mikudagur 9. januar 2013síða 18

Mikudagur 9. januar 2013 · Nr. 3 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 heilsa Lagt til rættis: Árni Joensen Roykur og eingi børn. Í Noregi hevur heilsumálaráðið nú orðað eitt uppskot, sum millum annað hevur eina reglu um, at børn hava rætt til eitt roykfrítt umhvørvi. Men eftir uppskotinum verða tey, sum gera seg inn á regluna, ikki sektað, og myndugleikarnir ætla heldur ikki at halda eygað við, at rætturin hjá børnunum veruliga er tryggjaður. Norðmenn eru annars yvirhøvur samdir um, at tað er skeivt, at tey vaksnu roykja, tá børn eru hjá. Tað siga 80 prosent í einari nýggjari kanning. Í sama viðfangi siga næstan 90 prosent, at myndugleikarnir eiga at banna fólki at roykja í bilinum. Framferðarhátturin hjá gransk­arunum er, at lækn­ arnir skera fyrst krabba­ svull­in burtur. Síðani súgva teir tær sonevndu immun­ kykn­urnar úr svull­inum. Kyknurnar fáa so serliga við­ gerð á rann­sóknar­stovuni, og eftir nøkr­um mánaðum verða tær broyttar, so tær gerast drepara­kyknur og kunnu beina fyri krabba­ kyknum. Eftir við­gerð­ina á rann­sóknar­stovuni verða kykn­urnar sprændar í sjúk­ lingin, og har fara tær um allan kroppin, finna tær krabba­kyknurnar, sum kunnu hava fjalt seg, og gera av við tær. Sostatt er tað immun­ verjan hjá sjúklinginum sjálv­um, sum ger av við krabba­kyknurnar, og hetta er fyrstu ferð, at granskingin hevur prógvað, at hetta ber til. Eisini aðrar krabbasjúkur Kanningarnar hjá teimum donsku granskarunum vísa, at tann nýggja viðgerðin hjálp­ir umleið helminginum av sjúk­lingunum, og tað er eitt rættiliga gott úrslit saman­borið við tey vanligu úrs­litini av at viðgera krabba­sjúkur og serliga móður­merkja­krabba, sigur Inge Marie Svane, sum er yvir­lækni á sjúkrahúsinum í Herlev, har royndirnar eru gjørdar. Eitt er, at hesin viðgerðar­ hátturin kann hjálpa fólki við móðurmerkjakrabba, og enn meiri spennandi er tað, um hann eisini kann brúkast ímóti øðrum sløg­um av krabbameini. Tær kann­ing­ar­ nar eru longu farnar í gongd, og fyribils eru 14 sjúk­lingar við í einari kanning, har ætlanin er at vita, um fram­ ferðar­hátturin eisini kann brúkast at viðgera krabba­ mein í tjúkktarminum ella nýrakrabba. Á sjúkrahúsinum í Herlev, har kanningarnar verða gjørd­ar, eru tey so bjartskygd, at gongst sum ætlað, vænta tey at bjóða øllum hesa við­ gerð­ina innan fimm ár. Gevur góð útlit Í løtuni er eingin húðlækni í føroyska sjúkrahúsverkinum, men átta ferðir um árið koma húðlæknar frá sjúkra­hús­ inum í Roskilde til Før­oya at hava viðtalu á Lands­sjúkra­ húsinum fýra dagar hvørja ferð. Ein av teimum donsku lækn­unum, sum koma til Føroya, er yvirlæknin Michael Heidenheim, og hann dylur ikki fyri, at hann er hugtikin av tí, sum gransk­ ararnir í Herlev eru komnir til. – Verkætlanin ljóðar at vera sera áhugaverd við góð­um útlitum fyri ein sjúk­ linga­bólk, sum læknarnir ikki hava verið førir fyri at hjálpa higartil. Við at brúka immun­verjukyknurnar hjá sjúk­ligninum sjálvum kunnu vit tosa um eitt slag av sjálvs­ medicinering, sum kroppurin góðtekur og tekur ímóti. Við øðrum orðum er talan um at brúka verjuna hjá kropp­inum sjálvum í einari styrktari útgávu. Úrslitini byggja á ein lutfalsliga lítl­ an sjúklingabólk, men tey eru av avgerandi týdningi fyri útlitini fyri at útvega tí einstaka eina meiri bein­leiðis viðgerð ímóti hesi álvars­ somu sjúkuu, sigur Michael Heidenham, sum kemur til Føroya fyrstu ferð í ár í mars. Donsk gransking við stórum fram­ broti innan krabbameinsviðgerð Beint upp undir jól bleiv kunngjørt, at donsk krabbameinsgransking hevði gjørt eitt risastórt framstig í arbeiðinum at finna eina nýggja viðgerð ímóti móðurmerkjakrabba. Men framferðarhátturin kann eisini brúkast til aðrar krabbameinssjúkur Tann størsta heilsupolitiska avbjóðingin í 2013 verður at laga heilsuverkið til teir pengar, sum eru at arbeiða við. Teir góðu dagarnir eru farnir. Tann tíðin er farin, tá lands­stýris­ maðurin í heilsumálum og aðrir landsstýrismenn kundu lata síni málsøki brúka meiri enn játtina og so biðja Løgtingið staðfesta meir­ nýtsluna. Tað heldur í hvussu er Karsten Hansen, landsstýsiamaður í heilsumálum, og hann ætlar sær at brúka ein pat av hesum árinum til at laga málsøkið til umstøðurnar. – Vit ætla at tosa við øll innan heilsuverkið. Eg hugsi um læknar á øllum stigum, sjúkrarøktarfrøðingar og onnur starvsfólk og sjálvandi eisini tey ymsu sjúklingafeløgini. Stutt sagt øll, sum hava eina vitan innan økið, og sum kunnu viðvirka til, at tað kunu fáa tað besta burturúr. Vit fara snøgt sagt at venda hvørjum steini, sigur Karsten Hansen. Karsten Hansen ásannar, at hann verður ikki liðugur at hyggja undir hvønn stein í heilsumálaráðnum í hesum árinum, men hann hevur sett sær sum mál, at nøkur tiltøk skulu setast í verk í ár. – Tað er heilt einfalt neyðugt, um vit skulu halda okkum innan fyri karmin, og tað skulu vit. Samstundis hevur hann sett sær fyri at parkera kjakið um eitt, tvey ella trý sjúkrahús. Hann sigur, at tað er ein sannroynd, at tey eru trý sjúkrahús í landinum og eitt sjúkrahúsverk. Soleiðis verður tað, og tað er óneyðugt at brúka tíð til at tosa um tá málið. Karsten fer at venda hvørjum steini