fríggjadagur 18. januar 2013síða 23

23 Fríggjadagur 18. januar 2013 · Nr. 7 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 miðvikan dramat­iskari hending. Hann var við í flogfarinum, sum datt niður í Myki­nesi í 1970. Hann mintist alt, sum gekk fyri seg. Tá hann sá mold­ rokið, helt hann, at teir vóru farnir av breytini. Dánjal endaði á vøllinum og følir seg so illa, at hann helt seg vera við at doyggja. Men tá hann so kemur eftir, at tað er ikki so illa statt kort­ini, var hann sambært keldum ein tann fremsti at hjálpa teimum, sum vóru verri stødd. Og her kom tað eisini stak væl við, at ein lækni, hóast ”bert” djóralækni, var við flog­far­inum. Hann visti jú, hvat medisin­ið umborð kundi brúk­ ast til. Og hann gav tá fyrstu­hjálp, og legði tær neyðturviligu um­bind­ ingar, sum hann kundi. Hann breyt tríggjar geislar, og tað gekk eitt ár, áðrenn hann kom fyri seg aftur. Meðan hann var inn­ lagdur á landssjúkrahúsinum, mátti hann røkja starvið frá sjúkra­seingini. Hetta dámdi ikki sjúkra­systr­unum. Men hann var einsa­mall­ur í starvi, so hetta mátti so vera. Elsa var megnarfólk Dánjal og Elsa fingu børnini Annika í 1950, Høgni í 1952 og tvíburarnar Jógvan og Atu í 1954. Ata doyði 20 ára gomul. Elsa var úr Nýggjustovu í Kvívík. 17 ára gomul fór hon til Kirkjubøar at tæna. Síðani var hon hjá Dennu og Kjartan Mohr eina tíð, inntil hon, sum umrøtt í fyrra partinum, fór til Noregs á háskúla. Óluva Húsgarð skrivaði í minn­ ingar­orðum m.a. um Elsu: “Anda­ liga støðið, ið varð kveikt í barna­ heim­inum í Kvívík, á háskúla í Noregi, á presta­gørð­um og á Diakonissestiftelsen í Keyp­manna­ havn, hevur uttan iva birt upp undir tað, sum Elsa á mergj­aðum máli hevur skrivað, yrkt, umyrkt og hevur umsett eftir stór sálmaskøld. Sálmur nr. 35 í sálmabókini, “Tey siga lívið er ein váðaferð”, sum Elsa hevur umsett eftir R. Rørdam, varð sungin í Havnar kirkju, tá kistan varð borin út. Hon hevur yrkt og umsett fleiri aðrar sálmar í sálmabókini. Elsa var eitt sinniligt, fyrigevandi og friðsælt fólk, ið ikki læt seg dríva av tíðarandanum. Lyftið, Elsa gav, tá hon fekk prógvið handað sum sjúkrasystir, var: “Trøste, lindre og helbrede”. Hetta lyfti helt Elsa. Elsa var virkin í Heimavirkinum. Tað var hon, sum kom við uppskoti um, at Føroyskt Heimavirki skuldi venda sær til H. M. Debes um at keypa rættindini til bindibókina, fyri at hon ikki skuldi fara á út­ lendskar hendur. Harafturat var tað hon, sum gjørdi tær fyrstu og nógvar av uppskriftunum til Før­ oyskt Bindingarmynstur “Bundna­ turriklæðið”, sum fer at standa sum ein mentunarvarði eftir hana.” Sum Óluva nevnir, skrivaði Elsa ein heilan hóp og um alt møguligt. Hon luttók í ritgerðarkappingum hjá Fróðskaparsetrinum, m.a. um brúdleypssiðir, og fekk hon eisini her virðisløn. Hon var eisini sera áhugað í ætt, og hetta hevur hon eisini skrivað um. Ættin hjá Elsu Elsa hevði ein rættiliga sjáldsaman oldurabba, Andrass Hanusarson úr Skúvoy, føddur 2. desember 1792. Hann hevur havt ein serligan út­ longsul, sum má hava verið eitt sindur sjáldsamt fyri ein bygdar­ drong tá í tíðini. Í 1817 fær hann loyvi frá fútanum at fara til Noregs, hagar hann fór við einum hvala­ stingara. Hann búði á oynni Guld­ brandsø og arbeiddi sum uttan­ buda­maður. Men í 1824 er Andrass staddur í Keypmannahavn og kemur til Føroya við sluppini “Thorshavn”, sum var nýbygd til amtmannin Løbner, sum skuldi brúka skipið til embætisferðir. Andrass kom aftur til Skúvoyar í 1826. Hann fór aftur at sigla í 1828, men kom aftur til Skúvoyar í 1830. Árið eftir fór hann aftur av oynni til Selatraðar at læra jarnsmíð. Henda ferðingin aftur og fram gevur hon­ um eyknavnið “omløberen”. Í Skúvoy legði hann ástir saman við Marjun niðri í Stovu, sum stóð til at arva festið, har hann tænti. Men hann átti onga jørð, og hetta var nóg mikið til, at hann ikki var dámdur sum versonur. Men ráð vóru fyri tí. Marjun varð send norð­ur í Tjørnustovu í Norðragøtu sa­man við eini arbeiðskonu úr Skúv­oy. Og væl bar til. Marjun fall fyri soninum í húsinum, Óla Jákupi. Tey giftust og fluttu til Skúvoyar aftur. Hetta var byrjanin til eina sanna innrás til Skúvoyar úr sama húsi. Tilsamans fluttu 5 systkin og eitt dupult systkinabarn úr Leirvík til Skúvoyar, og munnu flestu skúvoyingar vera ættaðir frá teimum. Tann svikni Andrass fór so aftur av landinum og aftur til Noregs. Hann hevði fingið gott eyga til eina gentu í Vágunum, áðrenn hann fór avstað. Tá hann kom aftur, hevði hon bundið seg til ein annan. Hann fór í ringum skørum aftur av oynni, og hann slapp við einum prestaflutningi av Fútakletti til Kvívíkar. Á ferðini opnaði hann seg fyri prestinum Holm. Hesin ræður honum til at fara til Skælings, tí her sat ein ung bóndaeinkja, Súsanna Sørinardóttir, og hon hevði brúk fyri einum dugna manni. Hann fór, og hetta eydnaðist væl. Tey giftust í 1836. Tann 4. juni 1837 fingu tey tví­ burar, Ellen Marie og Anne Malene Guldbrandtsøe, og er eftirnavnið eftir norsku oynni, har Andrass hevði tænt sum ungur. Sagt varð um Andrass, at hann var ein skilamaður. Alt, sum hann fór í holt við, vignaðist væl. Men longu í 1839 doyði hann, 46 ára gamal. Dóttirin, Elin, giftist til Selatraðar við Elias Joensen, sum var ættaður av Trøllanesi. Tey áttu tveir synir, Pola, sum gjørdist skómakari í Havn og Niels Juel, sum búsettist í Dan­mark. Ein abbasonur hansara giftist í 1963 við systkinabarni kong­ in í Thailandi. Tey fóru tó seinni frá hvørjum øðrum. Anna Malena giftist við Christ­ ian Didrik Jensen, Díriks Kristian, ættaður av Stykkinum. Tey fingu 8 børn, sum eru blivin til eina stóra ætt. Ein sonur var Jógvan, sum giftist inn í Nýggjustovu við Atu Mariu, og tóku tey handil og posthús upp eftir foreldur hennara. Tey fingu 10 børn, og eitt av teimum var Elsa. Jú, Elsa og Dánjal vóru framúr fólk! Komandi partur Komandi tvær Miðvikurnar verða um Andrias Petersen úr Oyndarfirði og hansara dramatisku ferð við Pride of Five í 1920. Eftir ikki at hava sæst í fimm ár giftust Elsa og Dánjal í 1946. Her eru tey giftu á veg niðan á Hellu, barndómsheimið hjá Dánjali, i brúdleyp Stjúkmamma Dánjals, Bina, sum eisini var mostir hansara Dánjal og Elsa saman við børnunum. V.f. Jógvan, Annika, Høgni og Ata Kvívík umleið 1890. Handilin í Nýggjustovu, haðani Elsa var ættað, er húsið nr. 2 frá vinstru fremst á myndini