mikudagur 19. desember 2012síða 11

11 Mikudagur 19. desember 2012 · Nr. 148 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Lagt til rættis: Árni Joensen Vandamikil maðkur Fólk, sum eta fisk úr Eystrasalti, mugu vera ansin, tí nú hevur ein partur av fiskinum har fingið eitt maðkaslag, sum kann vera vanda­ mikið fyri fólk. Vil heilt illa til, kann maðkurin koma í magan hjá fólki og haðani út í kroppin. Tá maðkurin setir hol á maga- ella tarmveggin, kann tað elva til bruna, sum gevur nógva pínu. Men tað ber til at forða maðkinum at gera um seg, og hyggjuráðini eru sum so ofta at hita fisk­in væl og virðiliga, áðr­enn hann verður etin. Ein onnur loysn er at frysta fiskin 20 stig í 24 tímar. Danskir granskarar siga, at hetta maðka­slag­ ið var ikki í Eystrasalti fyrr, men at tað er komið hag­ar við kópi. Javnt millum Jens og Ernu Tað stendur at kalla á jøvnum millum tey í Noregi, sum vilja hava Jens Stoltenberg til at halda fram sum stjórnarleiðara, og tey, sum vilja hava Høgra- forkvinnuna Ernu Solberg at loysa hann av aftan á valið næsta ár. Í einari nýggjari kanning siga 42,5 prosent, at tey vilja hava Stoltenberg, og 40,8 prosent siga, at tey vilja hava Solberg. í einari tilsvarandi kanning í oktober var púra javnt teirra millum, síðani dró Stoltenberg frá, men nú minkar munurin aftur. Eingin av hinum floksleiðarunum hevur nakran møguleika í kappingini um stjórnarleiðaraheitið. Forkvinnan í Framburðsflokkinum, Siv Jensen, er heilt niðri á 6,5 prosentum. Kanna rannsóknarúrslit Vísindafólk kanna nú úrslitið av teirri so­kall­ aðu Lomrog-rann­sókn­ ar­ferð­ini, sum kannaði leiðir­nar millum Norður­ grøn­land og Norðpólin í summar. Endamálið við rannsóknunum var at fáa staðfest, at ríkis­ felags­skapurin kann av røtt­um krevja ræðisrætt yvir leiðini norðan fyri Grønland, íróknað sjálv­ an pólin. Christian Marcussen, sum var við á rann­ sókn­ar­ferð­ini, sigur við KNR, at arbeiðið at kann­að rann­sókn­ar­ úrs­lit­ið verður neyvan liðugt fyrr enn í 2014, tá Danmark skal lata Hav­rætt­ar­nevndini hjá ST grundgevingina fyri sínum kravi um ræðis­ rætt til leiðina. Leiðin norðan fyri Grønland er ikki tað einasta kravið, sum Dan­ mark hevur vegna ríkis­ felags­skapin. Føroya vegna krevur Danmark eitt øki norðan fyri Før­ oy­ar og eitt øki sunn­an­ fyri. Tingrætturin í Gøteborg feldi mánadagin dóm í einum sera sjáldsomum máli ímóti einari kvinnu, sum hevði fult av mannabeinum heima við hús Formliga var tann 37 ára gamla kvinnan ákærd fyri at hava gjørt seg inn á gravarfriðin, og rætturin dømdi hana seka, tí hon hevði havt ymisk mannabein og mannaskøltar í íbúð síni. Ákæruvaldið hevði millum annað myndir, sum vístu, at kvinnan hevði mannabein hjá sær í songini. Í niðurstøðuni vísti rætt­ urin á, at tað er eitt brots­ verk at flyta partar av einari beinagrind, tá ein ikki hevur neyðuga góð­kenn­ing til at gera tað. Har­afturat er tað ólógligt at seta eina beinagrind saman og at hava hana liggjandi á gólvinum, umframt at tað er ólógligt at goyma partar av beina­ grindum í posum og at brúka teir til at keypa við. Hóast hon bleiv dømd sek, sleppur kvinnan frá at fara í fongsul. Hon verður undir eftir­liti og skal hava viðgerð fyri misnýtslu umframt sálar­liga viðgerð. Tann 37 ára gamla kvinnan sigur við blaðið Göte­borgs-Posten, at hon er helst eitt sindur sjáldsom. -Eg havi áhuga fyri rætt­ar­ vísindi og sera stóran áhuga fyri, hvussu beinagrindin hjá fólki er sett saman. Eg havi myndir av deyðum fólki, sigur hon við blaðið. Hevði mannabein hjá sær í songini Fyri nøkrum døgum síðani varn­aðust fólk, at nógv sild lá deyð á sandinum innast á Kolgrafarfirði, sum er vestan­til í Íslandi, og seinni vísti tað seg, at eitt tjúkt lag av sild lá eftir botninum inn­ ast á fjørðinum. Um vikuskiftið vóru kav­ ar­ar niðri og kannaðu um­ støður­nar. Ein teirra greiddi aftaná frá, at hann hevði ver­ ið niðri á knappliga 30 metra dýpi, og at har lá sildin sum eitt teppi eftir botninum. Lívfrøðingurin Róbert Arn­ar Stefánsson hevur verið á Kolgrafarfirði og kann­að sildina. Hann sigur við Morgunblaðið, at tann deyða sildin er ikki rak, men í góð­um standi. Hann er ikki heilt vísur í, hví so nógv sild er deyð. Onk­ur hevur sagt, at kópur ella sildreki kann hava rikið sild­ina inn at landi og upp á turt, men tað heldur Róbert Arn­ar ikki. Hinvegin heldur hann, at sildin kann vera deyð av kulda, tí at sjógvurin er kølnaður brádliga. Lívfrøðingarnir hjá Hav­ rann­sókn­ar­stovni­num eru av somu áskoð­an. Kann­ing­ar um viku­skift­ið vístu, at meðan sjógv­ur­in á Grundarfirði, sum er nærhendis, var fýra stig, var sjógvurin inni á Kol­gra-far­ firði um frost­mark­ið. Eingin veit við vissu, hvussu nógv sild er deyð, men Hav­rann­sókn­ar­stovn­ ur­in metti í síðstu viku, at um­leið 250.000 tons av sild var inni á Kolgrafarfirði. Sildin helst deyð av kulda Fleiri túsund tons av deyðari sild liggja í fjøruni og niðri á botni í Kol­gra­ far­firði í Íslandi, og lívfrøðingarnir halda, at hon doyði av kuldaskelki