mikudagur 7. apríl 2004síða 3

4 Nr. 68 - 7. apríl 2004 Nr. 68 - 7. apríl 2004 5 UTTAN ÚR HEIMI Ísraelski forsætisráð- harrin tekur nú upp- aftur, at palestinski leiðarin skal ikki kenna seg tryggan. Palestinski samráð- ingarleiðarin ivast ikki í, at ísraelsmenn fara at beina fyri Arafat MIÐEYSTUR Árni Joensen fartekst@mail.dk Fyri átta døgum síðani segði Ariel Sharon, at ein og hvør, sum hevur ábyrgd- ina av, at ísraelsmenn verða dripnir, eigur ikki at kenna seg tryggan. Hóast hann ikki segði, hvønn hann sipaði til, var eingin í iva um, at orðini vóru ein ávaring til palestinska leið- aran Yasser Arafat. Nú tekur Sharon ávaring- ina uppaftur. Við blaðið Yedioth Ahranoth í gjár segði hann, at hann kann ikki veita trygd fyri, at Arafat sleppur óskalaður. Palestinski samráðingar- leiðarin, Saeb Erekat, ivast ikki í, at Ísrael veruliga um- hugsar at beina fyri Arafat. - Hóttanin er álvarssom, og eg eri vísur, í, at Arafat, forseti, verður avrættaður, segði Saeb Erekat við marokkanska sjónvarpið sunnudagin. Hann vildi vera við, at ísraelska málið við at beina fyri palestinsk- um leiðarum er at elva til lógloysi og harðskap og at gera enda á teimum pale- stinsku sjálvsstýrismynd- ugleikunum fyri at kunna vísa á, at palestinar hava einki veruligt umboð. Samstundis vísir ein meiningakanning í Ísrael, at umleið tveir triðingar av ísraelska fólkinum taka undir við, at víðgongdir palestinskir leiðarar verða fyribeindir, eins og gjørt varð við Hamas-leiðaran Ahmed Yassin herfyri. Donsk arbeiðs- pláss enda eystanfyri Lítla virðið á amerikanska doll- aranum ger, at nógvar danskar fyritøkur um- hugsa at flyta ar- beiðsplássini til Fjareystur DANMARK Árni Joensen fartekst@mail.dk Tað lítla dollaravirðið og tann sterka danska krónan gera, at dansk- ar vørur eru ov dýrar at keypa uttanlands. Fyri tveimum árum síðani var dollaravirðið 860. Í dag er tað nakað oman fyri 600. Hetta hevur fingið nógvar danskar fyri- tøkur at umhugsa at flyta virksemið til lond í Fjareystri, har fram- leiðslukostnaðurin er munandi minni enn í Danmark. Sambært einari kanning, sum kanningarstovnurin Rambøll hevur gjørt fyri Jyllandspostin, umhugsa 11 prosent av teimum donsku út- flutningsfyritøkunum at flyta av landinum. Tað svarar til ímillum 600 og 700 fyritøkur. Harafturat koma einar 200 fyritøkur, sum longu hava umhugsað at flyta virksemið til Fjareystur, og hesar hava nú framskundað ætlanina, skrivar Jyllandsposturin. Kanningin hjá Ram- bøll vísir, at fallið í dollaravirðinum rakar ein triðing av teimum donsku fyritøkunum, og at úrslitið er minni søla og minni vinning- ur. Samstundis er tað ein sannroynd, at danskar vørur eru vorðnar dýrari í USA, Russlandi, India, Kina og í teimum flestu londunum í Lands- synningsasia. Tað er nú ikki bara tað danska vinnulívið, sum hevur trupulleikar av tí lága dollaranum. Støðan er tann sama hjá útflutningsfyritøk- unum í hinum ES- londunum. Amerikanararnir eru í ferð við at missa álitið á George W. Bush, forseta orsakað av gongdini í Irak VALSTRÍÐ Árni Joensen fartekst@mail.dk Tann versnandi ófriðurin í Irak kostar nú amerikanska forsetanum undirtøku ímillum veljararnar sjey mánaðir undan forsetaval- inum. Í einari kanning, sum Pew-stovnurin hevur gjørt, siga 53 prosent av teimum spurdu, at tey taka ikki undir við Irak-politikkinum hjá forsetanum longur. Hesin parturin av fólkinum er vaksin sera nógv í sein- astuni, tí í januar vóru tað bara 37 prosent, sum ikki tóku undir við amerikanska politikkinum í Irak. Uppaftur verri er tað helst hjá forsetanum, at 57 prosent av amerikanarun- um halda ikki, at forsetin yvirhøvur hevur nakra ætlan um, hvussu trupul- leikarnir í Irak skulu ella kunnu loysast. Bara 32 prosent halda, at Bush hev- ur eina tílíka ætlan. Tann sama kanningin vísir eisini, at fleiri og fleiri amerikanarar halda, at USA eigur at taka sínar hermenn úr Irak. Tað hildu 37 prosent í januar, men í dag eru tað 44 prosent, sum vilja hava hermenninar heimaftur. Kanningin hjá Pew vísir eisini, at amerikonsku velj- ararnir eru heldur ikki nøgdir við búskaparpoli- tikk forsetans. Bara 39 pro- sent halda, at búskaparpoli- tikkurin er í lagi. 43 prosent siga, at sum heild hevur forsetin roynst væl. Tað er tað minsta talið, síðani Bush kom í Hvítu Húsini, sigur Pew-stovn- urin. Ísrael fer at beina fyri Yasser Arafat Ófriðurin í Irak kostar Bush undirtøku Yasser Arafat. Fara ísraelsmenn at beina fyri honum? Amerikanararnir eru ikki nøgdir við Irak-politikkin hjá Bush, forseta. 43 prosent halda, at USA eigur at taka sínar hermenn úr Irak. Nú alt bendir á, at Tinganes verður økisfriða, hongur tað í leysari luft, hvar Smyril sleppur at leggja at SUÐUROYAR- SIGLINGIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Sum tað sæst av greinini omanfyri, er tað nú alt, sum bendir á, at Landstýrið fer at taka undir við tilmælin- um um at økisfriða Tinga- nes út á 10 metrar. Sostatt verður tað meiri og meiri átrokandi at finna útav, hvar Smyril skal liggja, tá ið hann kemur til Havnar. Tórshavnar Býráð hevur ferð eftir ferð staðfest, at sleppur hon ikki at gera atløgupláss til nýggja Smyril uttan á Norrønu á Bursatanga, hevur hon onki annað pláss at vísa Smyril á. Men verður Tinganes friðað, sum alt bendir á, ber ikki til gera pláss til Smyril á Bursatanga og sostatt er hann húsvillur í Havn. Tá ið Norrøna ikki er í Havn, kann Smyril brúka atløguplássið hjá Norrønu. Men eftir galdandi ferða- ætlan er tað nakrar ferðir um vikuna, at Norrøna og Smyril eru í Havn í senn. Harumframt er so trongt í havnalagnum, at Smyril kann kortini ikki liggja við bryggju, tá ið Norrøna kemur. Bjarni Djurholm sigur, at undir øllum umstøðum má hann staðfesta, at tað verð- ur onki atløgupláss klárt til nýggja Smyril tá ið hann kemur. – Tí mugu vit royna at fáa eina praktiska loysn, so at Smyril kann brúka plássið hjá Norrønu so nógv, sum tilber. – Men ein stóran part av tíðini er tað ikki ein trupul- leiki, tí Norrøna er so sjálvdan í havn. Bjarni Djurholm sigur tó, at so er tað eftir at finna eina varandi loysn fyri Smyrli og hon er ikki funn- in enn. Embætisverkið í Vinnu- málaráðnum hevur sam- band við Tórshavnar Havn um eina loysn, men fyrrenn endalig avgerð er tikin um, antin Tinganesi skal økis- friðast ella ikki, verður málið ikki tikið upp á polit- iskum stigi. – Tað verður helst ikki, fyrrenn eftir páskir, at mál- ið verður tikið upp á polit- iskum stigi, bæði við Tórs- havnar Havn og í landsstýr- inum. Tað, sum hetta arbeiðið miðjar eftir, er at vita um tað ikki ber til at finna eina varandi loysn í Havn. Bjarni Djurholm við- gongur kortini, at møgu- leikarnir eru ikki so nógvir. Men hann vil fegin við- gerða málið og teir møgu- leikar, sum kanska eru, við Tórshavnar Havn, áðrenn hann viðgerð tað alment. Men Tórshavnar Havn hevur fleiri ferðir sagt, at slepppur hon ikki at dýpa framvið Tinganesi, er onki annað pláss til Smyril? – Ja, tað er júst hetta, vit mugu fáa endaliga greiði á, sigur hann. Hinvegin eigur landið eina havn á Gomlu Rætt og tann møguleikin hevur eis- ini verið nevndur at Smyril skal leggja at har. -- Tað hevur eisini verið upp á tal at kanna eftir, hvat skal gerast á Gomlu Rætt fyri at nýggi Smyril kann brúka ta havnina. Bjarni Djurholm sigur, at hetta er fyri at hava allar møguleikar opnar, men gamla rætt er avgjørt ikki fyrsta loysnin, sum hugsað verður um. – Meginreglan er, at Smyril skal fáa fast pláss í sjálvari Havnini, sigur hann. – Sostatt verður onki atløgupláss gjørt til nýggja Smyril undir liðini á Norrønu SUÐUROYAR- SIGLINGIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tað er alt, sum bendir á, at Tinganes verður økisfriða. Sostatt verður onki at- løgupláss gjørt til nýggja Smyril undir liðini á Nor- rønu inni á Bursatanga í Havn. Jógvan á Lakjuni, lands- stýrismaður í mentamálum hevur ikki enn tikið enda- liga støðu til tilmælið um at økisfriða Tinganes út á 10 metra dýpið. Men hann sigur, at tað liggur í kortunum, at hann fer at fylgja tilmælinum. Tórshavnar Kommuna hevur ætlað at gera atløgu- pláss til nýggja Smyril utt- an á Norrønu á Bursatanga í Havn. Men skal tað bera til, verður neyðugt at dýpa framvið Tinganesi. Fornminnanevndin stúrir fyri, at hetta fer at elva til skaða á fornminnini á Tinganesi og hon sigur eis- ini, at hetta fer at vera ein fagurfrøðiligur vansi fyri økið. Tì mælir hon til at økis- friða Tinganesi heilt út á 10 metra dýpdarlinjuna. – Málið um friðingina hevur ferðast aftur í fram í eitt heilt ár nú, men nú er stundin komin, at ein avgerð skal takast. Fer helst at friða Tað er landsstýrismaðurin í mentamálum, sum hevur endaligu avgerðina og so- statt er tað fallið Jógvani á Lakjuni í lut at venda tummulin upp ella niður. Hann sigur, at hann hevur ikki tikið endaligu avgerð- ina enn. Men hann sigur, at hann hevur havt fund, bæði við Tòrshavnar Kommunu og fornminnanevndina. Men kortini er alt, sum bendir á, at hann fer at fylgja tilmælinum frá forn- minnanevndini. – Tað vildi verið undar- ligt at gingið ímóti einum slíkum tilmæli frá sakkunn- leikanum, heldur hann. Hann sigur, at tí endar tað helst við, at Tinganes verð- ur økisfriðað. – Tað er hetta, sum liggur í kort- unum, sigur hann. Hann sigur teir hava tosað um tað í landsstýrinum og Jógvan á Lakjuni hevur eisini varhug- an av, at sum heild hellir landsstýrið tann vegin, at til- mælið frá forn- minnanevndini skal fylgjast. Og so má onkur onnur loysn finnast fyri nýggja Smyrli, tí so ber ikki til at gera atløgupláss til Smyril har. Hann sigur, at hóast hann ikki tekur undir við friðing- ini, eru smá útlit til, at eitt atløgupláss til Smyril verð- ur gjørd við bræði. – Undir slíkum umstøð- um hava friðingarmyndug- leikarnar myndugleika til at fáa málið útsett rættiliga leingi, tí teir kunnu krevja kanningar av ymsum slagi. Jógvan á Lakjuni vísir eisini á, at tað fæst ikki full nytta burturúr eini ferjulegu til Smyril uttan á Norrønu, tí har er kortini so trongt, at Smyril kann ikki ligga við bryggju, tá ið Norrøna kemur, so har verða trupul- leikar undir øllum umstøð- um, serliga tá ið seinkingar verða í ferðaætlanini av ymsum orsøkum. Nýggi Smyril hongur í leysari luft Liggur í kortunum at Tinganes verður friðað Enn er ógreitt, hvar nýggi Smyril sleppur at liggja í Havnini Skal tað bera til at gera atløgupláss til nýggja Suðuroyarskipið inni á Bursatanga, sum ætlað, verður neyðugt at dýpa framvið Tinganesi. Nógv kann gravast burtur, men tað verður heilt fitt at spreinging eisini. Tey ljósari økini er tað, sum kann gravast burtur og tey myrkaru økini er tað, sum má sprongjast. Tað verður ongastaðni sprongt nærri landi enn 10 metrar og ongastaðni nærri húsunum á Tinganesi enn 50 metrar C M Y K 5 4