fríggjadagur 23. november 2012síða 44

nr. 137 · 23. november 2012 4 VIKUSKIFTI downs syndrom Rannvá G. Fossaberg rannva@sosialurin.fo Í juni mánaði í ár fingu Helena Jørmunds­son og Rasmus Johannesen ein son. Tíðina, Helena gekk við son­ inum, hevði hon havt tað gott og hevði ein vanligan gerandisdag við skúla og arbeiði. – Alt gekk væl, og eg merkti ongan­ tíð, at nakað var, sum tað ikki átti at vera, sigur Helena Jørmundssen, ið er ættað úr Fuglafirði og býr á Kambs­ dali. Alt vísti seg tó ikki at vera heilt sum van­ligt, tí tá sonurin Immanuel bleiv fødd­ur, vísti tað seg, at hann hevði Downs Syndrom. Ein kromosomfeilur, sum ger, at hann ikki mennist eins og onn­ur børn. – Eg og Rasmus hugsa nógv um hans­ara framtíð, og hvussu hann fer at klára seg, sum árini ganga. Men í løt­uni kann eg ikki gera annað enn at vera ein góð mamma og hjálpa og stimbra hann sum frægast, sigur Helena Jørmunds­ son. Átti ov tíðliga Tá Helena var komin í sjeynda mánað, hevði hon tað framvegis gott og fór sum van­ligt til próvtøkurnar hetta summarið á Handilskúlanum á Kambsdali. – Rektarin spurdi meg, um eg kendi meg føra fyri at fara til allar próvtøkurnar. Eg hevði tað fínt, so eg ivaðist onga løtu í, at tað fór eg at klára, tí enn vóru eis­ini tveir mánaðir eftir, til eg var sett at eiga, greiðir Helena frá. Mikudagin 30. Mai fór Helena til skriv­liga próvtøku á skúlanum og aftaná fór hon til arbeiðis í venjingar­ mið­støðini, har hon stóð í móttøkuni og fekst eisini við nakað av reinerð. – Eg minnist væl, at eg hevði rætt­ iliga ilt í lendunum, og tí lat eg vera við at dustsúgva stóru gólvini á arbeiðs­ pláss­inum. Eg hugsaði ikki stórvegis um hesa pínuna, men helt bara, at eg iva­leyst var troytt og trongdi til at hvíla meg, sigur Helena. Seinni um kvøldið, tá hon og mamma hennara sótu í stovuni og seymaðu, gjørd­ist pínan nakað ógvusligari, og Helena fór at bløða. – Tá merkti eg, at okkurt var galið, og vit valdu at fara á Landssjúkrahúsið alt fyri eitt. Í bilinum suður merkti eg, at eg hevði verkir, sigur Helena. Á Landssjúkrahúsinum royndu tey at steðga verkjunum, men tað riggaði bert í hálvtannað samdøgur. – Tey tóku meg av droppinum, ið skuldi steðga mær, og tað gingu ikki meira enn 2 tímar, og so hevði eg átt, sigur Helena og leggur afturat: – Læknarnir søgdu, at eg allarhelst hevði gingið við verkjum tað mesta av deg­num, tá eg hevði havt ilt í lend­ unum. Fekk sjokkerandi boð Lítli drongurin, sum Helena føddi, vig­ aði bara 1600 gram, av tí at hann var fødd­ur tveir mánaðir ov tíðliga. – Tá tann fyrsta kanningin bleiv gjørd, beint eftir at hann var føddur, fekk hann toppkarakter, minnist Helena. Men eftir eini løtu byrjaði lítli drong­urin at blána. – Lunguni vóru ikki fullment, og tískil bleiv hann lagdur í kuvøsu og fekk cpap, sum skuldi hjálpa honum við anda­dráttinum, sigur Helena. Pápi Immanuel, Rasmus, var allatíðina saman við Helenu og nýfødda soninum á sjúkra­húsinum. Longu fyrstu ferð, Helena helt í Immanuel, helt hon seg síggja, at hann hevði trekk, sum nýðføðingar við Downs Syndromi hava. Ein tanki hon tó skjótt kveistraði burtur. – Eg havi ofta fyrr hildið, at onkrir ný­føðingar hava havt andlitstekin, sum børn við Downs hava, uttan at tey hava havt tað. Tí hugsaði eg, at tað nokk bara var eg, sum sá tað, fortelur Helena. Seinni um kvøldið, beint áðrenn vitjanar­tíð var, kom læknin inn á stovuna, har Helena og Rasmus vóru. Helena minnist væl, hvussu tey fingu boð­ini, um at nýføddi sonurin hevði Downs Syndrom. – Læknin kom inn og segði fyrst, at ofta var okkurt galið, tá børn verða fødd ov tíðliga. Hann greiddi okkum frá, at Immanuel hevði trupulleikar við tarm­ unum, og tí máttu vit til Danmarkar – Tú ímyndar tær altíð, at tú fært eitt perfekt barn. Hóast Immanuel ikki er sum flest onnur børn, er hann eitt perfekt barn í mínari verð. Soleiðis sigur 21 ára gamla Helena Jørmundsson um sonin Immanuel, ið hevur Downs syndrom skal hava eitt gott lív Immanuel – Eg minnist væl, at eg hevði rættiliga ilt í lendunum, og tí lat eg vera við at dustsúgva stóru gólvini á arbeiðsplássinum. Eg hugsaði ikki stórvegis um hesa pínuna, men helt bara, at eg ivaleyst var troytt og trongdi til at hvíla meg