mánadagur 21. januar 2013síða 8

Mánadagur 21. januar 2013 · Nr. 8 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Vilmund Jacobsen Torbjørn Jacobsen ásannar, at tað leingi hevur verið greitt, at alstórur tørvur er á, at føroyingar fáa ein av­ loysara fyri gamla Magnus Heina­son. Hann vísir á, at bein­an­ vegin, sum CHE-samgongan tók við í 2008, varð málið tik­ ið upp, og peningur settur av til at projektera eitt nýtt havrannsóknarskip - við teirri greiðu ætlan, at skipið skuldi smíðast skjótast gjør­ ligt. – Dentur varð eisini lagd­ ur á, at best var, um skipið kundi smíðast í Føroyum. Nú eru ár gingin, síðani detail­ pro­jekteringin var liðug, og kortini er einki hent. Málið liggur nú meira í andaleypi enn nakrantíð, og hetta er eftir mínum tykki av polit­ isk­um kleyvarskapi. Ongar rannsóknir Torbjørn Jacobsen heldur, at eitt samfelag sum hitt før­ oyska, ið er so ovurhonds tengt at tí, sum úr havinum kem­ur, hevur skyldu til at gera allar neyðugar vísinda­ ligar rannsóknir. – Magnus Heinason er nú í so ringum standi, at umframt at vera blivin ein ovurstór fíggjarlig byrða, er tað bara ein spurningur um, nær klassafelagið missir tolið við landsstýrinum sum eigara og leggur skipið við alla. Fyrrverandi lands­stýr­ is­maðurin vísir á, at CHE- samgongan byrjaði beinan­ vegin at seta pening av til rann­sóknarskip. – Eitt av krøvunum, sum vit settu, tá vit samstarvaðu við minnilutasamgonguna, var eisini, at nú skuldi skil fáast á hesum máli. Pen­ ing­ur varð settur av og eyð­ merkt­ur til hesa bygging. Ein verklagslóg varð sam­ tykt, har smíðast kundi fyri 200 miljónir krónur og í fíggjarkørmum, sum vórðu samtyktir á vári 2011, er øll fíggingin komin til høld­ar. Men, eftir at hetta lands­ stýr­ið, sum nú situr, tók við, steðgaði málið fult og heilt upp. Íløguætlanin er broytt soleiðis, at so at siga einki ljós sæst fyri nýggjum hav­rann­ sóknar­skipi og sonevndu c-átekn­ingarnar hava teir til­vitað tikið av, soleiðis at nú er ikki eitt reytt oyra eftir til nakað sum helst hesum viðvíkjandi. Hetta kann ikki tulkast á annan hátt enn, at fiskivinnupolitikkurin hjá landsstýrinum í fiski­rann­ sóknar­málum er, at ongar ran­nsóknir skulu gerast. Landsuppgáva Vit spurdu eisini Torbjørn Jacobsen, hvat hann held­ur um, at privat feløg møgu­liga skulu smíða hav­rann­sóknar­ skipið, sum nú er upp á tal. Men, hetta heldur hann lítið um. – Tað er ein landsuppgáva at granska í egnum tilfeingi. Vit eiga ein sera vælvirkandi rannsóknarstovn í Hav­stov­ uni, og fyri mær er tað óskilj­ andi, at Havstovan nú so brádliga ikki skal umsita og reka hetta skipið, sum Føroya fólk - landsstýrið - eigur. Fyrrverandi lands­stýris­ mað­urin heldur, at vanligur fiski­skapur og rannsóknir vera vavd saman við ongum skili. – Hóast hesi bæði seg­ ment­ini liggja í sama høpi, so hava tey kortini ógvuliga lítið við hvørt annað at gera. Fiski­ skapur eigur at vera kom­ mersiellur, meðan fiski-og havrannsóknir hava eitt heilt annað og kent endamál. Tí er tað umráðandi, at gransk­arar á Havstovuni stýra hesum parti - og sjálv­andi í góðum dia­logi við vinn­una. Ein trygg íløga Kristian Martin Rasmussen, reiðari í Klaksvík, hevur sagt seg sinnaðan at smíða før­ oyingum eitt nýtt hav­rann­ sóknarskip. Hvussu ljóðar tað í oyrun­um á fyrrverandi lands­stýris­mann­in­um í fiski­ vinnu­málum? – Kristian Martin er ein skilamaður, og hann hevur dyggiliga prógvað sítt virðið sum fiski-og útgerðarmaður. Tá hann heldur seg til at fara undir hesa verkætlan, er tað haraftrat eitt prógv um, at hann eisini er góður handilsmaður. At smíða eitt havrannsóknarskip fyri síðani at leiga tað út til tað almenna, man vera tryggasta íløgan, nakar yvirhøvur kann gera. Um hann fíggjar íløguna sjálvur ella ikki, er líkamikið. Ein og hvør fíggingarstovnur stendur bara og bíðar eftir møguleikanum at fíggja eina slíka verkætlan, har ein 25-30 ára langur sáttmáli við ein almennan myndugleika er fast knýttur at verkætlanini. Torbjørn vísir á, at ein slík­ur sáttmáli sjálvsagt fer at geva reiðaranum ein beran vinning á eini 10-20% um árið. Annars er sátt­málin meiningsleysur fyri íleggj­ aran. – Frægari íløga kann neyvan gerast, og sam­stund­ is hevur tú fingið eitt eyka bein at standa á. Í hesum samanhangi er tað bei­nleiðis kom­iskt at hoyra Jacob Vest­ ergard siga, at onkur privatur hev­ur sagt seg vilja “hjálpa” lands­stýr­in­um at smíða eitt nýtt hav­rann­sóknar­skip, sig­ ur hann. Annað er skilaleyst Torbjørn Jacobsen heldur, at alt annað enn, at landsstýrið smíðar skipið, er skilaleyst. – Eiga føroyingar ikki ráðini at smíða og fíggja eitt nýtt havrannsóknarskip, hava vit ikki ráð til nakað sum helst. Verkætlanin er liðug, og klárt er at smíða. Ætlaða skipið er hósk­andi til alt vanligt rann­sóknar­ arbeiði, men fyri at rakstrar­ kostnaðurin kann haldast á einum rímiligum støði, er skipið projekterað til eina stødd, sum kanska ikki røkk­ ur til tær mest ekstremu roynd­irnar, men har ber til, sum Jákup Jacobsen - Dunga Jákup - vísir á í Sosial­inum í vikuskiftinum, at leiga eitt uppsjóvarskip í stytri tíðar­ skeið - fyri at gera neyðugu royndirnar, sigur fyrrverandi lands­stýris­mað­ur­in í fiski­ vinnumálum. Ein landsuppgáva at granska í egnum tilfeingi - Málið um havrannsóknarskipið liggur í andaleypi, nú meira enn nakrantíð, og tað av berum, politiskum kleyvarskapi. Tað heldur Torbjørn Jacobsen, fyrrverandi landsstýrismaður í fiskivinnumálum - Alt annað enn, at landsstýrið smíðar havrannsóknarskipið, er skilaleyst, heldur Torbjørn Jacobsen, fyrrverandi landsstýrismaður í fiskivinnumálum Mynd: Vilmund Jacobsen Fiskivinnupolitikk­ urin hjá landsstýrinum er, at ongar havrann­ sóknir skulu gerast