mikudagur 28. november 2012síða 10

Mikudagur 28. november 2012 · Nr. 139 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Frágreiðing frá kringvarpsstýrinum Skal stovnurin fremja hesar hóp­uppsagnir, er vert at legg­ja sær í geyma, at fasti starvs­fólkahópurin í 2005, tá avgerð varð tikin um at legg­ja Útvarp Føroya og Sjón­varp Føroya saman, var 115 ársverk. Harafturat var tá ein stórur hópur av frí­ yrkis­fólkum knýttur serliga at útvarpinum. Sostatt er stovnurin tódn­ að­ur væl niður um eina helvt. Tað er eyðsæð, at tílík­ur niður­s­kurður hevur ógvus­ lig­ar avleiðingar fyri stovnin, og at tað væl og virðiliga fer at merkjast í sendiflatuni. Somu­leiðis kunnu vit vænta, at nøgdsemi hjá brúkarunum mink­ar munandi, tí væl minni fæst fyri sama kring­ varps­gjald. Kann nakað gerast við støðu­na? Sjálvandi ber til at gera nakað við støðuna. Kring­ varp­ið hevur framt nøkur muna­góð her og nú tiltøk á útreiðslusíðuni og hevur sett arbeiðið í gongd á inn­ tøku­síðuni. Inntøkur So skjótt tað gjørdist leiðslu­ ni greitt, at inn­tøk­ur­nar frá lýsingum, kunngerðum og eydnu­spølum vórðu lækk­ aða­r munandi í ár, vórðu tiltøk sett í verk. Inntøkan frá spølunum í vár varð upp­ runaliga mett at verða 5,4 milliónir krónur, men sein­ asta metingin vísir, at henda inn­tøka verður 3,1 millión krón­ur ella 45 prosent lægri. Kringvarpið endurskoðar spølini. Tað tekur tíð, men fyri­bils verður roynt at fáa fleiri inntøkur við eyka­vinn­ ingum. Um tað eydnast at útvega stovninum fleiri inn­ tøk­ur frá eydnuspølum er óvist. Vit skulu hava í huga, at føroysku eydnuspølini eru í harðari kapping við út­lendsk spøl, har tey sum spæla, ómakaleyst kunnu vin­na nógvar milliónir krón­ ur. Inntøkan frá handils­ lýs­ingum og inntøkan frá kunngerðum er eisini støðugt lækkað seinni árini við minkandi keypiorku. Eisi­ni her verður orka nýtt í eini roynd at útvega Kring­ varpi­num fleiri og støðugari lýs­inga­inntøkur. Grundleggjandi er lýs­ ing­amark­naður í eini broyt­ ingartíð. Meira verður lýst á heimasíðum og á teim­um sosialu miðlunum. Kring­ varpi­num er ikki loyvt at hava handilslýsingar á heima­síðuni, og tað er ein mein­bogi í hesi broyt­ing­ar­ tíð, nú fyritøkur í alt størri mun flyta sínar lýsingar yvir á net­miðlin. Fyri fýra-fimm árum síðani stavaði ein trið­ing­ur av inntøkunum hjá Kring­ varpinum frá kunn­gerð­um, handils­lýsingum og eydnu­ spølum. Í dag er henda inn­ tøkan minkað niður í eina sættapart. Arbeiðið at økja hesa inntøkuna kann eydn­ ast, men kortini er stór óvissa um hesa inntøku. Inntøkan frá eydnu­ spølum og lýsingum verður tí neyvan ein trygg inntøka, sum ein public service stovn­ ur kann dúva sín grund­ rakstur á. Kringvarp Føroya hev­ur tørv á at vita, hvat inn­tøku­grundarlagið verður í ávíst áramál, so virksmeið kann leggjast til rættis við atliti at public service sáttmálanum. Útreiðslur Tá tað í heyst varð greitt, at inntøkurnar sviku, fingu allar deildir boð um at koma við uppskotum um spar­ ingar. Allar deildir hava spart. Tað er m. a. gjørt við at taka sendingar av skrá og ikki senda boð eftir frí­yrki­s­ fólkum, tá forfall er. Av­talur við starvsfólk í tíðar­av­ markaðum starvi eru ikki longd­ar og nøkur teirra eru longu givin ella gevast, tá setan­ar­skeiðið er runnið. Ætlaðar íløgur eru útsett­ar ella strikaðar, og alt keyp, sum ikki er bráneyðugt, er steðgað. Harafturat er ferðing og bilkoyring av­ markað, eins og eingi starvs­ fólk arbeiða yvir. Frammanundan eru fleiri lang­tíðarsparingar gjørdar. Eitt nú er oljunýtslan lækkað mun­andi við at endurvinna hita frá ambatarum. El­nýtsl­ an er lækkað, og øll tól verða sløkt, tá tey ikki verða brúkt. Somuleiðis eru tele­fon­út­ reiðslurnar læk­k­að­ar við nýggjum avtalum og øðrum av­markingum. Umframt at tað er av alstórum týdningi, at inn­ tøkurnar hjá KvF fáast í eina fasta legu, er tað somuleiðis týdn­ingarmikið, at út­reiðsl­ u­rnar fyrst og fremst verða brúkt­ar til at framleiða før­ oyskt miðlatilfar. Tí mugu loysn­ir finnast, sum minka mest møguliga um aðrar út­ reiðslur. Langtíðarloysnir Í álitinum »Betri miðlar – álit um føroyskar miðlar« verður sagt, at Kringvarp Føroyar tørv­ar politiska viðgerð, og at avgerð má takast um, hvat vit vilja við Kringvarpi Før­oya. Politiska viðgerðin er bráðneyðugt nú. Tær mongu milliónirnar, sum Kring­ varpið í saman­legg­ingini arv­aði frá Útvarpi Føroya, eru nú brúktar. Skal Kringvarpið verða ført fyri at liva upp til ásetingarnar í public ser­ vice sáttmálanum, og sam­ stundis liva upp til ynski og krøv, bæði til góðsku og nøgd hjá brúkarunum í 21. øld, er neyðugt at út­vega Kring­ varpinum eitt meira støðugt fíggjarligt grund­ar­lag at virka á. Nógv hevur verið kjak­ ast, og nógvar loysnir eru nevndar millum ár og dag. Stýrið fyri Kringvarp Før­oya tekur undir við og grund­ gevur soleiðis fyri, at Menta­ málaráðið raðfestir eina ella fleiri av hesum loysnum: MVG-frítøka Tá politiski myndugleikin met­ir, at bløð og bøkur hava so mikið stóran týdning fyri fólka­ræðisligu menningina, at hesir miðlar eiga at verða frítikinir fyri MVG, so eigur tað sama at vera galdandi fyri almenna loftmiðlin, Kring­varp Føroya. Afturfyri kundu lýsingainntøkurnar far­ið í landskassan. Her ber aft­ur til at kaga í álitið »Betri miðl­ar«, har mælt verður til, at inntøkurnar frá lýsingum fara í ein miðlagrunn, ið skal stuðla føroysku miðlunum. Broytt kringvarpsgjald Verandi skipan, við einum kringvarpsgjaldi fyri hvørt húski, hevur tænt fyri seg. Upp­hæddin er so mikið stór í dag, at trupult er at leggja meira omaná. Har­afturat er tað óheppið, at kring­varps­ gjaldið verður kravt hálv­ á­rliga, tí tað kann tykjast møti­mikið hjá fleiri at rinda hesa upphædd. Eitt fast, men lægri gjald fyri hvørt fólk hevði givið eitt breiðari grundarlag og har­við ein lægri eindarprís. Um lógarásett ber eisini til, at skipanin hevur eitt sosialt element, so at t. d. pen­sjónistar og lesandi bert rinda hávlt gjald. Eitt mán­ aðargjald heldur enn hálv­ árs­gjald, vit kenna í dag, hevði helst kenst lættari hjá teim­um flestu. Gjaldið kundi, eins og heilsu­trygdargjaldið, við lóg verið kravt inn saman við skatti­num. Tað hevði lækkað um innkrevjingarkostnaðir, ið núverandi skipan hevur við sær – kostnaðir, ið eru betri brúktir til at framleiða til­far. Møguleikin at skáka sær undan at gjalda verður eisini minni við broyttari inn­krevjingarskipan Ynskiligt er, at eitt nýtt kring­varpsgjald verður prístals­viðgjørt. KvF og MMR gera avrikssáttmála við ella uttan serliga játtan Fær MMR lógarheimld at gera avrikssáttmála við KvF, er ikki neyðugt, at raksturin javn­vigar á hvørjum ári, men bert sáttmálaskeiðinum. Til ber at samantvinna játtan og public service, soleiðis at inni­haldið í sáttmálanum út­loys­ir tilsvarandi játtan á fíggj­arlógini eitt ávíst ár­a­ mál. Her má havast í huga, at fer samlaða játtanin niður um eitt vist, kann hetta elva til, at servitan á stovninum, bygd upp ígjøgnum nógv ár, kann fara fyri skeyti. Vert er eisini at nevna aðr­ar loysnir, eitt nú hølis­ viðurskiftini hjá Kring­varpi­ num. Her eigur at finnast ein enda­lig loysn, so alt virksemi hjá Krinvarpinum verður savn­að í Sortudíki. Tað gevur nógv­ar fyrimunir, t. d. lægri út­reiðslur og skynsamari rakst­ur yvirhøvur á nærum øll­um økjum. Uppskot til út- og umbygging í Sortudíki er latið MMR. Sannlíkt hall í 2012 Seinasta fíggjarliga metingin hjá Kringvarpi Føroya vísir, at hallið í ár verður 3,7 milliónir krónur. Kringvarpið eig­ur 3.046.000 krónur at stan­da ímóti halli. Hetta merk­ir, at 700.000 krónur kunnu koma at resta í. Við verandi gongd er tí neyðugt, at Mentamálaráðið heit­ir á løgtingið um eina eyka­játtan at standa í móti sann­líkum halli. Public Service á vandakós Kringvarpið tódnað niður um eina helvt KRINGVARPSSTÝRIÐ Fleiri lýsingar, fleiri eydnuspøl, kringvarpsgjald á hvønn einstakan føroying og loyvi til at hava undirskot eru nakrar av bjargingarætlanunum, sum stýrið fyri Kringvarpið hugsar sær