fríggjadagur 23. november 2012síða 12

Fríggjadagur 23. november 2012 · Nr. 137 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Leo Poulsen Tað er eingin, sum er fegin um eitt sonevnt black-out, hvørki SEV ella brúkararnir. Og nú hevur DONG Energy í ein­um breiðum europeiskum sam­starvi ment eina skipan, sum skal forða fyri júst hes­ um. Skipanin nevnist Power Hub, og er í veruleikanum ein telduskrá. - Vit hava gjørt avtalu við tríggjar av okkara stóru kund­um um at verða við í hesari royndarverkætlanini, sum varar í eitt ár. Talan er um Bergfrost í Fuglafirði, Kolla­f­jørð Pelagic og Hidden­ fjord/Fútaklett í Vágum, sig­ ur Hákun Djurhuus, stjóri á SEV. Telduskipanir eru settar upp á hesum fyritøkum, sum eru beinleiðis í sambandi við SEV, sum aftur gjøgnum fipur­kaðal er í beinleiðis sam­bandi við DONG Energy. - Skipanin virkar á tann hátt, at skuldi eitt nú ein motorur á Sundi fall­ið út, verða í sama split­seku­ndi boð send til hesar tríggj­ar fyritøkurnar, sum sløkkja niður sítt for­brúk til eitt minimum. Sam­stund­is­verð­ ur økt um framleiðsluna aðra­staðni, sigur Hákun Djur­huus. Fellur ein motorur á Sundi út, ganga millum 10 og 20 minuttir at fáa hann í gongd aftur, og tað tola hesar tríggjar fyritøkurnar lætt­liga. - Fútaklettur og Pelagic kunnu klára seg í tímar utt­ an nevniverdan streym, og Bergfrost kann lættliga klára seg eitt heilt døgn, sigur Hák­ un Djurhuus. Øll eygu á SEV Hvørjar av hesum trimum fyri­tøku­num letur frá sær sín part av nýtsluni. Bergfrost sløk­k­ir fyri frystarínum, Kolla­fjørður Pelagic sløkkir fimm av seks motorum, með­ an Fútaklettur sløkkir fyri hitanum. - Talan er um eina rætti­ liga altjóða verkætlan við áhuga um meginpartin av Euro­pa. Tí eru eyguni hjá euro­peisku miðlunum í dag vend móti SEV og harvið Før­oy­um, sigur Hákun Djur­ huus. Og tað er nakað, sum eisi­ ni landsstýrismaðurin í orku­ mál­um, Johan Dahl, fegn­ast um. - Eg haldi tað er sera áhuga­vert, at Føroyar eru valdar sum øki, at royndarkoyra hesa skipan­ ina. Tað er ein verkætlan, sum SEV og DONG Energy settu í verk fyri nøkrum ár­ um síðani, Føroyar eru væl egnaðar til eita slíka roynd­ ar­verk­ætlanVit eru fult út før­ir fyri at skipa eina slíka small-scale verkætlan, sum hetta jú er, sigur Johan Dahl. Hann sigur, at vit framm­ an undan hava hesar skip­ an­irn­ar, sum nevnast smart- grid, har til ber at samskipa vind-, vatn- og motororku. - Hetta er einastandandi gott, og ikki minst at hetta verð­ur væl dekkað av út­ lendsk­um fjølmiðlum er gott fyri okkum sum land, sigur Johan Dahl. Ein av orsøkunum til, at Føroyar eru valdar sum roynd­a­r­øki er, at talan er um eina afturlætna skipan, og tað er bæði gott og ringt. - Ein av trupulleikunum við at hava eina afturlætna skip­an er, at vit fáa eina av­ mark­ing í gagnnýtsluni av vindorkuni, og hendan skipa­ n­in fer at gera, at tað ber til, sig­ur Johan Dahl. Økja um vindorku Tað hevur eisini verið gjørt nógv fyri at minka um olju­ na og økja um varandi orku­ fram­leiðslu. - Har er vindurin og vatn­ ið og seinni eisini sjóvar­fals­ orkan tað, sum vit koma at seta fokus á. Vit eru í holt við at gera ina heildarætlan fyri el-økið, sum skal verða klár í vár, og hon verður so lunn­ar­ nir undir framtíðar skipan­ ini. Og ein slík skipan sum hen­da, vit hava sett í gongd í dag, verður ein vitalur part­ur av ætlanunum, sigur Johan Dahl. Ætlanin er, at vindorkan í 2014 skal umboða 24% av samlaðu framleiðsluni hjá SEV, og í so máta er skipan­ in, sum nú verður roynd­ar­ koyrd, hent. - Hon er júst ætlað at stýra lutfallinum millum ym­su orkukeldurnar. Vit hava jú gjørt tað lættari og smid­ligari at bjóða vind­ orku­na út, og tað hevur eisini gjørt tað, at vit kunnu taka størri mongdir inn. Vit hava eina útbjóðing í gongd í løtu­ni upp á 12 MW, og tað er bara positivt, tað er leiðin, vit skulu ganga, sigur Johan Dahl. Og tað finnast stórir møgu­leikar á økinum. - Her eru jú stórir aktørar við á økinum, altjóða aktørar um­framt ES, so um hetta verð­ur væleydnað – og tað væn­ti eg, tað verður – so fer tað at merkja, at vit kun­nu byggja munandi út á vind­ orku­øki­num frameftir, sigur Johan Dahl. Útflyta orku Tosað hevur verið um ein el- kaðal úr Íslandi til Føroya, men hendan nýggjasta tøkn­ in spennir kortini ikki bein fyri hesari ætlanini. - Nei, avgjørt ikki. Kaðalin, sum vit hava sett á skinnarar fyri at fáa lýst hann betri, og sum vit hava gjørt eina for­verk­ætlan til, saman við íslendingum, SEV og Jarð­ feingi umframt øðrum aktør­ um á økinum, er jú partur av einari heildarloysn. Og aðal­ mál­ið hjá okkum er eisini upp á sikt, at vit kunnu knýta okkum upp í el-kervið í Eu­ropa, tað er eitt mál, ið eg vóni vit einaferð røkka, sigur Johan Dahl. Og tað hevur sínar av­ gjørdu fyrimunir. - Tað vil alt annað líka eisini merkja, at føroyingar kundu útflutt orku sum eitt alter­nativ, so tað er avgjørt ikki slept, sigur Johan Dahl, lands­stýrismaður í orku­mál­ um. Skoytast kann upp í, at skipað var fyri einum roynd­ ar black-out, og hóast okkurt kiksaði hjá Kollafjørð Pelagic, sum skuldi økja um fram­ leiðslu­na, samstundis sum ein motorur á Sundi skuldi sløkkj­ast, so virkaði skipanin kort­ini sum hon skuldi. Bæði Johan Dahl, lands­ stýris­maður og Hákun Djur­ huus, stjóri í SEV, vænta sær nógv av nýggju skipanini og sígg­ja stórar møguleikar í hen­ni. Føroyar sum royndarland fyri nýggjari tøkni »NO-BREAKE-SKIPAN« Ein nýggj skipan, sum DONG Energy hevur ment, er sett upp á kervinum hjá SEV, sum saman við trimum stórum kundum skal royndarkoyra skipanina í eitt ár Evert den Boer, vara sølustjóri hjá DONG Energy, Johan Dahl, landsstýrismaður í orkumálum, og Terji Nielsen, verkætlanarleiðari hjá SEV, seta nýggju Power Hub skipanina í gongd Mynd: Álvur Haraldsen Hákun Djurhuus, stjóri í SEV, er spentur upp á nýggju skipanina, sum verður royndarkoyrd í eitt ár fram Mynd: Leo Poulsen