týsdagur 6. apríl 2004síða 4

Leygardagin var stovnandi aðalfundur hjá føroyska ættleið- ingarfelagnum. Felagið fekk navnið "Ættleiðingarfelagið", og hevur sum enda- mál at skapa bestu umstøður fyri ætt- leiðingarforeldur, ættleidd børn og vaksin AÐALFUNDUR Anna V. Ellingsgaard ave@post.olivant.fo Í nevndina í nýggja ætt- leiðingarfelagnum komu Annika Marr Poulsen, Marianna Heinesen, Ann Lindberg, Pól Skarðenni og Poul Geert Hansen. Til- takslimir eru Bent Albinius og Laila á Lofti og grann- skoðarar eru Sonja Mørk- øre og Mary Ann Hansen. Umleið 100 fólk, bæði ættleiðingarforeldur og børn teirra, vóru við á stovnandi aðalfundinum. Serlig viðurskifti Ætlanin við nýggja felag- num er ikki at seta ættleidd børn í fokus, sum øðrvísi enn onnur børn. Men sjálvt um tað at vera ættleið- ingarfamilja er meir vanligt í dag í mun til áður, er tað í ávísum førum framvegis nakað serligt. Tað var ein av orsøkunum til, at ein mammubólkur í Havn tók stig til at stovna eitt ætt- leiðingarfelag. Ymiskir spurningar, sum komu und- an kavi í mammubólkinum, sannførdu tær um, at ætt- leiðingarfamiljur hava stóran tørv á at hittast og tosa um viðurskifti, onnur ofta ikki kunnu seta seg inn í.Felagið hevur tí eisini gjørt ein lista yvir fólk í Føroyum, ein kann venda sær til í sambandi við ætt- leiðingarspurningar og iva- mál. Politiska ávirkan Felagið hevur eisini sett sær fyri at royna at ávirka politisku leiðsluna soleiðis, at umstøðurnar fyri ætt- leiðing og lógarsmíð hesum viðvíkjandi kunnu gerast betri. - Eitt nú er Haag konven- tiónin viðvíkjandi altjóða ættleiðing ikki galdandi fyri Føroyar. Hetta hevur millum annað við sær, at tað eru nøkur lond, ið ikki vilja ættleiða børn til Før- oyar. Tí stendur ein føroysk samtykt av Haag konven- tiónini ovaliga á skránni hjá Ættleiðingarfelagnum, sig- ur Poul Geert Hansen, nevndarlimur. Endurskoðað ástøði. Skráin fyri aðalfundin var annars sera fjølbroytt, og eitt av meir forvitsligu inn- sløgunum var ein fyrilestur hjá Hans Mourits Foldbo um menning av barninum. Hans Mourits greiddi frá, at siðbundna ástøðið um avgerandi týdningin av tveimum teimun fyrstu árunum hjá barninum skal takast við fyrivarni. Seinnu árini eru sálarfrøðingar komnir eftir, at uppvøkstur og umhvørvi hevur størri týdning enn higatil hildið. - Ættleiðingarforeldur hava ofta havt ta fatan, at tað vendist ikki aftur, um eitthvørt álvarsamt ella óheppið er hent teirra ætt- leidda barni, áðrenn tey fingu tað. Ivaleyst ávirkar slíkt onkusvegna, men tað verður ikki longur fatað, sum ein ófrávíkiligur dóm- ur yvir barnið, og tað uggar sjálvandi ættleiðingar- familjur, sigur Poul Geert Hansen. Kunning Ein av fremstu uppgávun- um hjá felagnum verður at kunna um ættleiðing. Fe- lagið hevur longu gjørt eina heimasíðu, har slóðir og adressir, umframt viðtøkur og endamál felagsins eru at finna. Eisini kunnu fólk seta felagnum spurningar umvegis heimasíðuna, sum hevur bústað á www.aettleiding.fo »Ættleiðingar- felagið« stovnað Roynið og lesið hetta, sum tey á Cambridge Universisty eru komin fram til: STAVSETING »Smaærbt enii knnnaig á Cmabridge Uinervitisy, so bliar tað okni, husvu rðfayjgaln er á bkósvutan- um í ourðum, men tað er tnngýardimiikð, at ftyrsi og sðsíti bkóvatusr eru á rutøtm pslsái. Retisn knan vrea ein huvlrisai, men oiðrni knunu konirti lsaest utatn trupukeilalr. Httea kmest av, at menskinaenjs hleii lseur ikki høvnn enisktaan bsótakv, men alt oðirð í snen«. Einki at siga, hvussu stavað verður…? - Ættleiðingarforeldur hava ofta havt ta fatan, at tað vendist ikki aftur, um eitthvørt álvarsamt ella óheppið er hent teirra ættleidda barni, áðrenn tey fingu tað. Ivaleyst ávirkar slíkt onkusvegna, men tað verður ikki longur fatað, sum ein ófrávíkiligur dómur yvir barnið, og tað uggar sjálvandi ættleiðingarfamiljur, sigur Poul Geert Hansen Annika Marr Poulsen er ein av stigtakarunum til Ættleiðingarfelagið. Hon kom í nevndina saman við Marionnu Heinesen, Ann Lindberg, Pól Skarðenni og Poul Geert Hansen. Tiltakslimir eru Bent Albinius og Laila á Lofti 6 Nr. 67 - 6. apríl 2004 Nr. 67 - 6. apríl 2004 7 RÁÐIÐ FYRI FERÐSLUTRYGD STEPHANSSONS HÚS / UNI ARGE Ongin skal doyggja ella fáa álvarsligt mein av ferðsluvanlukku Alt virksemi í sambandi við ferðslu verður í samljóði við hesa stevnu . . NULL HUGSJÓNIN NULL HUGSJÓNIN Bárður Nielsen fíggjarmálaráðharri sigur, at lønarhækk- ingarnar á almenna arbeiðsmarknaðinum verða fíggjaðar við lækkingum í teimum íløgum, sum ikki eru sáttmálabundnar. – Vit hava steðgað nógvum nýggjum virksemi orsakað av sparingum, sigur Bárður Nielsen FÍGGJARLÓG 2004 Heini í Skorini heini@sosialurin.fo Omanfyri finst fyrrverandi fíggjarmálaráðharrin Kar- sten Hansen at núverandi samgongu fyri ikki at siga greitt, hvørjar avleiðingar- nar eru av lønarvøkstrinum á almenna arbeiðsmarknað- inum. Karsten Hansen vil vera við, at stórar eykajátt- anir eru eitt krav, um sam- gongan skal megna at fíggja lønarhækkingarnar á 4,5% til starvsfólk á al- menna arbeiðsmarknað- inum, og harvið verður tal- an um eitt enn størri hall á ársins fíggjarlóg. Íløgur hildnar aftur Núverandi fíggarmálaráð- harrin úr Sambandsflokk- inum, Bárður Nielsen, sig- ur, at Karsten Hansen hevur sæð burtur frá teimum sparingum, sum longu nú eru settar í verk, og sum skulu útvega pening til fullu lønarkompensatión- ina. – Vit arbeiða í løtuni und- ir eini bráðfeingisfíggjar- lóg, og tískil mugu vit gjalda fulla lønarkompen- satión, men vit vinna hesar útreiðslur aftur við sparing- um á íløguøkinum, sigur fíggjarmálaráðharrin. Bárð- ur Nielsen vísir á, at fleiri av teimum tiltøkum, pen- ingur er játtaður til, verða av núverandi samgongu hildin aftur, og í hesum liggja sparingarnar. – Nógv nýtt virksemi skuldi verið byrjað, sum vit hava valt at steðga, og við hesum spara vit í upphædd- um, sum viga upp ímóti lønarvøkstrinum, sigur Bárð- ur Nielsen. Spurdur, á hvørjum ítøki- ligum økjum nýggjar verk- ætlanir eru steðgaðar, er aftursvari frá fíggjarmála- ráðharranum, at sparingar í íløgum eru gjørdar á øllum økjum, har bundnir sátt- málar ikki áseta játtanir við lóg. – Sostatt vinna vit pening við at strika nakrar av teim- um játtanum, sum nú eru samtyktar undir verandi bráðfeingisfíggjarlóg, og hesar sparingar fíggja fullu lønarkompensatiónina á 4,5% á almenna arbeiðs- marknaðinum, vit í løtuni gjalda, sigur Bárður Niel- sen úr Fíggjarmálaráðnum. - Av tí at samgongan rindar fulla lønar- kompensatión fyrstu hálvu í 2004 fyri løn- arvøksturin á al- menna arbeiðs- marknaðinum á 4,5%, eru stórar eyka- játtanir og harvið størri hall á fíggjar- lógini í væntu, sigur fyrrverandi fíggjar- málaráðharrin Karst- en Hansen FÍGGJARLÓG 2004 Heini í Skorini heini@sosialurin.fo Tá fíggjarlógin fyri 2004 í seinastu viku var til við- gerðar í tinginum, gav fyrr- verandi fíggjarmálaráð- harrin Karsten Hansen til kennar, at samgongan skjótt kemur í trupulleikar við tí roknistykki, sum gjørt er í sambandi við stóra lønarvøkstin á al- menna arbeiðsmarknað- inum. Í fíggjarlógini 2004 stendur, at »full kompensa- tión ikki verður latin fyri stóru lønarhækkingarnar, sum eru umleið 4,5% árliga á almenna arbeiðsmarknað- inum. Meginreglan er, at 2% verða latin í lønarkom- pensatión«. Hini 2,5% mugu stovnsleiðarar so sjálvir útvega við sparing- um. Samgongan útvegar skeiv tøl Við tað at fíggjarlógin í ár er seinkað orsakað av ný- valinum í januar, verður full lønarkompensatión á 4,5% latin fyrstu 5-6 mán- aðirnar í 2004, áðrenn upp- skot samgongunnar um at lækka lønarkompensatión- ina niður í 2% kemur í ting- ið. Hetta hevur fingið fyrr- verandi fíggjarmálaráð- harran Karsten Hansen at seta knyklar í brýr, tí sam- bært honum hevur sam- gongan ein trupulleika, sum í fyrstu syftu elvir til eykajáttanir og harvið størri hall enn tær 277 milliónirnar, sum higartil eru í undirskoti. Uppá longri sikt kunnu avleiðing- arnar vera sjónligar upp- sagnir á almenna arbeiðs- marknaðinum. – Tá samgongan einki sparir fyrru hálvu í hesum árinum og má rinda allan vøkstin á 4,5%, noyðist hon at spara tvífalt so nógv seinnu hálvu, um rokni- stykki skal hanga saman, og um stórar eykajáttanir ikki mugu takast í nýtslu, sigur ein avgjørdur Karsten Hansen. Fyrrverandi kassa- meistarin í Fíggjarmálaráð- num vísir við hesum á, at nýtslan og útreiðslurnar uttan iva verða størri, enn samgongan í løtuni letst og upplýsir um. – Tá samgongan seinnu hálvu av hesum árinum lækkar lønarkompensatión- ina niður í 2%, skulu onnur 2,5% sparast í bert seks mánaðir, og tá uppsagnar- freistirnar á almenna ar- beiðsmarknaðinum eru 3-6 mánaðir, er talan einfalt um ov stutt skotbrá til nakrar sparingar í 2004, vísir Karsten Hansen á. Tískil kemur fyrrverandi fíggjar- málaráðharrin úr Tjóð- veldisflokkinum til ta niðurstøðu, at hallið á fíggjarlógini við eykajátt- anum má gerast væl størri enn tær 277 milliónirnar, sum nú eru í 2004, og hetta vil ABC-samgongan sam- bært honum ikki viður- kenna. – Talan er sostatt um eitt undirskot á 2,5% fyrsta hálva árið hjá samgonguni, við tað at teir gjalda 4,5% í staðin fyri 2% av almennu lønunum, og hesar upp- hæddir eru ógjørligar at spara innaftur seinastu seks mánaðirnar, slær tjóð- veldismaðurin úr Norð- oyggjum fast. Fíggjarmálaráðharrin: Roknistykkið hongur saman – Nógv nýtt virk- semið skuldi verið byrjað, sum vit hava valt at steðga, og við hesum spara vit í upphæddum, sum viga upp ímóti lønar- vøkstrinum á 4,5%, sigur Bárður Nielsen, fíggarmálaráðharri Karsten Hansen: Lønarvøksturin elvir til stórar eykajáttanir – Tá samgongan einki sparir fyrru hálvu í hesum árinum og má rinda allan lønar- vøkstin á 4,5%, noyðist hon at spara tvífalt so nógv seinnu hálvu, um roknistykki skal hanga saman, og um stórar eykajáttanir ikki mugu takast í nýtslu, sigur fyrrver- andi fíggjarmálaráðharrin Karsten Hansen C M Y K 7 6