fríggjadagur 21. desember 2012síða 19

19 Fríggjadagur 21. desember 2012 · Nr. 149 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðargrein Hergeir Nielsen Fyrrverandi løgtingsformaður og landsstýrismaður fyri Tjóðveldi Neyðars, neyðars Føroyaland, brunnið tvøst, tað var títt merki! Millum mongu syndarligu avrikini hendan margháttliga samgongan leggur eftir seg, liggur nú eisini beina­grindin av Landsbanka Før­ oya. Tað eru sambandskreftirnar í samgonguni, sum altíð hava verið ímóti hesum banka, sum nú hava fingið sín vilja, og hvussu sterk sambandsgongan er, sæst best av atkvøðugreiðsluni, har likvideringin av Landsbankanum fekk fulla undirtøku frá øllum tingfólkum í samgonguni. Landsbankin varð samtyktur á tingi í 1978 við 17 atkvøðum av sam­gonguni, ið tá sat, E(6), C(6), A(5). “...at varðveita trygg fíggjar­ viðurskifti í Føroyum og eina javna útbygging av føroyska samfelagnum.” (Hákun Djur­ huus, Poul Jacob Olsen, Hilmar Bech, Signar Hansen, og Jógv­ an Durhuus)” Áliti um um Landsbankan 29.09.1978 Við hesi syndarligu samtykt hava Føroyar sum einasta landi í vestur­ heiminum slept tí týdningarmesta fíggjarliga geiranum, sum skuldi varðveita trygg fíggjarviðurskifti, sum øll onnur lond royna at styrkja mest møguligt. Samstundis hevur lands­stýr­ið boðað frá, at danska fíggjar­eftir­ litið, sum danir hava mist alt álit á, nú verður einasta trygd føroyinga frameftir. Danir leita annars sjálv­ ir saman við eurolondunum inn í eitt felags fíggjarkervi við egnum eftirliti. Peningapolitikkurin hjá donsku bankunum við Den Danske Bank sum høvuðsaktøri hevur líkst okk­ara á mangan hátt, og eftirlitið hevur verið neyvt hitt sama. Ein sendirøð um skelkandi húsa­gangirnar í donsku bank­un­ um “Sikke en fest” er víst á dr.dk, samstundis sum avhøvdingin av føroyska Landsbankanum fór fram, og tað er ikki hissini kostur, har verður borðreiddur. Jú størri kunnleika vit fáa, og jú longur vit koma undir húðina á revs­skinnunum aftanfyri húsa­ gang­irnar, jú klókari ger­ast øll uttan tey, ið húsast ytst úti í Nesi­ num og niðast á Tinghúsvegnum. Teir, ið skuldu ansað gæsnum, vóru teir somu sum skræddu tær sundur, og alt bendir á, at vit eiga at styrkja okkum munandi á eftir­ litsøkinum. Við avtøkuni av Landsbank­ anum gera vit tað øvugta, og tað er følsk trygd at billa fólki inn, at vit eru væl vard undir danska fíggjarkervinum. Vit minnast Den Danske Bank frá okkara kreppu í 1992, og danir minnast hann frá teirra kreppu í 2008. Áhugað kunna leita eftir “Sikke en fest” í leitingar­ vindeyganum á www.dr.dk og har síggja, hvussu ússaligt danska fíggjar­kervið í veruleikanum er. Donsku bankarnir skrúvaðu shuntin frá og skaptu kreppu, hóast fíggjar­eftirlit og tjóðbanki sótu omanfyri og skuldu eitast at ansa eftir. Húsaprísirnir fóru við ferð uppeftir, og vanligt var at bankarnir læntu trý, fimm ella sjey ferðir húsaprísirnar, har hvør øll tjentu seg ríkan upp á annan mans kostnað – so leingi tað vardi. Bankarnir gjørdust harafturat alt annað enn bara bankar. Teir ognaðu sær harafturat tryggingar, realkredilán oam., eins og teir gera nú, so at teir fingu fult og heilt kvørkratak á viðskiftafólkunum. Stuttskygd profitáhugamál til lumpaðar partabrævaognarar vóru berandi tátturin, sum bar bankarnar fram ímóti tí stóra kollapsinum, tá rokningin endaliga varð borin skattgjaldarunum. Eftiri stóð meinigi maðurin við láni upp á sínar egnu pengar, sum hann skuldi rinda aftur, meðan banka­stjórarnir hvurvu við feitum farvæl­lønum. Tá tað so ikki bar til at blása bløðr­una longur upp, enn bjølg­urin helt, fóru skelkirnir um allan heimin. Frá føroysku sorgar­søgunum í Eik Banka til ameri­kanska dreymin, Leeman Brothers, har 600.000 fólk gjørd­ ust arbeiðs­leys í einum høggi. Havandi hesar og aðrar ræðu­ søgur í huga, skuldi allar góðar orsøkir verið til at vart seg mest møguligt og bygt upp heldur enn rivið niður, men tíverri. Samgongan, sum fyri ári síðan skipaði stættarsamfelagið av nýggj­um, heldur við avtøkuni av Lands­bankanum fram við at dyrka tað dulda beinharða peninga­valdið í samfelagnum og fifla nú við sjálvum tí føroyska fíggjarkervinum. Hitt dulda peningavaldið gjørdi eisini um seg, tá Landsbankin kom í eyga. “Á aðalfundi hjá Sjóvinnu­ bank­anum tað eina árið, eg haldi tað hevur verið í 1977 ella 1978, kom Hans Pauli Johannesen beinleiðis við upp­ skoti um at koyra meg frá sum grannskoðara bankans við teirri grundgeving, at eg at­ kvøddi fyri Lands­bankanum.” Endurminningar eftir Jógvan Sundstein 2008 Sparing liggur í ætlanin hjá lands­ stýrinum, siga tey fingralongu, meðan Landsbankin sigur, at bara hetta ævintýrið fer at kosta sam­ felagnum einar 15-20 mió.kr. árliga. Vit ivast stórliga og minnast onnur sparingarherðindi í óðum verkum. • Ferðavinnan fór fyrst undir uttanríkisráðið, og síðan fór alt á heysin. • Sjónvarpið fór fyrst í útvarps­ kassan, og síðan alt fór á heysin. • Partneringsáttmálin í eini miðnámsskúlabygging, skuldi fyrst tryggja ein mesta kostnað á 60 mió.kr., og síðan fór alt á heysin og endaði omanfyri 100 mió.kr. • Trygdarmiðstøðin ...?, ja, vit kundu hildið á við røðini av miseyðnaðum royndum og óttast stórliga tær komandi. Landsbankin var ein serstovnur, sum varð rikin eftir egnum for­ treytum, og sum hevði gjørt eitt gott og álitisvekjandi arbeiði, og harafturat kundu mangar aðrar upp­gávur verið latnar bankanum at umsita. Ein virðilig avhøvding kom ikki upp á tal, tá smáir menn skuldu taka stórar avgerðir. Tingviðgerðin varð løgd dagin fyri, at hoyringssvar komu vegin fram, og tá tey so einaferð undir nevndarviðgerðini komu vegin fram, mæltu tey øll, frásæð pen­ inga­stovnunum, frá. Afturhaldskreftirnar, sum nú likvidera Landsbankan, eru tær somu, sum royndu at forða samtyktini av honum í 1978. Finnbogi Ísakson, Atli Dam og Jógvan Sundstein, vóru fram­ herjar í síni tíð, men nú er vent í holini í flokkinum hjá tí seinast nevnda, sum í dag bert er ein skuggi av sær sjálvum. Ferð eftir ferð síggja vit væl trimmaða A-liðið standa øksl við øksl saman við sambandinum, Millum mongu syndarligu avrikini hendan margháttliga samgongan leggur eftir seg, liggur nú eisini beinagrindin av Landsbanka Føroya. Tórbjørn Jacobsen Jóannes Eidesgaard Hans Pauli Strøm Hergeir Nielsen Jógvan Sundstein Edmund Joensen Framhald á næstu síðu