðinum. – Tað er ynskiligt, at arbeiðsgevararnir brúka meiri av lokalari arbeiðs­ megi, men hetta verð­ur ikki loyst í eini handa­ vend, stóð í álitinum frá vinnunevndini. ari@sosialurin.fo Gosfjallaorka til Bretlands Tað er ikki óhugsandi, at hiti úr teimum íslendsku gosfjøllunum skal útvega húsarhaldum í Bretlandi elektrisitet. Tøknin er tøk, hitin kann sendast ígjøgnum sjóleiðing, og verður farið til verka nú, kann veitingin takast í nýtslu í 2020. Tað skrivar bretska blaðið The Times. Blaðið hevur hitt stjóran í Lands­virkjun, Hörð Arnarson, og hann er sann­førdur um, at tað ber væl til at fremja verk­ætlan­ina í verki. Hann vísir samstundis á, at tað er bíligari fyri bretar at verlja hesa loysn­ina heldur enn at brúka kjarnorku. Bretski orku­málaráð­ harrin, Charles Hendry, hevur verið í Íslandi og tosað myndugleikarnar har um at keypa ís­ lendska orku. arni@sosialurin.fo Tey nógvu alibrúkini inni á teim­um norsku firðunum hava fingið umhvørvisfólk at krevja, at alingin verður flutt upp á land, men í alivinnuni vilja tey heldur sleppa út á hav at ala laks. Hetta fer at seta stór krøv til útbúnaðin, men onkur uppskot eru. – Tað eru tvinnar loysnir. Annaðhvørt kann tað gerast við sterkari útgerð úr stáli og betong, sum oljuvinnan brúk­ar, men ein annar hátt­ ur kann vera at hava ringar, sum kunnu søkkjast niður í sjógvin, um tað gerst neyð­ ugt, sigur Arne Fredheim hjá granskingarstovninum SINTEF við Aftenposten. Hjá SINTEF hava tey gjørt tekningar, sum vísa stór alibrúk við tyrlupalli, bú­staði til teirra, sum skulu røkta laksin, og sjálvvirkandi fóður­ skipan, sum fær fóður frá ein­um farmaskipi, ið liggur hjá. Elorkuna hevur SINTEF eis­ini hugsað um, og hon skal koma frá vindmyllum. Minni lús Arne Fredheim sigur við Aften­posten, at tað eru fleiri fyri­munir við at ala úti á víðum havi. Har er meiri rák ígjøgn­um nótirnar, sjógvurin er reinur, og vandin fyri lús er minni. Millum alifeløgini, sum leita eftir tekniskum møgu­ leikum at ala laks á víð­um havi, eru feløg sum Marine Harvest, Salmar og Main­ stream. Myndug­leik­arnir hava eisini fingið áhuga fyri tankanum, og í teirra eygum kann Noreg gerast undan­ gongu­land á hesum øki. arni@sosialurin.fo Út á hav at ala laks Norska alivinnan noyðist at taka við læru av oljuvinnuni og at leita eftir nýggjum loysnum Nógvir svartir pengar í umfari í Íslandi Í dag eru tríggjar ferðir so nógvir pengar í umfari í Íslandi sum undan bankaskrædlinum á heysti í 2008, og ein munandi partur er svartir pengar Tøl hjá Seðlabanka Ís­lands vísa, at upprundir banka­ skrædlið í september í 2008 vóru 12,5 milliardir íslendskar krónur í seðlum í umfari. Teir fyrstu mánaðirnar aftan á skrædlið broyttist talið lítið og einki, men eftir at fólk fóru í bankarnar at taka pen­ ingin út haðani, fór umfarið upp í 24 milliardir krónur. Síð­ani er talið bara vaksið, og tey nýggjastu tølini vísa, at í sep­tember í ár vóru 37 milliardir krónur í umfari ella tríggjar ferðir meiri enn und­an bankaskrædlinum. Skúli Eggert Þórðarson, sum er stjóri í tí almenna skatta­valdinum, sigur við fjøl­miðlarnar, at gongdin er ør­kymlandi. – Tíverri eru ávísar ábend­ ingar um, at tann svarti markn­aðurin er sera virkin. Vit hava eisini sæð, at hetta er eitt veksandi vandamál, og endin verður, at hini, sum gjalda skatt, noyðast at gjalda so mikið meiri, sigur hann. Skattavaldið hevur tosað við fíggjarmálaráðið og bú­ skapar- og skattanevndina hjá Altinginum um, hvørji til­tøk eru neyðug. Skúli Eggert Þórðarson sigur, at tað er ikki neyðugt at broyta revsireglurnar, men at máls­ viðgerðin er tung og drúgv, og tí verður arbeitt við at seta meiri ferð á viðgerðina. Skattstjórin leggur afturat, at myndugleikarnir eiga eis­ini at leggja størri dent á ólóg­ligt vinnuvirksemi, og at tað er neyðugt við greiðari heimild­um fyri, hvussu myndug­leikarnir kunnu steðga slíkum. ari@sosialurin.fo Aling á víðum havi fer at seta krøv, men hevur eisini fyrimunir við sær