mikudagur 16. januar 2013síða 9

9 Mikudagur 16. januar 2013 · Nr. 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðargrein Hvør heldur eygað við pressuni? Á hugavert er at hoyra fjøl­ miðla­fólk kjakast í Kring­ varpi Føroya. Eisini um nýggjárssendingina í sjón­varpinum, sum eitt felag uttanfyri húsið legði navn og vertskap til. Pressan var hesaferð mannað av fimm journalistum, og spurningar um trúvirði, loyalitet og javnbjóðis kapping sveimaðu í luftini, tá stjór­ in tók samanum og segði, at gamla­ árskvøld verður ikki vanliga ikki farið í boksihandskarnar. Nei, tað skuldi ikki verið neyð­ ugt?! Ein leiðsla í einum almennum tíðinda­bera má hava álit á, at tíðindi, mentan og undirhald liggja í góðum hondum. Og tey stóru bløðini eiga eisini at vísa góðan fjølmiðlasið. Gævi at so var. Frælsa orðið og trúgvin eru grund­ arsteinarnir í okkara fólka­ræði. Og tørvur er á sakligum og óheftum fjølmiðlum. Men vit búgva í Føroyum. Viðurskiftini eru smá. Nærum øll kenna øll. Og janti­lóg, øvundsjúka og for­dóm­ar trívast allastaðni. Eisini millum tíðinda­ fólk, teknikarar og pro­gram­fólk av ymsum slagi. Vit siga, at pressan er vakt­hund­urin í samfelagnum. Hetta gevur tign og vald. Tey góðu og ábyrgd­arfullu tíðindafólkini hava am­boðini og duga handverkið. Og neyvan gong­ ur dagur uttan áhuga­verdar send­ ingar og viðkomandi lesnað. Men føgru orðini um journal­ ist­iskan integritet og public ser­ vice hvørva altsamt meira í tíðar­ táminum. Vit eru eru 48.000 fólk og tíð­ indaflutningur er treytaður av, hvør er handan mikrofonina ella telduna. Redaktiónirnar skulu meta um hvørjar søgur hava týdning og raðfesta hareftir. Men alt ov ofta uppliva vit brot á journalistiskar meginreglur. Nógv mál verða tagd burtur. Aðrar søgur verða blástar upp til stórtíðindi. Onkustaðni verð­ur leitað væl eftir mistøkum. Aðra­ staðni verður blinda eygað og deyva oyrað lagt til. Nógv verður gjørt burturúr ongum. Og onki verður gjørt burturúr nógvum. Hvør er varðhaldi, tá ið tíð­inda­ fólk fara yvir um mark? Hvar er press­an, tá miðlafólk skiftast um at interwieva hvønn annan, út­ rópa seg sum dómarar, eru ósak­lig í sínum yrki, reklamera ella dis­krimi­ nera, og einvegis agera sum ser­frøð­ ingingar og talsfólk fyri okk­ara fólk og mentan. Men at berjast við fjórða stats­valdi er sum at rætta tong við illamann. Og klagar tú til fjølmiðlanevndina, er tað meira ein dystur um prin­ sippir og jura, enn um góðan moral og tíðinda­etikk. Leiðslurnar í før­ oysku fjøl­miðlunum verja sum regul seg og síni og viðganga treyðugt nakað mistak, men flyta fegnar fokus á manglandi fíggjarorku og deadline. Ella gera diskussiónina persónliga. Tá vit einans hoyra tíðindafólk kjak­ast um leiklutin hjá miðl­un­um í dagsins samfelagi er líka so undir­ haldandi, sum tað er vanda­leyst. Í flestu førum er talan um somu deba­tørar, sum eisini hava egin áhuga­mál í fjølmiðlaheiminum. Og sum lurtari kanst tú fáa kensluna av, at talan gert meira um ein pro­ fessionellan vinaklubb, sum situr í fjálgu útvarpsstovuni og prísar seg sjálvan og sítt yrki. Um somu redaktørar, aftur­vend­ andi og uttan kvalifiserað mótspæl, sleppa at eftirmeta fjøl­miðla­yrkið, so er okkurt okkurt grundleggjandi og journalistiskt galið. Ein samanrotting av miðlafólki er minst líka so vandamikil, sum ein­hvør politisk samgonga. Og ironiskt nokk, so eiga flestu jour­ nal­istar eisini ein politikara í búkin­ um. Tíðin er búgvin at spyrja, hvør er veruliga dagsskráin hjá fjølmiðl­ unum her á landi? Eru dagligu tíð­ inda og mentanarberarnir fremj­ andi fyri fólkaræðið, trivnaðin og livikorini hjá fólkinum, sum her býr? Er tað viljin og hugsjónirnar, ella eru tað størvini og maktin, sum frameftir skulu dríva verkið? Spurningur er, hvør ella hvat tað er, sum tryggjar demokratiið í Før­ oyum. Er tað góða gamla pressan ella nýggju elektronisku miðlarnir, har vit øll sleppa uppí part? Hvat verður øðrvísi, um vit gjalda tað dupulta í kringvarpsgjaldi og stuðla útbering av pappírpressuni? Um vit ikki hava álit á politik­ar­un­ um, so kunnu vit, um ikki annað fjórða hvørt ár, skifta teir út. Meðan valdmiklir redaktørar, miðlafólk, sjálvprofilerandi ummælarar og tón­leika­ráð, eru, orsakað av innan­ hýsis journalistiskum loyaliteti, mes­tsum friðað at byggja upp síni veldi. Og hetta gagnar og byggir ikki nakað land. Tað er ov lítið framkomið og nær­um ein vanlukka fyri almenna Kring­ varpið og fyri trúvirði á teimum stóru føroysku bløðunum, um ávísir persónar sleppa at nýta fremstu miðlarnar til egna fyrimun, og um spurningur skal seta við nepotismu í dagliga tíðindaflutninginum. Ongantíð meira enn nú er neyðugt at kjakast verður opið um ein veru­ ligan miðlapolitikk, og um hvussu almennar skattakrónur skulu nýt­ ast fyri at upplýsa og tryggja før­ oyingum eitt livandi og rættvíst sam­felag, har øll eisini eru líka fyri lógini. Um vit frameftir skulu keypa bløð og gjalda fyri kringvarp, so eigur innihaldið og trúvirðið í søgunum vera í samsvari við veru­ leikan. Steintór Rasmussen Um somu redaktørar, aftur­vend­andi og uttan kvalifiserað mótspæl, sleppa at eftirmeta fjøl­miðla­yrkið, so er okkurt okkurt grundleggjandi og journalistiskt galið