fríggjadagur 25. januar 2013síða 20

Fríggjadagur 25. januar 2013 · Nr. 10 20 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 eru harafturat grundaði á burðar­ dygga veiðu eftir fiski og súg­ djórum. Tey størru ferðamannaskipini kunna í stóran mun frávelja norður- og arktisku høvini, um tey ikki kenna seg trygg við støðuna, so sum hon er, meðan ráevnis­ vinnan noyðist at virka í økinum, har hon er staðsett. Talan er tíverri ikki um ræðu­ myndir, men um ítøkiliga vitan á økinum. Russiskir tangabátar ávegis til Evropa hava rímiligar tilbúgv­ ingartreytir í norskum sjógvi, men, tá teir sigla til amerikanska marknaðin, er ovurstórur vandi á ferð í ódnarveðri í føroyskum og íslendskum sjógvi við ongari tøkari bjargingartrygd til eitt nú ein uppstøðgaðan tangabát. Heimshøvini eru rakt av ótaldum dálkingarvanlukkum, har strend­urnar eru illa farnar, har stórir oljuklumpar søkka og als ikki hvørva aftur í okkara tíð. Ovurstórar nøgdir av olju frá hesum vanlukkum eru ongantíð tiknar uppaftur. Tað sum flýtur dampar upp í lofthavið, meðan tað, íð søkkur, framvegis liggur á botni og eitrar alt lív har um leiðir. Nógvir fiskimenn eru eitraðir í andingarleiðunum, nógvur sjófuglur, korallir, krabbi og skelja­ djór eru týnd av hesi dálking, og fleiri tekin eru í sól og mána, sum benda á, at vit eiga at umhugsa av nýggjum, um vit ikki heilt eiga at gevast við oljuleiting til havs. Fyrsta boriverkætlanin, Brugdan 2, í føroyskum øki, varð steðgað í 2012 vegna tøkniligar trupulleikar og vánaligt veður, men verður tikin uppaftur í 2013. Ivi verður nú settur fram av norska veðurlags- og dálkingar­ stýrinum, um tað í heila tikið er rætt at lata økið kring Jan Mayen upp fyri oljuleiting, ma. eisini tí, at veðrið har er harðbalt, og at tað fer at taka ov drúgva tíð at koma fram við tilbúgvingarútgerð. Fremstu ráðgevararnir hjá ameri­kansu stjórnini mæla nú eisini til at endurskoða ætlanirnar um oljuleiting í Alaska, ma. vísandi til óhappið um ársskiftið við bori­pallinum hjá Shell, og at als eingin trygd kortini er fyri, at nýggj óhapp kunnu henda. Veðrið og trygdin eru sostatt umrøðuevnið aðrastaðni. Hesi viðurskifti kenna vit alt til, men ivasamt er, um vit taka tey í nóg stórum álvara. Veðrið fáa vit ikki gjørt so nógv við, men tá tá borað verður í føroyskum øki, og skipaferðslan við vandamiklum evnum longu hevur tikið seg upp, er bráð­neyð­ ugt, at almennu Føroyar taka stig til at útvega Føroyum eitt dygdargott størri bjargingarskip við ivaleysa stórari tóvmegi til at handafara eina størri vanlukku á opnum havi. Hetta kundi verið gjørt í sam­ráð við reiðarí, oljufeløg og trygg­ingar, sum virka her í norður­ høvum, og sum sjálv­sagt hava stór­an trygdar og búskapar­ligan áhuga fyri hesum máli. 1967: Torrey Canyon rendi á land við Cornwall í Onglandi. 171 milliónir litrar av olju runnu í havið. 1978: Amoco Cadiz rendi á land í Frankaríki. 300 milliónir av olju runnu í havið. 1979: Ixtoc boriplatformurin fall saman í Mexicanska Golfinum. 630 milliónir litrar av olju runnu í havið. 1979: Atlantic Empress og Aegean Captain rendu saman uttanfyri Trinidad og Tobago. 396 milliónir litrar av olju runnu í havið. 1989: Exxon Valdez rendi á suðurstrondina í Alaska 41 milliónir litrar av olju runnu í havið. 1991: Under Golfkrígnum runnu ovurstórar nøgdir av olju á sjógv. 1.400.000.000 milliónir litrar av olju runnu í havið. 2002: Prestige brotnaði av um tvøran uttan fyri sponsku strondina. 88 milliónir litrar av olju runnu í havið. 2004: Selendang Ayu fekk maskinbrek í Skan Bay í Aleutian Islands. Eingin tilbúgving tøk og seks mans lótu lív. 1,8 mió. litrar av olju runnu í havið. 2010: Ein djúphavsboring í Mexicanske Golfinum varð mist av hondum. 780 milliónir litrar av olju runnu í havið. 2012: Undan jólum fór ein boriplattur hjá Shell á land í Alaska, tí at sleipibáturin fekk maskinbrekk. 600.000 litrar av olju kundu runnið í havið, um tað ikki í evstu løtu eyðnaðist at bjarga pallinum aftur. tíðargrein Framhald av síðu 19 Fleiri størri vanlukkur hava verið: Nólsoyar­ ferjan nærkast! Nú røkist fyri at verk­ætl­ anin at dagføra og tryggja farleiðina til Nólsoyar lok­ sins verður veruleiki. Á fíggjarlógini 2013 eru 7,5 mió. kr. settar til at pro­ jektera ferjuna. Síðani eru í ætlanini 22,5 mió. í 2014 og 20 mió. í 2015. Hetta gevur arbeiðsbólkinum vón um, at byrjað verður at byggja nýggju nólsoyarferjuna móti vári ella tíðliga í summ­ar. Spennandi verður nú at síggja í hvønn mun skitsu­ projektið er grund­ar­lag undir nýggju ferjuni og í hvønn mun samskifti við fakfólk og brúkarar, leið­ir okkum fram til bestu loysn­ina. Sjálvsagt kunnu vit stúra, at bert 50 milliónir eru til verkætlanina, men vit eiga eisini at hava í huga at til­ gongdin hevur verið drúgv og skitsuprojektið hevur kost­að sítt. Tí sam­svarar upp­hæddin vónandi tað ætl­an løgd hevur verið fram og er í sam­svari við loysnir, ymsu fak­fólkini helst hava spælt sær við með­an bíðað hevur verið eftir politiska leikinum. At tryggja opinleika og ávegis samskifti bjóðar ar­ beiðs­bólkurin seg sjálv­sagt fram at hjálpa til at skipa almennar fundir og eis­ini at møta á fundi við lands­stýris­ fólk, løgtings­fólk, veitarar og onn­ur, ið á einhvønn hátt kunnu hugs­ast at seta fingra­ merki á bestu loysnina. Hugaligt hevði verið um Strandfaraskip Landsins skipaði eina undirsíðu á www.ssl.fo, har til bar at fylgja gongdini. Um tíðar­ ásetingin var sett út í kort­ið og SSL síðani javnan dag­førdi heimasíðuna, kundi verið slopp­ið und­an git­ingum um ar­beiðs­gongd­ina. Tíðarásetingin vit í ar­ beiðsbólkinum eru kunnað um, er at talan hevur ver­ið um eitt 18 mánaðar tíð­ar­ skeið. Nógvar ymsar dag­ fest­ingar eru settar á, nær nýggja ferjan røkir farleiðina, men við fíggj­ar­lógini í huga, kunnu vit nú seta juli 2014 sum mál, at ferjan er liðugt bygd. Helst eru onkrar seink­ ing­ar, roynd­arsiglingar, okk­ urt eyka eftirlit o.s.fr. soleiðis at seinasta útgjaldið fellir 1. januar 2015. Tí verður hesin spurn­ ingur settur fram al­ment, til Johan Dahl, lands­stýris­ mann og onnur at svara: Er ætlanin at fara undir verk­ ætlanina beinanvegin og harvið at dagføra farleiðina um Nólsoyarfjørð um árs­ skiftið 2014/2015? Jákup av Skarði kjak