mánadagur 17. desember 2012síða 23

23 Mánadagur 17. desember 2012 · Nr. 147 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Havi sóknast eftir honum í heyst, vit høvdu samband av og á - alt lívið. Og so frættist tað, at Herman brádliga var farin. So harmiligt. Og hvat nú - ? Jú, uttan orð ert tú í hug­ anum aftur í tí størru stovuni í Klaksvíkar gamla skúla í 1945. Fyrsti skúladagur (18. aug.). Spentur. Tesk og smæð­in barnabros. Kríggið var endað. Ein egin angi av ný­ferniseraðum gólvi og borð­um við blekkglasi í miðj­uni. Skróvan av taskum og bókum (sum gingu í arv mann eftir mann). Við síðuni av mær situr ein jarphærdur drongur, 6 ár og næstyngstur í klassanum (eg sjálvur, eitt hálvt ár yngri, hevði ikki fylt seks). Og sam­ an sótu vit øll tey 9 árini lið um lið, inntil Herman gavst eftir millumskúlan og fór í snikkaralæru á Varpinum hjá p/f J. F. Kjølbro. Og so í summarferiunum. Rokan og sterkur sjórámur av saltfiski á banjara og í eini ráligari krubbu, har ið raskir skúladreingir vóru ein kærkomin hjálp at landa heimkomin skip. Og har at forvinna sær nakrar krón­ um. Eitt yðjandi lív um vág og vallir í serstakari bygd við vøkstri og framburði. Og so læknastríðið eisini – ein fossaflóð av høpisleysum og tápuligum maktarmonnum á ovastu rókum! Klintran í homrum og kappingaherðindi. Dreingja­ kríggj á stríðsvølli millum Biskups­støð og Varpið við tal­sterkar fylkingar av Stenga­dreingjum. Træ­skjøld­ ur, svørð og lansur (Óli ofta fremstur við træknívi millum tenninar). Minnist væl heimið á Biskupsstøð hjá Hans David (1905-1973) og Fanny (1908- 2002). Og var ofta har. Eitt mentað heim. Tey vóru í bókaklubbanum “Fremad”. Nógvar góðar bøkur (eisini Blæksprutten og Svikmøllen til jólar) – og sum eg eisini slapp at læna og lesa (bóka­ savnið í bygdini kom ikki fyrrenn fyrst í 50unum). Hans David, lærarin, sum hann vanliga var nevndur, var blíð­ur, fyrikomandi og køn­ur í litteraturi og Fanny var ein málrættað, ágrýt­in odd­kvinna í hús­møðra­felag­ inum (sum synirnir “vinar­ liga” nevndu fyri:”húsmera­ felagið”(!)). Teir vóru bara tveir brøður Óli (Óli P.) og Her­man. Góðir brøður og góð trý ár eru ímillum teir. Herman var musikalskur, tey lótu hann spæla á org­ul hjá Mariu hjá Alfred Peter­ sen, seinni var hann við í Hornorkestrinum. Vit funnu saman beinanveg. Herman var ein herligur skemtari, eitt sindur øðrvísi enn Óli P.( - men er nakar heilt sum hann?). Eitt dømi av mongum: Herman fortaldi, at um onk­ ur í práti fekk frænir av, at hann og ein vissur Óli vóru brøður, so svitaðist tað ikki, at næsti spurningur hekk í luftini: “ Og dugir tú eisini at tekn...? Og Herman svaraði - áðrenn spyrjarin var liðugur: “Ja, absolutt, men bara nakað annað - (!)” Sagt varð frá, at pápin ein dag so fegin fortaldi fyri Óla - nú ið Fanny bar Herman undir hjartanum – “ - at nú fert tú, Óli, góði, helst skjótt at fáa ein lítlan spelibeiggja” (pápin var vágbingur). Ja, Óli helt tað bara vera o key, men legði tó afturat, at hann nokk heldur vildi hava ein hest (!). Skúlaskapurin var held­ ur stirvin tá á døgum. Hetta var í eini skiftitíð: frá tí at tampurin hevði gyll­ini dag­ ar sum hentasta undir­vís­ ingaramboð lærarans til hjart­kipt smábørn – og tíðina eftir - táið lærararnir helst onga eykaundirvísing fingu um aðrar betri partar -. Og um skúlin var keðiligur fyri “livandi” børn, ja, so var løtan ótrúliga spennandi: at koma í skúla eftir summar­ feriuna og síggja bøk­urnar, sum Herman hevði arvað frá Óla – við hans­ara eyð­ kendu elegantu karika­tur­ tekningum: av lærarum, næm­ingum, bygdarfólki, fúk­ andi brynjuklæddum hetj­um í hernað á hestbaki ella stríðs­ vogni, skip og bátar í logn og í sorli og mangt, mangt annað - nærum á hvørj­ari blaðsíðu. (Tað hevði verið forkunnugt at átt í dag!) Sagt sum tað var, so gjørdu vit báðir Herman ikki tey herviligastu álopini á leksiur og skúlating í millum­ skúlanum, men skemtaðu vit okkum so mikið meiri niðri á teim “bíligu plássinum”á aft­asta bonki. Men klassa­ lær­arin, sum helst ikki var be­fongdur við sama ansi fyri humori, hann vildi tó - merkiligt nokk – fegin vera við í kommersinum. Og tí orðnaði hann okkum – mót­ villiga sjálvandi - at “avan­ serað” fram á fyrsta bonk, og sita beint framman fyri hon­ um, og tað var als ikki líka skemtiligt, kann eg minn­ast. Herman hevði góðar gáv­ ur og hendur og lærdi til handverkara eftir meistara­ læruni – ein frágingin læru­ háttur, sum hevði mangar dygdir. Síðani fór Herman til Horsens at lesa til verk­ frøðing. (Og av tilvild kom eg at ganga somu leið - bara í Kjøpinhavn). Herman giftist við Veru Lund úr Jyllandi, hon bleiv tíverri bara 56 ár, og tey fingu 3 børn: døt­ur­ nar: Maria og Susanne, sum búgva í Kolding, har ið Her­ man eisini búði, og sonin David, sum býr í Randers. Arbeiðslív Hermans sum verkfrøðingur bleiv í Dan­ mark, men tó starvaðist hann eini tvey ár í Havn, ta tíðina táið SMS og Apotekið blivu bygd. Men sum einkjumaður vitjaði hann støðugt heim aftur á klettarnar. Tað er merkiligt, sum tú aldri verður “vaksin” yvir fyri teimum, ið tú vart barn ella vaks upp saman við. Og tað er bara gott. Eitt nú krevur samtalan onga innleiðing. Tú nevnir bara ein persón ella hending, og so eru øll við beinanveg. Báðir klassarnir frá 1945 møttust aftur í somu skúlastovuni tann 30. juli í 2005. Ein frálík 60-ára stevna – vit sungu og prátaðu saman, ein túr út í Grøv o.a. og so døgurði á Viðareiði - har ið vinabond blivu knýtt av nýggjum. Um hetta leitið var Her­ man farin undir at skriva aftur­lítandi hugleiðingar um umhvørvið á Biskupsstøð. Sera undirhaldandi og bein­ rakið. Og umhvørvið har var ser­merkt: fjøran, støðin, bakka­hjallurin, og grann­ ar­nir: Jákup bóndi, báta­ smið­ur, sum smíðaði eftir at hann hevði fylt 90 ár, sonur hans­ara - tann belesti - Hans bóndi og húskallurin og skemt­arin Svend Lundmark úr Samalandi (gamal drongu­r, ella sum tað nú eitur í tíð við kvinnu­troti -: “avlops­ drongur”) og so fleiri fittir fáligir menn, ið vóru giftir inn í tað tøttu og á kvenn­ leggi so markantu biskups­ støðfamiljuna, so sum Pól hjá Hannemiu og Niels hjá Elsu. Fanny var úr kendari sjó­ mannaætt úr Vátutoft í Upp­ sølum, og hon var forrestin systir til tann framúr ætt­ køna J. Símun Hansen, sum hevur skrivað nógvar hend­ inga bøkur um fólk og lívið í Norðoyum. Seinastu ferð, eg fekk eitt prát við Fanny, sat hon á bonkinum undir ovara skjøldri á býráðssalinum í Havn, og tá var hon farin um tey 90. Humørið var í topp, hon skemtaði og fortaldi ein heila hóp um gamlar dagar og hendingar sum vit – og serliga hon - mintust aftur á. Ein sera hugfarslig og góð løta. Tað merktist týðiliga, at Fanny var bæði góð og glað fyri báðar synir sínar Óla og Herman, og tað hevði hon eisini alla orsøk til - . Fari altíð at minnast Her­ man og hini hjá Hans Davidi, lærara, við virðing og vin­ semi. Arnstein Niclasen 16.12.2012 Nøvn Minningarorð um vinmannin Herman K. Petersen 07.03.1939-01.10.2012